Bekai: Hürmüz’de güvenlik ABD’nin adımlarına bağlı

YDH- İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekai, Tahran’ın iki günlük teklifinin hâlâ masada olduğunu ve ABD’nin kabul etmesi hâlinde gerekli adımların iki gün içinde atılabileceğini söyledi. Teklifin İslamabad mutabakatında üzerinde uzlaşılan maddeleri kapsadığını belirten Bekai, yaptırımların kaldırılması ve savaşın sona erdirilmesinin İran’ın temel talepleri arasında olduğunu vurguladı. Hürmüz Boğazı’nda güvenliğin yeniden sağlanmasının da ABD’nin eylemlerini sürdürüp sürdürmemesine bağlı olduğunu kaydetti.

Haftalık basın toplantısında konuşan Bekai, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun İran’ın taleplerini “alışılmadık” olarak nitelemesine tepki gösterdi. İran’ın ekonomik kuşatmanın kaldırılmasını ve savaşın sona ermesini istemesinin neden mantıksız sayıldığını soran Bekai, müzakereler sürerken İran’a iki kez saldırılmasını “suç teşkil eden ve mantık dışı” bir eylem olarak niteledi.

Bekai, iki günlük planın İran’ın iyi niyetini gösterdiğini, arabulucuların çabalarını sürdürdüğünü söyledi. Tahran’ın yalnızca ülkenin çıkarlarını güvence altına alan taahhütleri kabul edeceğini belirten sözcü, daha önce İran’ın yükümlülüklerini iyi niyetle yerine getirdiğini, karşı tarafın anlaşmayı bozmasının sorumluluğunun İran’a ait olmadığını ifade etti.

Hürmüz’de güvenlik ve “Demir Kapı” planı

Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelere değinen Bekai, İran’ın düşman insansız hava araçlarını ele geçirdiğini veya düşürdüğünü söyledi. Boğazın 28 Şubat’tan önce açık olduğunu belirten sözcü, bölgedeki güvensizliğin ABD ve İsrail’in eylemlerinden kaynaklandığını savundu. Boğazdan geçmek isteyen gemilerin İran’ın yetkili makamlarıyla koordinasyon kurması gerektiğini, ABD baskısıyla güvenli olmayan güzergâhları kullanan gemilerin kazalarla karşılaştığını söyledi. Bekai, “ABD eylemlerini sürdürdüğü müddetçe bu su yolunda güvenliğin geri döndüğünü göremeyeceğiz” dedi.

ABD’nin İran’a karşı hazırladığı “Demir Kapı” planını da değerlendiren Bekai, girişimi ABD’li askerî yetkililerin yenilgilerini açıklama çabası olarak niteledi. CENTCOM Komutanı Brad Cooper’ın yakında görev değiştireceğini ve İran’a karşı işlenen suçların ardından podcast yapımcılığına yöneleceğini söyleyen Bekai, planın sonucunun başarısızlık olacağını ifade etti.

Gazze, Lübnan ve Yemen’de saldırıların durdurulması çağrısı

Bekai, Şarm eş-Şeyh’te ABD öncülüğünde sağlanan mutabakatın uygulanmadığını, Gazze’de ağır bir insani felaket yaşandığını söyledi. Yağmur ve soğukla mücadele eden Filistinlilere ilaç ve insani yardım girişinin engellenmesini soykırım projesinin parçası olarak niteleyen Bekai, Gazze’ye girmesi planlanan 600 gıda kamyonundan yalnızca 22’sinin ulaştığını belirtti. İsrail’in Filistinlilere yönelik saldırılarının sürdüğünü, Lübnan’a yönelik saldırılarını da artırdığını kaydeden Bekai, Birleşmiş Milletler’in ABD baskısı altında bu gelişmelere karşı adım atmadığını söyledi.

