Gazze’de ekonomik felç derinleşiyor: Hammadde girişi engelleniyor

YDH- İsrail’in Gazze’ye giren mallara yönelik kısıtlamaları, kamyon sayısını ve geçiş güzergâhlarını denetlemenin ötesine geçerek izin verilen ürünlerin türlerini de kapsıyor.

Sened Haber Ajansı’nın aktardığı ekonomik verilere ve sektör temsilcilerinin açıklamalarına göre, pazarlara bazı temel olmayan tüketim ürünleri girerken sanayi hammaddeleri ve üretim girdileri üzerindeki yasaklar sürüyor. Bu uygulamalar, yerel üretimin yeniden başlamasını ve stratejik stok oluşturulmasını engelliyor.

Ekonomistler, sınır kapılarının piyasaya hangi ürünlerin sunulacağını belirleyen bir araca dönüştürüldüğünü belirtiyor. Bazı tüketim mallarında bolluk görülürken sanayi, ulaşım, inşaat ve hizmet sektörleri faaliyetlerini sürdürmek için gerekli malzemelerde ciddi kıtlık yaşıyor. Ekonomik faaliyetlerin bu koşullarda devam etmesinin Gazze’deki ekonomik felci kalıcı hale getirebileceği uyarısı yapılıyor.

İzin verilen ürün çeşidi yüzde 98 azaldı

Gazze’deki Nakliye Şirketleri Sahipleri Derneği Başkan Yardımcısı Cihad İslim, İsrail’in Gazze’ye girişine izin verdiği ürün çeşidini savaş öncesindeki yaklaşık 10 binden 200’e kadar düşürdüğünü söyledi.

Sened’e konuşan İslim, izin verilen malların ağırlıklı olarak gıda ürünlerinden oluştuğunu, bunların yüzde 80’inden fazlasının temel ihtiyaçlar arasında yer almayan tüketim ürünleri olduğunu belirtti. Halkın gündelik yaşamı için gerekli birçok malzemenin girişine yönelik kısıtlamaların ise sürdüğünü kaydetti.

İslim, ürün listesinin 10 binden 200’e gerilemesinin, Gazze’ye yönelik ticaretteki bozulmanın boyutunu gösterdiğini söyledi. Bu daralma, savaş öncesinde piyasada bulunan ürün çeşitliliğini ortadan kaldırırken tüccarların halkın ihtiyaçlarını karşılama kapasitesini de sınırlıyor.

Gazze Ticaret Odası Yönetim Kurulu Üyesi Riyad Sevafiri, izin verilen ürün çeşidindeki düşüşün savaş öncesine kıyasla yüzde 98’e ulaştığını belirtti. Sevafiri’ye göre kriz, yalnızca piyasadaki ürün miktarının azalmasından ibaret değil; piyasaya hangi tür malların girebildiği de belirleyici bir sorun haline geldi. Temel ihtiyaçları karşılamayan tüketim ürünlerinin piyasaya yığılması, gerekli malzemelerin yokluğundan kaynaklanan açığı kapatmıyor.

Stratejik stok oluşturulamıyor

Sevafiri, mevcut koşullarda Gazze’de stratejik mal stoku oluşturmanın mümkün olmadığını söyledi. Sınır kapılarındaki ağır şartlar, girişine izin verilen ürünlerin ve miktarların sınırlı olması, tedarik akışındaki düzensizlikler yerel piyasanın ihtiyaçlarını karşılayacak bir stok oluşturulmasını engelliyor.

Temel gıda ve ihtiyaç maddelerinin bulunabilirliğinin her gün sınır kapılarından geçen sevkiyatlara bağlı hale geldiğini belirten Sevafiri, bunun piyasaları istikrarsızlaştırdığını kaydetti. Sevkiyatların durması ya da azaltılması halinde ürünlerde ani kesintiler yaşanabileceği uyarısında bulundu.

