Google’ın, kendi yapay zekâ ilkelerine rağmen İsrail ordusuyla bağlantılı bir şirkete Gazze’deki askeri gözetleme faaliyetleri için destek sağladığı bildirildi.
YDH- Şikâyet başvurusunda bulunan eski bir Google çalışanı, Google’ın kendi yapay zekâ (AI) etik ilkelerini ihlal ettiğini belirterek ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’na (SEC) bir şikâyet başvurusu sundu.
Başvuruda, Google’ın İsrail ordusuyla bağlantılı olduğu belirtilen bir yükleniciye, insansız hava aracı (İHA) gözetleme görüntülerinde yapay zekâ kullanımına destek verdiği belirtildi.
The Washington Post tarafından incelenen gizli başvuruda, Google’ın Gemini adlı yapay zekâ sisteminin 2024 yılında, İsrail ordusuyla bağlantılı bir şirket tarafından hava görüntülerinin analizinde kullanıldığı kaydedildi. Bu kullanımın, Google’ın o dönemde “uluslararası normları ihlal eden silah veya gözetim faaliyetlerinde yapay zekâ kullanılmayacağı” yönündeki taahhütlerine rağmen gerçekleştiği belirtildi.
Google Cloud’a iletilen destek talebi
Şikâyet dosyasıyla birlikte sunulan şirket içi belgelere göre, Google’ın bulut bilişim birimi, Temmuz 2024’te İsrail işgal güçleriyle bağlantılı olduğu belirtilen bir e-posta adresinden gelen bir destek talebine yanıt verdi.
Talepte yer alan ismin, İsrail ordusu için yüklenici olan CloudEx adlı şirketin kamuya açık bir çalışan listesinde yer alan bir kişiyle örtüştüğü aktarıldı.
Şikâyet başvurusunda bulunan eski Google çalışanı, Google’ın yatırımcıları yanıltıcı şekilde çelişkili tutumlar sergileyerek menkul kıymetler yasalarını ihlal ettiğini söyledi.
Başvuruda, Google’ın yapay zekâ ilkelerinin aynı zamanda federal başvurularda da referans gösterildiği hatırlatıldı.
Eski çalışan, konuya ilişkin açıklamasında, “Bu süreç sağlam bir şekilde işliyordu… Ancak söz konusu İsrail ve Gazze olduğunda bunun tam tersinin yaşandığını” ifade ederek, şirketin etik uygulamalarında “çifte standart” bulunduğunu vurguladı.
Gemini AI ve askeri kullanım iddiaları
Destek talebinde, Gemini yapay zekâ sisteminin hava görüntülerinde “İHA’lar, zırhlı araçlar ve askerler gibi nesneleri daha etkili biçimde tanıyabilmesi” için yardım istendiği belirtildi. Belgelere göre, Google Cloud çalışanları bu talebe önerilerle yanıt verdi ve şirket içinde bazı testler gerçekleştirdi.
Şikâyet dosyasında, Google tarafından “standart yardım masası bilgileri” olarak nitelendirilen bu desteğin, “İsrail’in Gazze’deki askeri operasyonlarıyla bağlantılı gözetleme faaliyetlerine katkı sunduğu” belirtildi. Ancak başvuruda, sağlanan desteğin doğrudan sahadaki askeri kullanıma bağlandığına dair somut bir kanıt sunulmadığı da iddia edildi.
Google’ın açıklaması
Google adına konuşan bir şirket sözcüsü, yapay zekâ ilkelerinin ihlal edildiği iddialarını reddetti. Sözcü, söz konusu hesabın “çok sınırlı düzeyde kullanıldığını” ve yapılan talebin anlamlı bir yapay zekâ konuşlandırması anlamına gelmediğini savundu.
Şirket açıklamasında, “Genel bir kullanım sorusuna yanıt verdik ve bunun ötesinde herhangi bir teknik destek sağlamadık” iddiasında bulundu. Google, ilgili hesabın yapay zekâ hizmetleri için aylık harcamasının birkaç yüz dolardan az olduğunu da açıkladı.
Buna karşın eleştirmenler, askeri gözetimle bağlantılı faaliyetlere sınırlı dahi olsa destek verilmesinin, Google’ın daha önce açıkladığı yapay zekâ ilkeleriyle çeliştiğini vurguladı.
Bu ilkelerin, 2025’in başlarında güncellendiği ve gözetim ya da silah sistemlerinde yapay zekâ kullanılmayacağına dair önceki taahhütlerin metinden çıkarıldığı hatırlatıldı.
ABD’li teknoloji şirketlerine yönelik artan tepki
Söz konusu şikâyet başvurusu, ABD merkezli teknoloji şirketlerinin “İsrail’in Gazze’deki askeri faaliyetleriyle” ilişkilerine yönelik artan incelemelerin son örneklerinden biri olarak değerlendirildi.
Google, Amazon ve Microsoft’un, İsrail’le bağlantılı bulut bilişim sözleşmeleri ve yapay zekâ uygulamaları nedeniyle çalışan protestolarıyla karşı karşıya kaldığı aktarıldı.
2024 yılında Google’ın, ofislerinde düzenlenen oturma eylemleri ve protestoların ardından 50’den fazla çalışanı işten çıkardığı bildirildi.
Microsoft’un ise hizmetlerinin Gazze ve Batı Şeria’daki geniş çaplı gözetleme faaliyetlerinde kullanılan telefon görüşmesi verilerinin depolanmasında rol oynadığına dair haberlerin ardından şirket içinde bir inceleme başlattığı aktarıldı.
SEC başvurusunda adı geçen İsrailli CloudEx şirketinin, Tel Aviv’in güneyinde düzenlenen 2024 tarihli bir teknoloji konferansına sponsor olduğu ve bu etkinlikte İsrail ordusu yetkililerinin Gazze genelindeki operasyonlarda bulut tabanlı teknolojilerin önemine dikkat çektiği belirtildi.
SEC, yapılan şikâyet başvurularına dayanarak soruşturma açıp açmadığını kamuoyuna açıklamasa da dosyanın ABD’li teknoloji şirketlerinin yabancı askeri faaliyetlerle nasıl iç içe geçebildiğine dair “ciddi etik ve hukuki soru işaretleri” doğurduğu ifade edildi.
Başvuruda ayrıca, “İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı”na karşı artan muhalefet ortamında bu bağlantıların daha fazla tartışma yarattığı kaydedildi.
