Yaptırımları ABD’ye zarar verebilir

Rus haber ajansı Ria Navosti’nin güvenlik editörü Victor Litovkin’in “Amerikan Dışişlerinin yaptırımları ABD’ye zarar verebilir” başlıklı yazısını arkadaşımız Furkan TORLAK çevirdi.

Amerikan Dışişlerinin yaptırımları ABD’ye zarar verebilir

Washington Post gazetesi, Amerikan Dışişleri Bakanlığı'nın bazı yabancı şirketlere ceza yaptırımına gideceği haberini yayınladı. Bu şirketler arasında üç de Rus şirketi bulunuyor. “Ros Oboron Export”, “Toula Makine Üretim Tasarım” Bürosu ve “Kolomenskoeh Makine Üretim Tasarım” Bürosu. ABD yasalarının 2005 yılında İran ve Suriye’ye silah satışının yasaklanması çerçevesinde çıkardığı kanun gereği şahıslar ve kurumlar, bu şirketlerle ticaret yapma yahut bu şirketlere herhangi bir yardımda bulunmama konusunda uyarıldı. Bu karar Rusya’da da haber ajansları tarafından duyuruldu.

Amerika’nın bu yaptırımları “Ros Oboron Export” şirketinde “art niyetli rekabetin bir görüntüsü” olarak değerlendirildi. Rus Dışişleri Bakanlığı ise bunu Amerikan yönetiminin bir iç meselesi olarak değerlendirdi. Rusya Başbakan Yardımcısı ve Savunma Bakanı Sergey İvanov ise yaptığı açıklamada bu üç şirketin de Rusya’nın kabul ettiği “kitle imha silahlarının ve füze sistemlerinin yaygınlaşmasını engellemeyi” öngören uluslar arası anlaşmaların ve yasaların hiçbirini çiğnemediğini açıkladı. İvanov, “Amerikan hükümetinin, Rus silahları ve savaş teçhizatlarının satış hacmi ile son zamanlarda Rus silahlı kuvvetlerinin askeri taleplerinin artmasına kötümser yaklaştığını” söyledi.

İşin iç yüzü de buydu. Washington gerçekten de Rus silah sanayi şirketlerinden ilkel yöntemlerle intikam almaya çalışıyordu. Bu şirketler, Amerika’nın uyguladığı ceza yaptırımları dolayısıyla silah pazarında boş bıraktığı bazı ülkelerde etkindi.

Bu ülke örneklerinden birisi Venezüella’dır. “Ros Oboron Export” şirketi, bu ülkeye Kalaşnikof, Suu 30 M K vb. 3 milyar dolarlık silah ve savaş teçhizatı sağlıyordu. Aynı şirket Moskova ile imzalanan anlaşmalara göre Suriye’ye tanksavar ve uçaksavar sistemleri satıyordu. Şirket İran kara kuvvetlerine de, Rus yapımı seyyar Tor M–1 hava savunma sistemleri satıyordu.

Burada aynı soru gündeme geliyor: ABD Dışişleri Bakanlığı, Kremlin’in sanayisine gerçekten de faydalı olan bir ticarette Kremlin’i etkileyebilir ve bu ticaretten vazgeçmesini sağlayabilir mi? Bu sorunun cevabı tabi ki “hayır”dır ve Sergey İvanov tamamen haklıdır. Zira Moskova, “Ros Oboron Export” ve müşterileri hiçbir uluslar arası yasayı ve anlaşmayı ihlal etmiyor. Nitekim bu şirket, “sıcak noktalar”a silah sağlamıyor; çatışma alanındaki ülkelerle silah ticareti yapmıyordu.(*)

Bu noktada Rusya’nın bağımsız bir devlet olduğunu, hiçbir çevrenin herhangi bir baskısına boyun eğmeyeceği ve eğmeyi düşünmeyeceğini unutmamak gerekiyor. Nitekim Rusya’daki silah sanayi şirketleri ve silah ihracatçıları da bu bağlamda herhangi bir ekonomik yaptırıma uymayacaktır. Dolayısıyla ABD’nin yaptırımlarının, Rus askeri endüstrisinin şu yahut bu devletle ilişkilerine kesinlikle yansıması mümkün değildir.

Öte yandan “Ros Oboron Export” şirketinin ABD ile hiçbir anlaşması bulunmamaktadır. “Toula Makine Üretim Tasarım” Bürosu ile “Kolomenskoeh Makine Üretim Tasarım” Bürosunun da ABD ile bir anlaşması bulunmamaktadır. Dolayısıyla ABD’nin yaptırımlarının, bu şirketlerin Suriye, İran, Cezayir ve diğer ülkelerle silah sağlama noktasındaki ilişkilerine herhangi bir etki etmesi söz konusu olamaz.

Bir diğer mesele de ABD Dışişleri’nin bu şirketlere yönelik yaptırımlarının bizzat kendisine hatta Amerikan savaş teçhizatlarının modernizasyonuna ilişkin zarar verebilme imkânıdır. Bu noktada ceza yaptırımlarının bizzat ABD’nin kendisine yönelik olumsuz bir etkisi olabilir.

Nitekim Pentagon, “Ros Oboron Export” şirketine birçok kez etkin Rus kalkan sistemi olan “Arena” sisteminin ABD için hazırlanması teklifinde bulunmuştu. Bu sistem, “Kolomenskoeh Makine Üretim Tasarım” Bürosu tarafından tasarlanıp üretilmişti. “Arena”nın özelliği, tankları ve zırhlı araçları, büyük ayarlı havan topları da dâhil her tür tanksavar füzesine karşı korumasıdır. Sistem, 2 yahut 3 metre yüksekliğinde monte edildiği araçtan insan kullanımı olmaksızın otomatik olarak hedefe doğru füze fırlatmaktadır.

Bu tür bir tank savunma sistemi gerek ABD’de gerekse de herhangi bir NATO ülkesinde bulunmamaktadır. “Arena”nın Pentagon’un istediği teknolojiye uyarlanmasına yönelik yürütülen pazarlıklar aylarca sürmüştü. Sonunda projenin fiyatı, sağlanacak miktar ve bu işi yürütecek şirketler gibi konular dışında bir mesele kalmamıştı. Amerikan yasalarına göre ABD askeri teçhizat gereksinimlerinin kendi üretimi dışında sağlama hakkına sahip değil. Buna rağmen şu ana kadar bu yasa, söz konusu anlaşma projesinin önünde bir engel oluşturmadı. Ancak ABD Dışişleri Bakanlığı’nın “Kolomenskoeh Makine Üretim Tasarım” Bürosuna yönelik ceza yaptırımı bu projenin önünde bir engel teşkil edebilir. Bunun da şu anda kime daha çok zarar vereceğini açıklamaya gerek yok, sanırım!

(*) Lİtovkin, burada ABD'nin İsrail'e "akıllı füze" vb. ileri teknoloji ürünü askeri teçhizatları sağlamasına işaret ediyor olabilir. (çev.)