İsrail Yayın Kurumu (KAN) tarafından paylaşılan bilgilere göre, HTŞ ile Süveyda Valiliği’ndeki Dürzi liderler arasında, bölgedeki gerilimi düşürmeyi amaçlayan ABD sponsorluğunda görüşmeler yapılıyor.
YDH- El-Ahbar gazetesinden analist Emir Ali'nin haberine göre, Suriye’nin güneyindeki Süveyda vilayeti, Dürzi topluluğunun dini lideri Hikmet el-Haceri'nin İsrail destekli ayrılıkçı politikalarına karşı yükselen yerel tepkilerle kritik bir dönüşüm sürecine giriyor.
İsrail’in lojistik ve siyasi desteğiyle Süveyda’yı Suriye merkezinden koparmayı hedefleyen el-Haceri'nin vilayet üzerindeki kontrolünü sınırlamaya yönelik girişimler, içerideki güç dengelerini sarsıyor.
Özellikle ABD arabuluculuğunda "Özerk Yönetim" ve SDG dosyalarında sağlanan ilerlemelerin ardından, Suriye’deki geçiş yönetimi dikkatini Süveyda meselesine çevirmiş durumda.
Suriye'deki Heyet Tahrir eş-Şam (HTŞ) örgütü, İsrail tarafından da kabul edilebilir bir çözüm formülü üzerinde durarak krizi sonlandırmayı hedefliyor.
İsrail Yayın Kurumu (KAN) tarafından paylaşılan bilgilere göre, HTŞ ile Süveyda Valiliği’ndeki Dürzi liderler arasında, bölgedeki gerilimi düşürmeyi amaçlayan ABD sponsorluğunda görüşmeler yapılıyor.
Bu görüşmelerin temel ekseni, Süveyda’nın HTŞ rejiminin egemenliği altında kalması karşılığında, bazı Dürzi grupların ayrılıkçı taleplerinden vazgeçmesini ve buna mukabil yerel makamlara geniş güvenlik ile idari yetkiler verilmesini öngörüyor.
HTŞ, Süveyda’yı devletin bir parçası olarak tutacak ve güney hattındaki bölgesel sürtüşmeleri minimize edecek bu anlayış için Trump yönetiminin desteğine güveniyor. Bu durum, güney sorunundaki en temel aktör olarak İsrail’in pozisyonunu bir kez daha tescilliyor.
KAN haberinde detaylandırılan öneri, sahada yeni bir askeri tırmanmayı önlemek adına bölgeye düzenli ordu birliklerinin girmemesini, bunun yerine valilik içinde yalnızca iç güvenlik güçlerinin konuşlandırılmasını içeriyor.
Emir Ali'nin iddiasına göre, HTŞ herhangi bir pratik adım atmadan önce bölgesel müdahalelere karşı net güvenceler alma konusunda ısrarcı davranıyor.
Suriye güvenlik bürokrasisinden kaynaklar, yetkililerin mevcut rejimin meşruiyetini reddeden, başta Şeyh Hikmet el-Haceri olmak üzere dini ve siyasi figürlerin etkisini kırmak amacıyla Dürzi toplumuyla doğrudan diyalog kanalları açtığını teyit ediyor. HTŞ'nin planı, Süveyda’nın merkezi yapıdan ayrılması yönündeki çabalara son vermeyi amaçlayan bir strateji üzerine kuruluyor.
Suveyda dosyasında çözüm arayışları yeni bir olgu değil; ancak SDG’nin merkezi otorite şemsiyesi altında Haseke ve Kobani gibi bölgelerde "yarı özerk" bir yapıya entegre edilmesi tecrübesi, geçiş yönetimini bu konuda cesaretlendiriyor.
ABD Başkanı’nın Suriye Özel Temsilcisi Thomas Barrack’ın bu süreçteki aktif rolü ve Ahmed el-Şara liderliğindeki geçiş yetkililerine verdiği destek, çözüm sürecini motive eden unsurlar arasında yer alıyor.
Vilayetin en önemli isimlerinden Prens Hasan el-Atraş’ın, "kan dökülmesini önleme" gerekçesiyle el-Hicri’den ayrılarak Şam’a gitmesi, Suveyda’da yeni bir bölünme dalgasına kapı araladı.
Öte yandan, "Ulusal Muhafız" çatısı altında birleşen yerel Dürzi grupların şiddet içeren güvenlik uygulamaları, İsrail ile yakınlaşmaya tepki duyan veya Haceri kliğinin iktidar tekelinden rahatsız olan kesimlerle aradaki uçurumu derinleştiriyor. Ulusal Muhafız ve genel güvenlik yapısı içindeki örgütsel zafiyetler, fraksiyonculuğu körüklüyor.
Bu durumun son örneği, Rical el-Kerame Hareketi* eski lideri Yahya el-Heccar'ın resmi emir olmaksızın tutuklanıp serbest bırakılması sırasında yaşanan krizle gün yüzüne çıkıyor.
Gelinen noktada, Süveyda meselesinde nihai bir başarıdan söz etmek için henüz erken olsa da, Washington’un aktif arabuluculuğu ve Güney Suriye’nin fiilen İsrail kontrolü altında olması sorunun çözümünü zorunlu kılıyor.
HTŞ'nin planı, öncelikle Süveyda’nın ayrılma çabalarını durdurmayı ve vilayeti İsrail ile kilitlenen müzakere sürecinden geçici olarak çıkararak devlet otoritesini tahkim etmeyi hedefliyor.
*Süveyda vilayetinde faaliyet gösteren en büyük ve en etkili Dürzi silahlı oluşumu. Bugün Süveyda’da hem bir iç güvenlik unsuru hem de HTŞ ile pazarlıkta kullanılan en büyük yerel güç odağı.
