MAKALELER    Alptekin DURSUNOĞLU
ARAP DÜNYASI | SURİYE | FİLİSTİN | IRAK | İRAN | İSRAİL | LÜBNAN | ASYA | RUSYA | KÜRDİSTAN | ANALİZLER | KİMDİR? | RÖPORTAJ |
14/07/2013 - 14:12 tarihinde eklendi
Mısır: Eskiyi güncellemek için yapılan devrimler ülkesi
Alptekin DURSUNOĞLU
Arap Baharı’nın amiral gemisi olan Mısır’ın Arap dünyasında güncellenen yeni liderlik rolünün ABD ve Körfez’in halatıyla sınırlı olacağını gösteriyor.

Mısır’da 3 Temmuz’da kurulu siyasi düzene yapılan müdahalenin bir askeri darbe olup olmadığı tartışılıyor.

İhvanu’l Muslimin (Müslüman Kardeşler) demokratik seçimlerle iktidar olmuş bir yönetimin askeri güç kullanılarak devrilmesini gerekçe göstererek 3 Temmuz’u bir darbe olarak nitelerken, diğer tüm kesimler, bunu bir askeri darbe olarak değil, ordunun halkın devrimine destek vermesi olarak niteliyor.

Bu niteleme sadece askeri müdahaleyi destekleyen laik, liberal, Hıristiyan veya solcu gruplarla sınırlı değil. Ülkenin resmi dini otoritesi olan el-Ezher, selefi Nur Partisi ve eski İhvan liderlerinden Abbdulmunim Ebu’l Futuh liderliğindeki Güçlü Mısır Partisi de 3 Temmuz’un bir darbe değil, 25 Ocak devriminin tamamlayıcısı[1] olduğunu söylüyor.

Tarafların gerekçelerinin haklılığı veya haksızlığı ya da bunun bir darbe mi devrim mi olduğu tartışılır bir şey olarak gözükse de tüm taraflar, 3 Temmuz’un Mısır için yeni bir başlangıç olduğunda birleşiyor.

Müdahaleyi darbe olarak niteleyenler 3 Temmuz sonrasını askeri vesayete dayalı bir istibdadın başlangıcı, destekleyenler ise İhvan iktidarıyla rayından sapan 25 Ocak 2011 devriminin yeniden rayına oturtulması olarak algılıyorlar.

Ancak objektif gerçeklik her iki algıyı da destekleyecek veriler içerse de Mısır toplamında bakıldığında her iki algının da aslında gerçek bir devrim vizyonundan son derece uzak olduğunu gösteriyor.

Mursi yanlılarının tezleri

1- Mursi, meşruiyetini demokratik seçimlerden almaktadır ve ülke tarihinin ilk serbest seçimleriyle iktidara gelen bir yönetimi, yasal süresi dolmadan deviren ordu, başta anayasa olmak üzere tüm sistemi tek taraflı belirleyerek eski rejimi geri getirmek istemektedir.

2- Ordu açıkça yönetimi üstlenmemiş ve bunu yargı bürokrasisine bırakmışsa da kurucu aktör ordudur; dolayısıyla da kurulacak sistem ülkenin siyasi geleneğine uygun olarak bir askeri vesayet sistemi olacaktır.

3- Halkın belli bir kesiminin müdahaleye destek vermiş olması yeni sistemin sivil demokratik araçlarla kurulacağı garantisini içermemektedir.

4- 25 Ocak devrimi ülkeyi askeri vesayetten kurtarıp sivil bir yönetim kurmayı hedefleyen bir devrimdir; dolaysıyla ordunun kurucu rolü devrimin asli hedefiyle çelişmektedir.

Müdahale yanlılarının tezleri

1- Mursi, yüzde 50’lik katılımın olduğu bir seçimle eski rejimin adayı Ahmed Şefik’e karşı yüzde 51 oyla cumhurbaşkanı seçilmiştir. Dolayısıyla toplamda yüzde 26’lık bir halk desteğine sahiptir, Mursi’ye karşı olanlar sadece Şefik’e oy veren yüzde 24’lük kesimle sınırlı değildir. Ne İhvan’ın adayına ne de eski rejimin adayına oy vermemek için seçime katılmayan yüzde 50 ile sırf eski rejimin adayına karşı olduğu için Mursi’ye oy vermiş ciddi bir kesim de artık Mursi’yi istememektedir. Erken seçim için 22 milyon imza toplamıştır, bu ise Mursi’nin seçimlerde kazandığı oydan fazladır.

2- Mursi, erken seçimlere giderek iddia ettiği halk desteğini yeniden kazanmak yerine taraftarlarını sokağa dökerek ülkeyi kaosa sürüklemektedir, ordu ise ülkenin kaosa sürüklenmesini önlemek için “halkın” yanında yer almıştır.      

3- Ordu yönetime doğrudan el koymamış, geçiş sürecinin oluşturulması görevini üstlenen bürokratlarla siyasiler de Müslüman Kardeşler’i sürece katılmaya davet etmiştir. Dolayısıyla siviller tarafından oluşturulan geçiş sürecinin askeri vesayete dayalı bir sistem kuracağı tezi öznel ve tartışmalıdır.

