Uluslararası Enerji Ajansı'nın (UEA) 32 üye ülkesi, İran çatışmasının tetiklediği petrol fiyatı krizini dizginlemek amacıyla stratejik rezervlerden 400 milyon varil salmaya karar verdi; bu rakam, Ajans'ın 50 yıllık tarihinde gerçekleştirilen en büyük rezerv müdahalesi.
YDH - Uluslararası Enerji Ajansı (UEA), Amerika ve İsrail'in İran'ı hedef alan haydutluk eyleminin küresel petrol piyasalarında yarattığı sarsıntıya karşı eşi görülmemiş bir adım attı: 32 üye ülke, ortak kararla stratejik rezervlerden 400 milyon varil piyasaya salacak.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, G7 liderlerinin katıldığı görüntülü zirvede bu miktarın "Hürmüz Boğazı üzerinden ihraç edilen yaklaşık 20 günlük petrol hacmine" karşılık geldiğini açıkladı.
UEA Direktörü Fatih Birol'un değerlendirmesi netti: "Bu, Ajans'ın 50 yıllık tarihi boyunca gerçekleştirilen en büyük stok çekimidir." Geçmişte beş kez devreye sokulan bu mekanizma; Ukrayna savaşının ardından patlak veren enerji krizinde de iki kez kullanılmıştı. Ancak önceki müdahalelerin hiçbiri bu ölçeğe ulaşamamıştı.
Fiyatlar zirveyi gördü, geri çekildi
Haberin piyasalara sızmasından önce bile etkisi hissedildi. Pazartesi sabahı Türkiye saatiyle erken saatlerde 119,50 dolara kadar yükselen Brent, çarşamba itibarıyla 90 doların altına indi.
Piyasaların, müdahalenin somutlaşmasından önce yalnızca olasılığına dayanarak bu kadar güçlü tepki vermesi, mevcut gerilimin ne denli kırılgan bir zemine oturduğunu gözler önüne serdi.
Müdahaleye ek olarak kriz sürdüğü takdirde yeni koordineli adımların da gündeme gelebileceği vurgulandı.
Le Parisien gazetesinin haberine göre Ekonomi Bakanı Roland Lescure'ün müdahale öncesinde aktardığı verilere göre OECD ülkelerinin elindeki kullanılabilir rezerv "bir milyar varili biraz aşıyor"; 400 milyon varillik salımın ardından geriye en az 600 milyon varillik tampon kalıyor.
Avrupa'da arz sorunu yok, Asya'da tablo farklı
Bakan Lescure sabah saatlerinde durumu şöyle özetledi: "Avrupa'nın herhangi bir arz sorunu bulunmuyor. Asya ve özellikle Japonya'da durum farklı. Dolayısıyla dünya genelinde rezerv salımı gerçekleştiğinde rafine ya da ham petrol olsun ek arz devreye giriyor ve fiyat baskısı hafifliyor."
Bu ayrım önemli: Müdahalenin Avrupa'dan ziyade global dengeleri rahatlatmayı hedeflediğini ve özellikle Asya'daki arz açığını kapatmayı önceliklendirdiğini ortaya koyuyor.
Savaşın ekonomik boyutuyla eş zamanlı ele alınan askeri diplomasi de sürdürülüyor. Macron yönetimi, Hürmüz Boğazı'nı ticaret gemilerine mümkün olan en kısa sürede yeniden açmak amacıyla uçak gemisi Charles de Gaulle'ü Doğu Akdeniz'e konuşlandırdı.
Hükümet kaynaklarının tabiriyle bu süreçteki odak nokta "sorunu kaynağında çözmek"; fiyatları düzenlemek ya da sübvanse etmek yerine arz kanallarını yeniden işler hale getirmek.
Hükümet dağıtıcılara uyarıyor: İndirim geciktirilemez
Enerji ve Hükümet Sözcüsü Maud Bregeon, piyasalardaki gerilemenin tüketiciye yansıtılması konusunda net bir mesaj verdi: "Piyasalarda ve varil fiyatında gözlemlenen düşüşler, artışların yansıtıldığı hız kadar hızlı geçirilmek zorundadır."
Paris hükümeti bu baskıyı somut adımlarla da pekiştiriyor: Sahte Rekabet Kurumu DGCCRF, haftanın başından bu yana 500 akaryakıt satış noktasında fiyat denetimi yürütüyor.
Ancak sektör cephesinde tablo daha çetrefilli. Kimliğinin açıklanmasını istemeyen bir dağıtıcı, gerçeği şöyle özetledi: "Fiyatlar yükseldiğinde sürücüler istasyonlara akın ediyor; dolayısıyla ikmal döngüsü hızlanıyor ve fiyatlar anında güncelleniyor.
Düşüşte ise aynı sürücüler acele etmiyor. Bu yüzden tepki süreniz eşit olmuyor." İstasyon işletmecileri ile TotalEnergies, Shell ve Esso gibi yakıt tedarikçileri perşembe günü bakanlıkta bir araya gelecek; denetimde saptanan bulgular kendilerine aktarılacak.
