Artan savunma harcamalarının Avrupa'nın Trump karşısındaki "özgüvenini" artırdığı, NATO içinde ise ABD Başkanı'nın tehditlerinin artık eskisi kadar etkili görülmediği belirtildi.
YDH- Politico, Avrupa ülkelerinin Ankara'daki NATO Zirvesi öncesinde ABD Başkanı Donald Trump'ı memnun etmeye çalıştıklarını, ancak son dönemde Washington'a yönelik yaklaşımlarında belirgin bir değişim yaşandığını belirtti.
Haberde, Avrupa ülkeleri ile Kanada'nın Trump'a yönelik "koşulsuz yatıştırma" ve çekingenlik politikasından uzaklaşarak “daha temkinli ve özgüvenli” bir yaklaşım benimsediği belirtildi. Bu değişimin, Trump'ın yıllardır tekrarladığı “tehditlere alışılması” ve Avrupa'nın artan savunma harcamaları sayesinde kendi askeri kapasitesine “daha fazla güven” duymasıyla bağlantılı olduğu ifade edildi.
Politico'ya göre, Avrupa'nın verdiği temel mesaj, savunma harcamalarının artık Washington'u memnun etmek için değil, kendi güvenliğini sağlamak amacıyla artırıldığı yönünde oldu.
Lüksemburg Dışişleri Bakanı Xavier Bettel, Politico'ya yaptığı açıklamada, "Buraya Trump'ı memnun etmeye gelmedim. Buraya yalnızca caydırıcılığa dayalı güvenlik sorumluluğumuzu yerine getirmek için geldim. Yapmamız gerekeni yaptık." dedi.
İsmi açıklanmayan kıdemli bir NATO diplomatı ise "Trump konusunda sürekli paniğe kapılmaktan yoruldum. Bunu kendimiz için yapmak zorundayız." ifadelerini kullandı.
Trump'ın talepleri zirveye damga vurdu
Analizde, son bir yılda Trump'ın Grönland'ı ABD'ye katma tehdidi, Almanya'dan binlerce Amerikan askerini çekme planı ve NATO'nun ortak savunma ilkesini sorgulayan açıklamalarının ittifak üzerinde “benzeri görülmemiş” baskı oluşturduğu belirtildi.
Bu nedenle NATO üyelerinin Ankara'ya yeni bir kriz yaşanmamasını hedefleyerek geldiği ifade edildi.
Habere göre NATO'nun 32 lideri, çarşamba günü insansız hava araçları gibi yeni askeri kabiliyetlere yatırım yapılmasını, İran'ın nükleer silah edinmemesi gerektiğini ve 50 milyar doları aşan yeni savunma tedarik anlaşmalarını içeren ortak bildiriyi kabul etti.
Politico, bu adımların büyük ölçüde Trump'ın uzun süredir dile getirdiği talepleri karşılamaya yönelik olduğunu değerlendirdi.
Zirvenin sonunda Trump'ın toplantılardan “memnun” ayrıldığı belirtilirken, ABD Başkanı'nın gazetecilere yaptığı açıklamada, "Bugünün tek kelimesi birliktir." dediği aktarıldı.
Trump ayrıca zirveyi "harika bir toplantı" olarak nitelendirirken ülkeler arasındaki "sevgi" ortamını övdü.
Zirvenin ilk günü gergin geçti
Habere göre, zirvenin başlangıcında ise atmosfer oldukça farklıydı.
Trump, savunma harcamalarını yetersiz bulduğu NATO üyelerini ve İran savaşında Washington'a destek vermeyen müttefiklerini sert sözlerle eleştirdi.
ABD Başkanı ayrıca, Grönland'ın Danimarka'dan alınması yönündeki eski söylemini yeniden gündeme getirirken, düşük savunma harcamaları nedeniyle İspanya'yı ticari yaptırımlarla tehdit etti.