Bu koşullarda Gazze piyasasının acil durumlarda başvurabileceği “ticari güvenlik payı” da ortadan kalkıyor. Sınır kapılarında alınacak yeni bir önlem veya kamyon trafiğinde yaşanacak aksama, gıda güvenliğini doğrudan tehdit edebilir ve fiyatlarda sert artışlara yol açabilir.

Stok oluşturulamaması, tüccar ve ithalatçıların orta vadeli ihtiyaçlara göre plan yapmasını da zorlaştırıyor. İthalat süreci, nüfusun ve ekonomik faaliyetlerin gerçek ihtiyaçlarından çok, İsrail makamlarının hangi ürünlerin geçişine izin vereceğine bağlı hale geliyor.

Sevafiri, gıda güvenliğinin yalnızca yüklü kamyonların sınırdan geçmesiyle sağlanamayacağını vurguladı. Piyasanın ihtiyaçlarını karşılamak ve olası kesintilere karşı yeterli stok oluşturmak için düzenli, istikrarlı ve ürün çeşitliliğini gözeten bir tedarik akışına ihtiyaç olduğunu söyledi.

Hammadde yasağı sanayi faaliyetlerini durduruyor

İsrail’in ürün girişine yönelik denetimi gıda mallarıyla sınırlı kalmıyor. Sanayi sektörü de fabrikaların ve zarar gören işletmelerin yeniden çalışması için gerekli hammaddelere ve üretim girdilerine erişemiyor.

Filistin Sanayi Federasyonu İcra Direktörü Hızır Şenura, İsrail’in sanayi hammaddeleri ve üretim malzemelerinin Gazze’ye girişine yönelik ağır kısıtlamaları sürdürdüğünü söyledi. Şenura, belirli ürünlerin “güvenlik” gerekçeleriyle yasaklanmasıyla başlayan uygulamaların, hammaddelere yönelik kapsamlı bir yasağa dönüştüğünü ve sanayi üretimini yeniden başlatma ihtimalini tehdit ettiğini belirtti.

Şenura, savaş öncesinde de fabrikalarda kullanılan hammaddelerin girişinin kısıtlandığını hatırlattı. İsrail, sivil üretimde kullanılmasına rağmen sanayi açısından önemli yaklaşık 30 ürünü ve malzemeyi “çift kullanımlı” listesine almış; bunların askerî olmayan amaçlar dışında kullanılabileceğini öne sürmüştü.

Ancak mevcut kısıtlamalar bu listenin de ötesine geçerek sanayi hammaddelerinin ve üretim malzemelerinin genelini kapsıyor. Bu durum, üretim işletmelerini faaliyetlerini yeniden başlatmak için ihtiyaç duydukları temel girdilerden yoksun bırakıyor. Savaşın sanayi altyapısında yarattığı büyük yıkımın ardından fabrikalar, ayakta kalan tesis ve ekipmanları çalıştırmak için de gerekli malzemeleri temin edemiyor.

Şenura, İsrail politikasının belirli malzemeler için özel izin şartı uygulamasından üretim girdilerinin tümden engellenmesine doğru değiştiğini belirtti. Sanayi sektörü böylece iki yönlü bir krizle karşı karşıya: Tesis ve makinelerin savaşta tahrip edilmesi ve ayakta kalan üretim kapasitesini işletmek için gereken malzemelere erişimin kesilmesi.

Hammadde yasağının etkisi fabrikalarla sınırlı kalmıyor; tedarik, ambalaj, paketleme, nakliye ve dağıtım zincirlerine de yayılıyor. Üretimin durması binlerce işçiyi iş ve gelir kaynaklarından mahrum bırakıyor.

Zarar gören sanayi tesislerinin yeniden faaliyete geçebilmesi için hammadde, yedek parça, makine ve üretim ekipmanlarının Gazze’ye girmesi gerektiğini vurgulayan Şenura, sınır kısıtlamaları sürdükçe fabrikaları yeniden işler hale getirme çabalarının yetersiz kalacağını söyledi.