İsrail’de hükümet için dört senaryo, iktidar belirsiz

YDH- Şehab News’in İsrail seçimlerine ilişkin uzman değerlendirmelerini derlediği analizde, sonuçların siyasi krizi derinleştirdiği ve hükümet kurma müzakerelerini belirsizliğe sürüklediği belirtildi.

Uzmanlara göre işgal altındaki topraklarda yaşayan Filistinlilerin yüksek katılımı, Arap partilerinin barajı aşmasını ve Netanyahu bloğunun rahat çoğunluk elde etmesini engelledi.

Oyların yüzde 85,6’sı sayılırken Arap partileri toplam 19 sandalye kazandı. Müşterek Liste 12, Birleşik Liste 7 sandalye elde etti. Kesinleşmeyi bekleyen çifte zarflı oyların 430 bin ila 480 bin arasında olduğu belirtiliyor.

Netanyahu bloğu normal sandıklarda 53 sandalyede kaldı; diğer müttefiklerin oylarıyla bu sayı daha sonra 59’a çıktı. Gadi Eisenkot’un muhalefet bloğu ise 48 sandalyeye ulaştı. Hiçbir blok hükümet kurmak için gereken 61 sandalyelik çoğunluğa erişemedi.

Hükümet kurmak için dört olasılık

Hükümet çıkmazını aşmak için dört senaryo öne çıkıyor. İlk senaryo, Netanyahu’nun ABD Başkanı Donald Trump yönetimiyle eşgüdüm içinde askerî gerilimi tırmandırması ve güvenlik gerekçesiyle olağanüstü hâl ilan ederek siyasi krizi aşmaya çalışması.

Dr. Mamun Ebu Amir ve Firas Yagi, böyle bir adımın seçim vaatlerini ve tarafların yükümlülüklerini ertelemek, bölgesel düzenlemeleri yeniden şekillendirmek için kullanılabileceğini değerlendiriyor.

İkinci senaryo, geniş tabanlı bir birlik hükümeti kurulması. Ancak Dr. Muhammed Muslih ve Dr. Ömer Caara, Netanyahu’ya duyulan güvenin çökmesi, geçmişteki siyasi manevralar ve muhalefetin başbakanlıkta dönüşümlü görev paylaşımını reddetmesi nedeniyle bu seçeneğin hayata geçirilmesini zor görüyor.

Üçüncü olasılık, Eisenkot bloğunun Arap partilerinin 19 sandalyesinin dışarıdan desteğiyle azınlık hükümeti kurması. Adil Yasin ve Suheyl Kivan’a göre bu formül, Knesset başkanını değiştirmek, Netanyahu’nun hareket alanını daraltmak ve yeniden seçime gidilmeden önce adaylığını engelleyecek yasalar çıkarmak için kullanılabilir. Ancak muhalefetteki bazı partilerin Arap partileriyle iş birliğine karşı çıkması bu seçeneğin önündeki temel engel.

Dördüncü senaryo ise erken seçime gidilmesi. İki bloktan hiçbirinin istikrarlı bir hükümet kuramaması, uzun süreli siyasi çıkmazı ve yeniden sandığa dönülmesini gündeme getiriyor. Analizde, yeni seçimin sağ blokun gücünü pekiştirip yeniden örgütlenmesine yarayabileceği de belirtiliyor.

Filistinlilerin haklarında köklü değişiklik beklenmiyor

Uzmanlar, kurulacak hükümetin kimlerden oluşacağının Filistinlilerin ulusal hakları bakımından köklü bir fark yaratmayacağı görüşünde. Gazze’de herhangi bir hükümetin, Trump planıyla bağlantılı güvenlik gündemini ve taktik aşamaları izleyebileceği; ancak bölgenin tamamını yeniden işgal etmekten çok direnişi dışarıda bırakan bir yönetim düzeni kurmaya çalışacağı değerlendiriliyor.

Batı Şeria ve Kudüs’te ise yerleşimlerin genişlemesi, ekonomik baskı ve Filistin Yönetimi üzerindeki kısıtlamaların sürmesi bekleniyor. Dr. Ömer Caara, işgal ordusunun komuta kademesi ile siyasi yönetim arasında Halil ve Batı Şeria’daki güvenlik denetiminin nasıl yürütüleceği ve yerleşimcilerin nasıl sınırlandırılacağı konusunda ciddi görüş ayrılıkları bulunduğunu aktarıyor. Ancak bu anlaşmazlıkların “çatışmayı yönetme” çerçevesini aşmadığını vurguluyor.

Yazar Suheyl Kivan, İsrail’deki siyasi tablonun Filistinliler açısından umut vermediğini belirtiyor. Sömürgeci düzene alternatif bir siyasi program sunulmamasının, işgal rejiminin farklı siyasi kanatlarının güvenlikçi ve baskıcı politikalar üzerinde birleştiğini gösterdiğini kaydeden Kivan, Filistinlilere birlik ve direnişi güçlendirme çağrısı yapıyor.