4- İhvan’ın da yer aldığı 25 Ocak devrimi sonrasındaki siyasi süreçleri de ordu hazırlamış ve İhvan o dönemde ordunun kurucu rolüyle işbirliği yaparak iktidara gelmiştir. Dolayısıyla 3 Temmuz müdahalesinin 25 Ocak devriminin hedefleriyle çelişen bir yanı bulunmamaktadır.

Öncelik iktidar mı devrim mi?

Mısır’daki taraflar 30 Haziran sonrası sürecin darbe mi devrim mi olduğu konusunda zıtlaşsalar da 25 Ocak’ı devrim olarak yüceltmeyi sürdürüyorlar. Halbuki 25 Ocak’la 30 Haziran arasında iktidarı kaybedenin kimliğinden başka bir fark gözükmüyor.

Bir başka deyişle her iki süreçte de iktidarı devirenler “devrim” sonrası sürece kurucu aktörler olarak değil, kuruculuğu teslim ettikleri ordunun dağıttığı rolleri oynamaya talip figüranlar olarak dahil olmayı tercih ettiler.

25 Ocak 2011’de başlayan gösteriler, ordunun yönetimden yana durmaması ve Tahrir’e müdahale etmemesi üzerine Hüsnü Mübarek’in 11 Şubat’ta istifasıyla sonuçlanmıştı; ancak devrimi yapanlar geçici hükümet kurarak yeni siyasi süreci kendileri belirlemek yerine ordunun kurucu rolünü desteklemişlerdi. Ordu tarafından kurulan siyasi süreç ise Müslüman kardeşleri iktidara taşımıştı.

30 Haziran’da ise ordu bu kez Tahrir’den yana durarak yönetime müdahale etti. 11 Şubat’ta ordunun kurucu rolüne itiraz etmeyen İhvancılar bu kez buna itiraz ederek yeni süreçten Hüsnü Mübarek rejiminin güncellenmiş versiyonun çıkacağını iddia etse de ordunun bu rolüne destek veren karşı taraf 3 Temmuz’u 25 Ocak devriminin tamamlayıcısı olarak görüyor.

Sonuç

Müslüman Kardeşler’in 25 Ocak’ta, diğer kesimlerin ise hem 25 Ocak hem de 3 Temmuz’da ordunun kurucu rolünü desteklemiş olması, Mısır’daki devrimcilerin devrimcilik misyonunun sistemi tamamen değiştirmeyi öngörmediğini, ordunun belirleyici olduğu bir sistemde iktidar olmakla sınırlı olduğunu gösteriyor.

Arap Baharı devrimleri dünyaya içerideki iktidara dış destekle ulaşmakta sakınca görmeyen bir “devrimci” tipi armağan etti. Libya’dakiler; NATO, Yemen’dekiler Körfez İşbirliği Örgütü müdahalesiyle iktidar oldu. Tunus ve Mısır devrimcilerinin iktidara geçer geçmez yaptıkları ilk açıklama eski rejimlerin imzaladığı uluslar arası anlaşmalara bağlı kalmayı taahhüt etmek oldu. Suriye’dekiler ise Dostlar grubu adını kullanan uluslar arası ve bölgesel güçler adına verdikleri vekalet savaşıyla iktidara oynuyor.

Arap dünyasındaki en örgütlü hareketin İhvancılar olduğu tespitiyle Arap Baharı sonrasında bu grubun iktidara en yakın kesim olduğu varsayıldı. Türkiye ve Katar bu varsayımı Müslüman Kardeşleri destekleyerek elde edecekleri bir bölgesel nüfuz projesine dönüştürdü.

Bu iki ülke açısından Arap Baharı’nın Amiral gemisi Mısır’dı; çünkü tarihsel olarak Mısır ne olmuşsa tüm Arap dünyası da o olmuştu. Örneğin Nasır’ın Mısır’ı Arap dünyasında devrimci rüzgarlar estirirken Sedat ve Mübarek’in Mısır’ı tüm Arapları Camp David’ci yapmıştı.

Şimdi Arap Baharı ile bölge yeni bir çehre kazanıyordu ve desteklenecek İhvan sayesinde Mısır’la birlikte Arap dünyasının kazanacağı yeni çehre 1.7 milyonluk Katar’a Arap dünyasının patronluğu, Ankara’daki Yeni Osmanlıcılara da Osmanlı tarihsel coğrafyasında eşsiz bir nüfuz armağan edecekti.

3 Temmuz müdahalesi bu rüyayı kabusa çevirecek potansiyeller taşıyor. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt’in Mısır’daki yeni hükümete daha şimdiden 15 milyar dolar kredi vaat etmesi, durumun ciddiyetini gösteriyor.