Yemen konusunda İran’a yöneltilen müdahale suçlamalarına yanıt veren Bekai, sivillerin öldürülmesine karşı çıkmanın müdahale sayılamayacağını belirtti. Suudi rejimi ile Yemen arasındaki çatışmanın diyalog yoluyla çözülmesi gerektiğini söyleyen sözcü, bunun için önce saldırıların durdurulması ve Yemen’in toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesi gerektiğini vurguladı.

ABD ara seçimleri ve bölgesel ilişkiler

Bekai, ABD ara seçimlerinde Cumhuriyetçilerin yenilgisinin, Amerikan halkının İran’a karşı savaşa ve İsrail’e bağlı politikaya tepkisini gösterdiğini söyledi. İran’ın gözünde ABD’deki siyasi partiler arasında fark bulunmadığını belirten sözcü, Washington yönetiminin halkın mesajını anlaması gerektiğini ifade etti. İran’ın savaştaki başarısının ABD’nin saldırısı değil, İran halkının direnişi olduğunu ifade etti.

Irak üzerindeki baskıların Tahran-Bağdat ilişkilerini bozmaması gerektiğini söyleyen Bekai, iki ülkenin daima komşu kalacağını belirtti. ABD’nin geçmişte Irak’ı işgal ettiğini ve ağır yaptırımlar altında bıraktığını hatırlatan sözcü, İran’ın o dönemde Irak’a destek verdiğini söyledi. Irak Kürdistan Bölgesi ile merkezi hükümet arasındaki anlaşmazlıkların da ülke anayasası çerçevesinde çözülmesi temennisinde bulundu.

Bekai, Ermenistan’daki TRIPP projesi kapsamında ulaşım yollarının açılmasını desteklediklerini, ancak bunun bölgenin jeopolitiğini değiştirmemesi gerektiğini söyledi. Tahran’ın ABD askerlerinin bölgede konuşlandırılmasına ilişkin kaygılarını Erivan’a ilettiğini, Ermeni yetkililerin projede ABD askerî varlığı olmayacağı güvencesini verdiğini aktardı.

İran’ın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması kapsamındaki yükümlülüklerini askıya almadığını belirten Bekai, saldırıların ve dayatılan koşulların bu yükümlülüklerin olağan biçimde yerine getirilmesini zorlaştırdığını söyledi. Buşehr Nükleer Santrali’nde birkaç gün önce denetim yapıldığını ve İran’ın Viyana’daki temsilciliğinin Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’yla temaslarını sürdürdüğünü kaydetti. Katar’ın nükleer dosyaya ilişkin teklif sunduğu yönündeki haberlere karşılık, Tahran’ın iki günlük planının masada olduğunu yineledi.

İranlı sözcü ayrıca Güney Kore’nin Hürmüz’e asker gönderme kararından kaçınması çağrısı yaptı; Bahreyn’de İran’a sempati duydukları gerekçesiyle vatandaşların tutuklanmasını ve vatandaşlıktan çıkarılmasını eleştirdi. Pakistan’ın arabuluculuk girişimlerini olumlu karşıladıklarını, Çin’in bölgesel rolünü de yapıcı bulduklarını söyledi. İran ile Hindistan ilişkilerini geliştirme kararlılığını dile getiren Bekai, Azerbaycan’ın bazı İran vatandaşlarını “istenmeyen kişi” ilan etmesini dostane olmayan bir adım olarak niteleyerek Bakü Büyükelçisi’ne Tahran’ın itirazının iletildiğini belirtti.

Bekai, Katar’da bulunan İranlı pilotların durumuna ilişkin görüşmelerin sürdüğünü ve yeterli kanıt elde edilene kadar dosyanın açık kabul edildiğini söyledi. Avrupa’nın İran’a yönelik savaş karşısındaki tutumunu eleştiren eski AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell’in değerlendirmelerini gerçekçi bulan sözcü, görevdeki Avrupalı yetkililerin de benzer açıklıkla konuşması gerektiğini ifade etti.