MAKALELER    Alptekin DURSUNOĞLU
ARAP DÜNYASI | SURİYE | FİLİSTİN | IRAK | İRAN | İSRAİL | LÜBNAN | ASYA | RUSYA | KÜRDİSTAN | ANALİZLER | KİMDİR? | RÖPORTAJ |
28/12/2014 - 21:32 tarihinde eklendi
2015: Bölgenin 2011 öncesine dönüşünün yılı
Alptekin DURSUNOĞLU
2015: Bölgenin 2011 öncesine dönüşünün yılı
2015 yılının Irak, Suriye ve Lübnan’ı 2011 öncesi şartlara geri döndürecek süreçler ve gelişmelerle geçeceği öngörülebilir.

2014 yılında yaşanan çok sayıda gelişme, Ortadoğu’da ‘Arap Baharı’ adı verilen süreçle ortaya çıkan şartların ciddi şekilde değişmekte olduğuna işaret ediyor.

Ortadoğu’da 2011 öncesinde hem devletlerin iç siyasi yapısı hem de uluslar arası sistemle bağlantılı bölge jeopolitiği açısından denge ve istikrar şartları hakimdi.

Devletlerin seçimlerle değiştirilemeyen yönetim yapıları iç siyasete ‘istikrar’, Batı ile ilişkileri ve Filistin sorununun çözümüne yönelik politikaları ise bölge jeopolitiğine bir çeşit ‘Soğuk Savaş dengesi’ kazandırıyordu.

ABD müttefiki bölge ülkeleri ile Suriye’nin yer aldığı ‘Direniş Ekseni’ arasındaki bu ‘Soğuk Savaş dengesi’nin Direniş Ekseni’nin aleyhine bozulması açısından Arap Baharı benzersiz bir fırsat sunmuştu. 

Ancak, yönetim yapılarını isyanlarla değiştiren ‘Arap Baharı’, iç yapıda iç çatışma ve kaos, bölge jeopolitiğinde ise ‘belirsizlik’ yarattı.

Arap isyanlarını ‘düzen kuruculuk’[1] iddiasıyla destekleyen Türkiye ve Katar, isyan sonrası için öngördükleri iç siyasi düzende eksen rolünü İhvan’a vermişti. Çünkü demokratik altyapı ve araçlardan yoksun olan bu ülkelerde İhvan’ın geniş toplumsal tabanıyla yapılacak serbest seçimlerde iktidara geleceği öngörülüyordu.

Bu öngörü, başlangıçta Tunus ve Mısır’da doğru çıktı; ancak yerel düzen kurucu rolüyle İhvan’ın içeride yarattığı kutuplaşma ve bölge jeopolitiğinde yarattığı belirsizlik, 2011 öncesi bölgesel istikrarın devamından yana olan Suudi Arabistan ve ABD’yi müdahil olmaya zorladı.

Suudi Arabistan’ın ABD’nin de onayı ile 2013 ortalarından itibaren İhvan’ın, yerel ‘düzen kurucu’ rolüne son vermesi, ABD’nin bölgesel müttefikleri arasında iç savaşa neden oldu.

Suudi liderliğindeki Körfez ekseni Mısır ve Tunus cephesinde galip gelirken, Katar-Türkiye ekseni için kaosa sürüklenen Libya cephesinde de umut gözükmüyor.

Zira aşağıdaki gelişmeler, Katar-Türkiye ekseninin artık savaşı Mısır, Tunus ve Libya gibi stratejik derinliklerde sürdürebilecek durumda olmadığını gösteriyor.

1- Mısır’da ‘darbe karşıtı koalisyon’ dağıldı, İhvan yalnızlaştı, 30 Haziran 2013 öncesi şartlara dönüş imkansız hale geldi ve Mısır, General Sisi ile birlikte Hüsnü Mübarek döneminin ‘siyasi istikrarına’ geri döndü.

2- Nida Tunus Partisi’nin hem meclis hem de cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanmasıyla halen Suudi Arabistan’da yaşayan Devrik Cumhurbaşkanı Zeynelabidin bin Ali yanlısı ‘karşı devrimciler’ Tunus’ta yeniden iktidar oldu.

3- Libya’da ise Körfez ve Mısır tarafından desteklenen Tobruk hükümeti, Katar ve Türkiye tarafından desteklenen Trablus hükümeti ve IŞİD’in Sirte’deki emirliği arasındaki savaşı, öngörülebilir bir vadede hiç kimsenin kazanması beklenmiyor.

Körfez ekseninin Doha’yı teslim aldığını gösteren şu gelişmeler ise sadece Katar-Türkiye ekseninin değil, 2011’den beri Şam’ı teslim almaya çalışan Dostlar Grubu’nun da dağıldığını gösteriyor.

1- Katar, Doha’da yapılan son Körfez İşbirliği Örgütü toplantısında Suudilerin tüm şartlarına boyun eğdi. Mısır karşıtı yayınlarıyla bilinen el-Cezire Mubaşir kanalının yayınları durduruldu. Katar Emiri Şeyh Temim’in Kahire ziyareti için diplomatik koordinasyon başlatıldı.

