Avrupa Parlamentosu, düzensiz göçmenlerin üçüncü ülkelerde kurulacak merkezlere gönderilmesini öngören düzenleme için müzakere sürecinin başlatılmasını onayladı.
YDH - Avrupa Parlamentosu üyeleri, düzensiz göçmenlerin sınır dışı edilmesine yönelik AB çapında yeni mekanizmalar kurulmasını öngören yasal çerçeve için AB Konseyi ile müzakerelerin başlatılmasını onayladı.
Öneri, üçüncü ülkelerde “geri dönüş merkezleri” kurulmasını da içeriyor. Bu merkezlerde, AB’de kalma hakkı bulunmadığı değerlendirilen kişilerin tutulması planlanıyor.
Buna göre, sınır dışı kararı verilen kişiler, işlemler tamamlanana kadar AB içinde kalmak yerine bu merkezlere gönderilecek. Düzenleme, henüz yasama sürecinin erken aşamasında bulunuyor ve nihai metin üzerinde kurumlar arası müzakereler yürütülecek.
Avrupa Parlamentosu Genel Kurulu, öneriyi perşembe günü oyladı. Oylama, üç sol siyasi grubun sürece itiraz etmesi üzerine gündeme geldi. Sosyalistler ve Demokratlar, Yeşiller/Avrupa Özgür İttifakı ve Sol grup, daha önce Sivil Özgürlükler Komisyonu’nun müzakere sürecini başlatma kararına karşı çıktı.
Bununla birlikte, Parlamento üyeleri sürecin ilerlemesi yönünde oy kullandı. Oylamada 389 milletvekili önerinin bir sonraki aşamaya geçmesini destekledi, 206 milletvekili karşı oy verdi, 32 milletvekili ise çekimser kaldı.
İnsan hakları örgütleri tepki gösterdi
Öte yandan, sonuç çok sayıda insan hakları örgütü tarafından eleştirildi. Tepkiler, önerinin yeterli hazırlık ve değerlendirme sürecinden geçmediği yönünde yoğunlaştı. Örgütler, sağ ve göç karşıtı siyasi partilerin girişimi hızla ilerlettiğini belirtti.
Uluslararası Af Örgütü Avrupa Kurumları Direktörü Eve Geddie, düzenlemenin yeterli incelemeye tabi tutulmadığını ifade etti.
Geddie, “Bu yaklaşım, göç politikasında daha dışlayıcı ve sert uygulamalara yönelimin arttığını gösteriyor. Bu durum, hukuki süreçler ve kanıta dayalı politika üretimi açısından riskler barındırıyor” dedi.
Geddie ayrıca, önerilerin düzensiz göçü azaltmak yerine daha fazla kişiyi kırılgan koşullarda bırakabileceğini belirtti.
Bununla birlikte, düzenlemeye yönelik eleştiriler yalnızca hazırlık süreciyle sınırlı kalmadı. Düzenlemeye karşı çıkan kesimler, geri dönüş merkezlerinin düzensiz göçmenler ve iltica başvurusu reddedilen kişiler için “hukuki belirsizlik alanı” oluşturabileceğini ifade etti. Bu değerlendirmelerde, kişilerin hak arama mekanizmalarına erişiminin zayıflayabileceği vurgulandı.
Öneriye destek verenler ise geri dönüş merkezlerini göç akışını yönetmek için “yenilikçi çözüm” olarak tanımlıyor. Bu yaklaşım, özellikle son yıllarda artan göç baskısına karşı daha etkin sınır dışı mekanizmaları oluşturmayı hedefliyor.
Düzenleme, 2008 direktifinin yerini almayı hedefliyor
Ayrıca, söz konusu düzenleme Mart ayında Avrupa Komisyonu tarafından teklif edildi. Amaç, 2008 tarihli Geri Dönüş Direktifi’nin yerine yeni bir çerçeve oluşturmak. Mevcut direktif, düzensiz göçmenler için “gönüllü geri dönüş” ilkesine öncelik veriyordu.
Bu çerçevede, yeni düzenleme zorunlu sınır dışı süreçlerini daha sistematik hale getirmeyi amaçlıyor. Ancak önerinin nihai şekli, Parlamento ile AB Konseyi arasında yürütülecek müzakerelerin ardından belirlenecek.
Diğer yandan, Aralık 2025’te 19 AB üyesi ülke Avrupa Komisyonu’na çağrıda bulundu. Bu ülkeler, AB dışındaki geri dönüş merkezlerinin finansmanına destek verilmesini talep etti. Ülkeler, bu merkezleri uzun süredir devam eden göç baskısına karşı çözüm olarak tanımladı.
