Axios, ABD ve İran arasındaki kritik ateşkes müzakerelerinin perde arkasını yazdı. İki haftalık geçici ateşkes gündemde.
YDH - ABD, İran ve diğer arabulucu aktörler arasında çatışmaların sonlandırılmasına yönelik aktif müzakereler son iki gündür yoğunlaşarak devam ediyor.
Axios’un kaynaklara dayandırdığı haberine göre, pazartesi günü başlayan bu süreç, barış planlarında sürekli değişikliklerin yapıldığı "kaotik bir telafi günü" olarak nitelendiriliyor.
İran Devrim Lideri Mucteba Hamenei'nin, savaşın başlangıcından bu yana ilk kez, ABD Başkanı Donald Trump'ın sözde "ültimatomunun" ardından müzakere heyetine bir uzlaşı anlaşmasına yönelme talimatı verdiği aktarıldı.
Trump'ın ültimatom süresi dolmadan önceki son birkaç saatte, Ortadoğu'daki ABD birlikleri ve Pentagon yetkililerinin, İran altyapısına yönelik kapsamlı bir bombardıman hazırlığı yaparken Trump'ın atacağı adımı anlamaya çalıştıkları belirtildi.
ABD Savaş Bakanlığı'ndan bir yetkili, süreci "Neler olacağına dair hiçbir fikrimiz yoktu. Tam bir çılgınlıktı" sözleriyle ifade etti.
Pazartesi sabahı Beyaz Saray'daki Paskalya kutlamaları sırasında, ABD'nin Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff'un oldukça öfkeli olduğu ve İran'ın 10 maddelik karşı teklifini "felaket" olarak nitelendirdiği bildirildi.
Bu gelişme üzerine Pakistanlı arabulucular Witkoff ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi arasında yeni taslak metinlerin iletilmesini sağlarken, Mısır ve Türkiye dışişleri bakanları da taraflar arasındaki görüş ayrılıklarının aşılması için çaba gösterdi.
Pazartesi akşamı itibarıyla arabulucular, iki haftalık geçici ateşkesi öngören güncellenmiş teklif için ABD'nin onayını aldı.
Karar aşamasında olan Ayetullah Hamenei'nin pazartesi ve salı günleri sürece aktif olarak katıldığı ancak bu katılımın İsrail'in suikast tehdidi nedeniyle oldukça gizli yürütüldüğü kaydedildi.
Habere göre Hamenei, iletişimini büyük oranda not taşıyan kuryeler aracılığıyla sürdürdü.
Sürece vakıf kaynaklar, Hamaney'in ateşkese onay vermesini bir "kırılma anı" olarak nitelendirdi. Bölgesel bir kaynak, Bakan Arakçi'nin hem müzakerelerin yürütülmesinde hem de Devrim Muhafızları Ordusu komutanlarının anlaşmayı kabul etmesi konusunda merkezi bir rol oynadığını vurguladı.
Salı sabahı itibarıyla müzakerelerde ilerleme sağlandığı netleşmiş olsa da Başkan Trump, "bu gece bütün bir medeniyetin yok olacağına" dair yeni bir tehdit mesajı paylaştı.
Bazı ABD medya kuruluşlarının İran'ın bu tehdit üzerine müzakereleri kestiği yönündeki haberlerinin gerçeği yansıtmadığı belirtildi.
Kısa bir süre sonra Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, sosyal medya üzerinden anlaşma şartlarını yayımlayarak tarafları bu şartları kabul etmeye çağırdı.
Kendi yanıtını yayımlamadan hemen önce Trump, İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu ile görüşerek ateşkes rejimine uyulacağına dair teyit aldı. Ardından anlaşmayı nihayete erdirmek için Pakistan Kara Kuvvetleri Komutanı Asım Munir ile bir görüşme gerçekleştirdi.
Anlaşmanın ardından açıklama yapan Arakçi, İran'ın ateşkes rejimine sadık kalacağını ve Hürmüz Boğazı'nı, "İran silahlı kuvvetleri ile eşgüdüm içinde hareket eden" gemilerin geçişine açacağını duyurdu.
Ancak Axios, İran'ın deniz trafiğine ne ölçüde izin vereceğinin ve Netanyahu'nun ateşkes konusundaki tutumunun ne kadar kararlı olduğunun henüz bilinmediğine dikkat çekti.
İsrailli üst düzey bir yetkili, Netanyahu'nun ABD'den; barış görüşmelerinin süreceği, İran'ın nükleer materyallerden vazgeçeceği, uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin durdurulacağı ve balistik füze tehdidinin sonlandırılacağı yönünde güvenceler aldığını belirtti.
Mevcut durumda taraflar arasında görüş ayrılıklarının sürmesi, silahlı çatışmanın yeniden başlama olasılığını koruyor. İki haftalık ateşkes ve çözüm müzakereleri sürerken, Başkan Trump Ortadoğu'da bir "altın çağ" başlayacağı taahhüdünde bulundu.