2- Suriye Dostları Grubu, terörle mücadele koalisyonuna dönüştü. Rusya’nın Suriye’ye yönelik siyasi çözüm çabalarına ‘ikrardan gelen bir sükut’ ile destek verilmeye başlandı.

3- İlk Dostlar toplantısına ev sahipliği yapan Tunus, Suriye ile ilişkileri normalleştirme vaadinden bulundu.

4- Geçtiğimiz hafta Suriye Cumhurbaşkanı Beşşar Esed’in kuzenini ve Suriyeli muhalifleri ağırlayan Kahire, Suriye’de siyasi çözüme katkı sunmaya hazır olduğunu açıkladı.

5- Suriye’nin Kuveyt büyükelçiliğinin yeniden açılması için Şam’dan bir diplomatik heyetin Pazartesi günü Kuveyt’e gideceği açıklandı.    

6- Suriye’ye destek verdiği gerekçesiyle Tahran’la soğukluk yaşayan[2] Hamas, Suriye yönetimine karşı faaliyetlerde bulunan üyelerini örgütten uzaklaştırdıklarını[3] söyleyerek İran’a dönüş, Suriye’ye ise dostluk mesajları vermeye başladı.

7- 2011’den beri Suriye’deki silahlı grupları destekleyen; bununla birlikte 24 Mayıs 2013’ten sonra Suriye’ye giren Hizbullah’ı Suriye krizini Lübnan’a taşımakla suçlayan Sa’d Hariri liderliğindeki el-Mustakbel Partisi Hizbullah’la müzakereye ikna oldu.

Başbakan Yardımcısı Bülent Arınç, “Bizim yeni bir Mısır politikasını uygulamamızda fayda vardır diye düşünüyorum”[4] diyerek 2014 yılının ikinci yarısına sığan bu gelişmelerin 2015 için Türkiye’ye sadece yalnızlık vaat ettiğini anlamış gözüküyor.

Ancak Mısır ve Suriye konularındaki tutumu bilinen Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın hükümette bile tedirginlik yaratmaya başlayan bu yalnızlığı yine ‘değerli’ görerek sürdürmesi muhtemel.

Tunus ve Mısır'ın güncellenmekle birlikte 2011 öncesi şartlarına geri dönmesine ve Libya’nın ‘müflis devlet’ (failed state) haline gelmesine, ABD’nin bölge müttefiklerinin iç savaşı neden oldu.

Bahreyn, Suudi Arabistan ve ABD garantörlüğünde 2011 öncesi şartlarını sürdürüyor.  

Körfez ekseni ile Katar-Türkiye ekseninin Mısır, Tunus ve Libya’daki iç savaşı, her iki eksenin birden Yemen, Suriye ve Lübnan’da Direniş Ekseni karşısında mevzi kaybetmesine neden oldu.  

Husilerin her alanda belirleyici olmaya başladığı Yemen’de ağır bir darbe alan Suudi nüfuzu, Suriye ve Lübnan konusunda da belirsiz hale geldi.

Suudilerin Lübnan’daki ilk başarısızlığı, daha önce Hizbullah’ın yer aldığı kabineye girmem diyen Hariri grubunun Temmam Selam kabinesine girmeye ikna edilmesi ile görülmüştü.

Suriye dosyasının dönemin Suudi istihbarat Şefi Bender bin Sultan’ın elinde olduğu günlerde Hizbullah’la örtülü bir savaş içinde olan Hariri grubu, Suudilerin ABD liderliğindeki terörle mücadele koalisyonuna katıldığı bu günlerde ‘Lübnan’ın güvenliği için’ Hizbullah’la müzakere yapmaya başladı.

ABD’nin bölgesel müttefiklerinin nüfuz savaşı sebebiyle 2014, Mısır ve Tunus’un 2011 öncesine dönüşünün yılı oldu.

Suriye’de kontrolden çıkan vekalet savaşının tüm bölgede güvenlik ve istikrar ihtiyacını arttırdığı düşünüldüğünde 2015 yılının da Irak, Suriye ve Lübnan’ı 2011 öncesi şartlara geri döndürecek süreçler ve gelişmelerle geçeceği öngörülebilir.

