ABD’nin İsrail’e yönelik askeri yardım modelini sonlandırarak ticari temelli yeni bir güvenlik işbirliğine geçmeye hazırlandığı belirtildi.
YDH- ABD’nin İsrail büyükelçisi Mike Huckabee’nin, Washington ile Tel Aviv arasında hazırlanmakta olan yeni güvenlik mutabakatının doğrudan mali yardımlara son vereceğini açıklaması, ABD-İsrail ilişkilerinde “önemli bir kırılma” olarak değerlendirildi.
İsrail basınından Yedioth Ahronoth’un aktardığına göre bu, üst düzey bir ABD yetkilisinden gelen ilk açık teyit oldu.
Huckabee, X platformunda yaptığı açıklamada yeni anlaşmanın geleneksel güvenlik hibeleri yerine “ticari ve ekonomik” ilişkilere öncelik vereceğini ifade etti.
Bu yaklaşımın, onlarca yıldır süren mevcut yardım modelinin yerini alabileceği belirtildi.
Tartışmalar ve belirsizlik
Açıklama, eski Ulusal Terörle Mücadele Merkezi yöneticisi Joe Kent’in İsrail’e yönelik güvenlik yardımlarının artık ABD’nin ulusal çıkarlarına hizmet etmediği yönündeki eleştirilerine yanıt olarak geldi. Ancak yardımın nasıl sonlandırılacağına dair net bir takvim açıklanmadı.
Sürecin kademeli mi yoksa mevcut anlaşmanın bitişiyle birlikte tamamen mi sona ereceği belirsizliğini koruyor.
ABD içinde artan tartışma
Bu gelişme, ABD içinde hem Demokrat hem Cumhuriyetçi çevrelerde İsrail’e yönelik askeri yardımların sorgulanmaya başlandığı bir dönemde geldi.
Gazze’deki savaş ve İsrail’e yönelik uluslararası eleştiriler, tartışmaları daha da artırdı.
İç siyasi baskılar ve yeni model arayışı
Yedioth Ahronoth’un aktardığına göre, Bernie Sanders ve “Squad” olarak bilinen ilerici kanadın üyeleri, askeri yardımın ticari modele dönüştürülmesini de yetersiz buluyor ve mevcut işbirliğinin devamını “soykırıma ortaklık” olarak nitelendiriyor.
Öte yandan İsrail basını Israel Hayom, İsrail ve ABD’nin Başbakan Netanyahu ve Savunma Bakanı Yisrael Katz’ın yönlendirmesiyle yeni bir güvenlik işbirliği anlaşması üzerinde çalıştığını bildirdi.
Anlaşmanın İsrail ve ABD’deki seçimler öncesinde tamamlanmasının hedeflendiği aktarıldı.
ABD yardımlarının boyutu
İsrail’in 2016’da imzalanan ve 2019’da yürürlüğe giren anlaşma kapsamında 2028’e kadar yılda yaklaşık 3.8 milyar dolar ABD askeri yardımı aldığı, bu kaynağın büyük bölümünün Amerikan silahlarının alımında kullanıldığı belirtildi.
Netanyahu’nun ise daha önce ABD askeri yardımına 10 yıl içinde ihtiyaç kalmayabileceğini söylediği hatırlatıldı.