Çünkü Katar ve Türkiye’nin rüyası, Mısır’daki yeni yönetime kesenin ağzını açan Körfez ülkelerinin kabusuydu. Katar’ı oyun dışına ittiği görülen emir değişikliği ve ABD’nin Mısır’daki darbeye verdiği örtülü destek Arap Baharı’nın amiral gemisi olan Mısır’ın Arap dünyasında güncellenen yeni liderlik rolünün ABD ve Körfez’in halatıyla sınırlı olacağını gösteriyor.

Evrensel Pazar eki

Paylaşım
Facebook da Paylaş
Yorum Yaz Yorum
Yorumlar
Henüz yorum yapılmamış
Diğer İlgili Başlıklar
[ Tümü ]
Amerikan jokerleri 08/12/2019 - 14:24 tarihinde eklendi
Barış Pınarı’nda neye niyet neye kısmet 18/10/2019 - 22:53 tarihinde eklendi
İdlib için ‘yeni bir sayfa’ mümkün 11/07/2019 - 03:21 tarihinde eklendi
İsrail, Trump yönetiminden ne kadar korksa yeridir! 22/05/2019 - 03:10 tarihinde eklendi
Tahran ve Şam’dan Amerika’ya uyarı, Rusya’ya ayar 02/03/2019 - 01:40 tarihinde eklendi
Adana mutabakatı, Türkiye’nin 'berat belgesi' 29/01/2019 - 09:22 tarihinde eklendi
Sahi kim Kürt düşmanı? 26/12/2018 - 15:41 tarihinde eklendi
Suudi makamında Yemen ağıtları 17/12/2018 - 03:36 tarihinde eklendi
Yemen savaşı biter mi? 25/11/2018 - 21:26 tarihinde eklendi
‘Şii İran Hilali’ne karşı ‘Sünni Siyon Yıldızı’ 04/11/2018 - 14:06 tarihinde eklendi
Bir acayip zirve 29/10/2018 - 16:26 tarihinde eklendi
Netanyahu’yu kim işletti? 30/09/2018 - 01:47 tarihinde eklendi
Soçi anlaşması, Fırat’ın doğusu ve Türkiye’nin İdlib rolü 23/09/2018 - 01:25 tarihinde eklendi
Suriye’ye müdahale ihtirasının acı meyvesi İdlib 15/09/2018 - 15:42 tarihinde eklendi
İran Rusya ortaklığında neler oluyor? 02/06/2018 - 03:54 tarihinde eklendi
Sadr’ın ‘zaferi’ Irak’ın belirsizliği 20/05/2018 - 02:23 tarihinde eklendi
Mağluplar cephesinin savaş tehdidi 03/05/2018 - 03:26 tarihinde eklendi
‘Doğu Guta’dan ‘Doğu Fırat’a Suriye’nin toprak bütünlüğü 26/02/2018 - 14:02 tarihinde eklendi
İsrail’in ‘panik atak’ sorunu 12/02/2018 - 03:44 tarihinde eklendi
Meğer İran halkı ne istiyormuş? 04/02/2018 - 20:45 tarihinde eklendi
Güncel
13:35 (24.10.2019)
Reuters: Rusya Dışişleri Bakanlığı, Türkiye güçlerinin Suriye'de bulunması konsunda belirli bir zaman çizelgesi olmadığını açıkladı.
23:53 (14.04.2019)
İsrail Kanal-12 TV: Birleşik Arap Emirlikleri uçakları ve subayları ile İsrail hava kuvvetleri Yunanistan'da ortak askeri tatbikat yaptı.
23:36 (25.03.2019)
İsrail kabinesi, ateşkesi reddetti, Gazze'ye yönelik saldırıların sürdüğünü açıkladı.
22:44 (25.03.2019)
SANA: Terörist gruplar, Halep'in el-Cedide mahallesine roket saldırısı yaptı.
22:22 (25.03.2019)
El Kuds: İşgalci rejim uçakları Cibaliya'nın doğusunu vurdu.
22:11 (25.03.2019)
El Hades: Halk Cephesi: İsrail bombardımanı, ateşkes ilan edildikten sonra durdu.
22:06 (25.03.2019)
El Cezire: İsrail Han Yunus'un batısındaki balıkçı limanına hava saldırısı yaptı.
21:50 (25.03.2019)
Direniş Grupları Ortak Operasyon Odası: Mısır'ın çabaları ile ateşkes anlaşması gece saat 10'da başlayor.
Haftanın Yorumu
Alptekin DURSUNOĞLU
Amerikan jokerleri
Siyasi Analizler
En Çok
Okunan Yorumlanan Paylaşılan
Hava Durumu
İstanbul Ankara İzmir
ISTANBUL ANKARA IZMIR
Piyasa Verileri
Anket
Türkiye'nin Irak politikasının hedefi ne olmalıdır?
Üç ayrı devlete bölünmesini desteklemek.
Ulusal birliğini ve toprak bütünlüğünü korumak.
Yeni federal bölgelerin kurulmasını sağlamak.
Mevcut durumun devamını desteklemek.
Yakın Doğu Haber ® 2006 - 2012
Sitede bulunun içerikler ve analizler kaynak gösterilerek alıntılanabilir  RSS Tasarım & Yazılım : Network Yazılım