 



[1] CNN Türk. 3 Ocak 2011. Davutoğlu iddialı: “Düzen kuran ülke olacağız” http://www.cnnturk.com/2011/turkiye/01/03/davutoglu.iddiali.duzen.kuran.ulke.olacagiz/601719.0/

[2] YDH. 31 Ağustos 2012. Ebu Merzuk: Hamas İran ilişkilerinde soğukluk var http://www.ydh.com.tr/HD10648_ebu-merzuk--hamas-iran-iliskilerinde-sogukluk-var.html

[3] YDH. 22 Aralık 2014. Hamas, Şam’a yaklaşıyor http://www.ydh.com.tr/HD13491_hamas-sama-yaklasiyor.html

[4] Milliyet. 28 Aralık 2014. Bülent Arınç'tan önemli açıklamalar http://www.milliyet.com.tr/bulent-arinc-tan-onemli-aciklamalar/siyaset/detay/1990890/default.htm

Paylaşım
Facebook da Paylaş
Yorum Yaz Yorum
Yorumlar
Henüz yorum yapılmamış
Diğer İlgili Başlıklar
[ Tümü ]
Amerikan jokerleri 08/12/2019 - 14:24 tarihinde eklendi
Barış Pınarı’nda neye niyet neye kısmet 18/10/2019 - 22:53 tarihinde eklendi
İdlib için ‘yeni bir sayfa’ mümkün 11/07/2019 - 03:21 tarihinde eklendi
İsrail, Trump yönetiminden ne kadar korksa yeridir! 22/05/2019 - 03:10 tarihinde eklendi
Tahran ve Şam’dan Amerika’ya uyarı, Rusya’ya ayar 02/03/2019 - 01:40 tarihinde eklendi
Adana mutabakatı, Türkiye’nin 'berat belgesi' 29/01/2019 - 09:22 tarihinde eklendi
Sahi kim Kürt düşmanı? 26/12/2018 - 15:41 tarihinde eklendi
Suudi makamında Yemen ağıtları 17/12/2018 - 03:36 tarihinde eklendi
Yemen savaşı biter mi? 25/11/2018 - 21:26 tarihinde eklendi
‘Şii İran Hilali’ne karşı ‘Sünni Siyon Yıldızı’ 04/11/2018 - 14:06 tarihinde eklendi
Bir acayip zirve 29/10/2018 - 16:26 tarihinde eklendi
Netanyahu’yu kim işletti? 30/09/2018 - 01:47 tarihinde eklendi
Soçi anlaşması, Fırat’ın doğusu ve Türkiye’nin İdlib rolü 23/09/2018 - 01:25 tarihinde eklendi
Suriye’ye müdahale ihtirasının acı meyvesi İdlib 15/09/2018 - 15:42 tarihinde eklendi
İran Rusya ortaklığında neler oluyor? 02/06/2018 - 03:54 tarihinde eklendi
Sadr’ın ‘zaferi’ Irak’ın belirsizliği 20/05/2018 - 02:23 tarihinde eklendi
Mağluplar cephesinin savaş tehdidi 03/05/2018 - 03:26 tarihinde eklendi
‘Doğu Guta’dan ‘Doğu Fırat’a Suriye’nin toprak bütünlüğü 26/02/2018 - 14:02 tarihinde eklendi
İsrail’in ‘panik atak’ sorunu 12/02/2018 - 03:44 tarihinde eklendi
Meğer İran halkı ne istiyormuş? 04/02/2018 - 20:45 tarihinde eklendi
Güncel
13:35 (24.10.2019)
Reuters: Rusya Dışişleri Bakanlığı, Türkiye güçlerinin Suriye'de bulunması konsunda belirli bir zaman çizelgesi olmadığını açıkladı.
23:53 (14.04.2019)
İsrail Kanal-12 TV: Birleşik Arap Emirlikleri uçakları ve subayları ile İsrail hava kuvvetleri Yunanistan'da ortak askeri tatbikat yaptı.
23:36 (25.03.2019)
İsrail kabinesi, ateşkesi reddetti, Gazze'ye yönelik saldırıların sürdüğünü açıkladı.
22:44 (25.03.2019)
SANA: Terörist gruplar, Halep'in el-Cedide mahallesine roket saldırısı yaptı.
22:22 (25.03.2019)
El Kuds: İşgalci rejim uçakları Cibaliya'nın doğusunu vurdu.
22:11 (25.03.2019)
El Hades: Halk Cephesi: İsrail bombardımanı, ateşkes ilan edildikten sonra durdu.
22:06 (25.03.2019)
El Cezire: İsrail Han Yunus'un batısındaki balıkçı limanına hava saldırısı yaptı.
21:50 (25.03.2019)
Direniş Grupları Ortak Operasyon Odası: Mısır'ın çabaları ile ateşkes anlaşması gece saat 10'da başlayor.
Haftanın Yorumu
Alptekin DURSUNOĞLU
Amerikan jokerleri
Siyasi Analizler
En Çok
Okunan Yorumlanan Paylaşılan
Hava Durumu
İstanbul Ankara İzmir
ISTANBUL ANKARA IZMIR
Piyasa Verileri
Anket
Türkiye'nin Irak politikasının hedefi ne olmalıdır?
Üç ayrı devlete bölünmesini desteklemek.
Ulusal birliğini ve toprak bütünlüğünü korumak.
Yeni federal bölgelerin kurulmasını sağlamak.
Mevcut durumun devamını desteklemek.
Yakın Doğu Haber ® 2006 - 2012
Sitede bulunun içerikler ve analizler kaynak gösterilerek alıntılanabilir  RSS Tasarım & Yazılım : Network Yazılım