Son Dakika
İnşa

Maariv: Ne ABD ne İsrail, savaşın tek galibi İran

19 Kasım 2026 14:33 Bu sayfayı yazdır

Maariv askerî analisti Avi Aşkınazi, İran’ı savaşın tek galibi olarak niteledi; İsrail ordusunun yıllar süren çatışmalarla yıprandığını ve yeni bir savaşı kaldırmakta zorlanacağını yazdı.

Maariv: Ne ABD ne İsrail, savaşın tek galibi İran
Maariv: Ne ABD ne İsrail, savaşın tek galibi İran YDH
Yazı boyutu
100%
4 dk okuma

YDH- ABD Merkez Kuvvetler Komutanı (CENTCOM) Amiral Brad Cooper, çarşamba günü İsrail’e çalışma ziyareti yaptı. Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir ve İsrail ordusunun üst düzey yetkilileriyle görüşen Cooper’ın ziyareti, İran’la üçüncü bir savaş ihtimaline karşı iki ordu arasında yürütülen koordinasyon temaslarının bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Maariv’in askerî muhabir ve analisti Avi Aşkınazi, bölgedeki mevcut tabloda kazanan tarafın İsrail ya da ABD değil, İran olduğunu yazdı.

Aşkınazi’ye göre Başbakan Benyamin Netanyahu’nun yeni bir askerî hamle söylemi, iktidarda kalmaya yönelik siyasi bir manevradan ibaret. İsrail ve ABD’nin planlarında savaşın sonuçlarını gerçekten değiştirecek bir adım görünmüyor.

Hava saldırıları İran’daki yönetimi deviremeyeceği gibi, yerin derinliklerine gömülü nükleer programı da ortadan kaldıramaz. Saldırılar programı aksatabilir, baskı kurabilir ve yavaşlatabilir. Ancak askerî gücün bu durumda ulaşabileceği sınır burada. İsrail ve ABD üçüncü, dördüncü ya da beşinci bir savaş turuna girse bile rejimi hava saldırılarıyla yenilgiye uğratamaz.

İran’ın hamleleri, İsrail ordusunun sınırları

İran, satrançta birkaç hamle sonrasını hesaplayan bir oyuncu gibi hareket ediyor. Hürmüz Boğazı üzerinden yeni bir denklem kuruyor, yakıt fiyatları üzerinde etkili oluyor ve ABD’de Cumhuriyetçi Parti’yi bölüyor. Tahran, ABD Başkanı Donald Trump’ı siyasi açıdan zayıflatırken kabine üyelerini de askerî üslerdeki sığınaklarda kalmaya mecbur bırakıyor.

İsrail ordusunun yeni bir İran savaşı kaldırabileceği görüşü, kâğıt üzerindeki kuvvet tablosuyla sahadaki imkânlar arasındaki farkı göz ardı ediyor. Ülke genelinde hava savunma sistemleri konuşlandırılmış durumda; kuzeyde denizden dağlık bölgelere uzanan hatta yaklaşık üç tümen, Lübnan’ın güneyinde ise beş tugay faaliyet yürütüyor. Gazze’de de binlerce askerden oluşan beş tugay bulunuyor.

Batı Şeria’da sağcı hükümetin kurduğu onlarca yerleşim noktası ve çiftlik de ordunun buradaki kuvvetlerini iki, hatta üç katına çıkarmasına yol açtı. Ordunun mevcut kapasitesi bu geniş konuşlanmayı karşılamaya yetmiyor.

İsrail ordusu, üç yılı aşkın süredir devam eden savaşın ardından “ciddi bir kriz” yaşıyor. Genelkurmay bu hafta 2027 çalışma planını, askerî ifadeyle “faaliyet grafiğini” görüştü. Plan; sınır ve cephelerdeki konuşlanmadan eğitimlere ve rutin güvenlik görevlerine kadar ordunun gelecek yıl üstleneceği işleri, her görev için gereken birlikleri ve kuvvet büyüklüklerini belirliyor. Bu plan, düzenli birliklerin faaliyet ve eğitim düzeyini, yedek birliklerin hizmet süresini de şekillendiriyor.

Ordunun mali kaynakları, yedek askerleri yeni turlarda göreve çağırma kapasitesi, düzenli birliklerin durumu ve araç, tank, zırhlı personel taşıyıcı, uçak ve savaş gemilerinden oluşan askerî teçhizatı baskı altında. Ordu artık yalnızca 2027’yi değil, 2028’i ve hatta 2030’u da hesaba katıyor; ancak güvenlik görevlerinin tamamını yerine getirecek askerî kapasitenin bulunup bulunmadığı belirsiz.

Yedek asker ve teçhizat açığı büyüyor

Yedek askerlerin fiilî katılımı, açıklanan rakamların gerisinde kalıyor. Ordunun kabul ettiği üzere birçok birlikte görev düzeni artık bir hafta askerlik, bir hafta ev şeklinde işlemiyor; askerler sürenin üçte birini birlikte, üçte ikisini evlerinde geçiriyor. Buna üniversite öğrencilerinin eğitimlerinin aksaması, yükseköğretim kurumu yöneticilerinin yedek askerlik yapan öğrencilere yönelik tutumu ve işverenlerin personel planlamasında ordunun sürekli belirleyici olmasından duyduğu rahatsızlık ekleniyor.

İsrail ordusu ile hükümetin son üç yılda yedek askerleri profesyonelce yönetememesinin asıl bedeli iki üç yıl içinde ekonomi ve istihdamda görülecek. Uzun yedeklik hizmeti nedeniyle eğitimlerini tamamlayamayan doktor ve teknoloji uzmanlarının yaratacağı açık şimdiden gündemde.

Düzenli birliklerdeki askerlerin durumu da kötüleşiyor. Kesintisiz çatışmalar birliklerin eğitim seviyesini düşürürken askerler kendilerini “son damlasına kadar sıkılmış limon” gibi hissediyor. Bazı askerler terhis olmadan önce tek yönlü uçak bileti alıyor; aileleri de oğullarının Cibaliye, Tulkerim ya da Şakif’te yedek asker olarak görevlendirilmesi yerine Miami, Nepal veya Phuket’e gitmesini destekliyor.

Askerî teçhizat da yıllar süren çatışmalarda yıprandı. Lübnan’da bazı birlikler, arızalı Nemir zırhlı personel taşıyıcıları nedeniyle yürüyerek ilerledi. Ordunun yedek parça alacak bütçesi kalmadı; yedek parça tedarikine yönelik ambargo da araçların onarımını zorlaştırdı. Uçaklar, helikopterler, donanma gemileri, tanklar ve zırhlı araçlar da yıpranmış durumda.

Ordu, görevleri sürdürürken bütün cephelerdeki kuvvetlerini azaltarak kemer sıkmaya hazırlanıyor. Bunun sonucu, aynı görevlerin daha az askerle yürütülmesi ve mevcut birliklerin yükünün artması olacak. Ordu, bu baskının her seferinde sınırlı süreli kalmasını umuyor.

Aşkınazi’ye göre yaklaşan hafta sonu da çarpıcı gelişmelere sahne olabilir; “savaş rüzgârları güçlü esiyor.” İran, ABD’yi yeni bir çatışmaya itmek için elinden geleni yapıyor. Trump’ı şimdilik durduran etken, Rusya ve Çin liderleriyle yaptığı zirve. Zirvenin hemen ardından ABD Başkanı’nın İran’da bir savaşı başlatıp bitirmek için yaklaşık bir aylık bir zaman aralığı bulunacak.

İlgili Haberler