Trump, "Grönland konusunda yaptıkları nedeniyle NATO'dan memnun değilim. İran konusunda da bize yardım etmek istemedikleri için memnun değilim." ifadelerini kullandı.
Buna karşın Politico, müttefiklerin bu kez Trump'ın çıkışlarından etkilenmediğini yazdı.
Washington'un en yakın Avrupalı ortaklarından biri olarak görülen Letonya da dahil olmak üzere birçok ülkenin Danimarka'ya destek verdiği belirtildi.
Letonya Cumhurbaşkanı Edgars Rinkevics, "Grönland, Danimarka'nın ayrılmaz bir parçasıdır." dedi.
İzlanda Başbakanı Kristrun Frostadottir ise "Çizgiler nettir. Grönland, Grönland halkınındır." ifadelerini kullandı.
Belçika Başbakanı Bart De Wever de İran'a yönelik ABD operasyonlarına değinerek, Tahran'ın nükleer silah edinmesini engelleme amacını “haklı” bulduğunu ancak operasyonun planlanması ve uygulanmasının "pek de sorunsuz görünmediğini" söyledi.
Kapalı oturumda daha yumuşak bir Trump
Politico'ya konuşan ve toplantıda bulunan iki kaynağa göre Trump, liderlerle yaptığı kapalı oturumlarda kamuoyu önündeki açıklamalarına kıyasla “daha ölçülü” bir üslup benimsedi.
Haberde, Trump'ın Polonya, Almanya ve Baltık ülkelerini savunma harcamalarını artırmaları nedeniyle “övdüğü” belirtildi.
Bazı ülkelerin yeterince harcama yapmadığı yönündeki eleştirilerini yinelemesine rağmen İspanya'yı isim vererek hedef almadığı ve Grönland konusunu gündeme getirmediği aktarıldı.
Trump ise zirvenin ardından yaptığı açıklamada, toplantı salonunda ABD'ye yönelik "saygı ve sevgi" gördüğünü öne sürdü.
ABD Başkanı, "Odadaki saygıyı ve sevgiyi görmeliydiniz. Bu aslında ülkemize duyulan sevgiydi. Yaptığım işi sevdiklerini söylediler. 'Sizi seviyoruz efendim.' dediler. Bunu yetişkin insanlar söylüyordu." ifadelerini kullandı.
Avrupa'nın "özgüveni" artıyor
Politico, ittifakın geri kalanındaki ton değişiminin “Trump'ı memnun etme isteğinden çok Avrupa'nın kendi askeri kapasitesine duyduğu güvenin artmasından” kaynaklandığını değerlendirdi.
Habere göre Almanya Başbakanı Friedrich Merz de liderler toplantısında transatlantik bağların önemini vurgularken, savunma harcamalarının artırılmasının öncelikle Avrupa'nın kendi çıkarına olduğunu söyledi.
Lüksemburg Dışişleri Bakanı Bettel ise Trump'ın yıllardır yaptığı açıklamaların Avrupa'ya kendi güvenliğini sağlama konusunda önemli ders verdiğini belirterek, "Kendimize gerekli imkânları sağlamak istiyoruz. Ancak bu sadece gösteriş yapmak ya da Trump'a dalkavukluk etmek için değil." dedi.
Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü (RUSI) kıdemli araştırmacısı ve eski NATO yetkilisi Ed Arnold, Avrupa ülkelerinin savunma harcamalarını artırmasının ABD'nin müttefikleri üzerindeki baskı gücünü azalttığını söyledi.
NATO'nun geçici verilerine göre Avrupa ülkeleri ile Kanada'nın savunma harcamaları geçen yıl yüzde 20 artarken, 2026 yılında bu rakamın yüzde 11 daha yükselmesi bekleniyor.
Böylece ABD dışındaki 31 NATO üyesinin ittifakın toplam savunma harcamalarındaki payı yüzde 43'e ulaştı.
Arnold, Avrupalı ülkelerin ABD'nin NATO'dan kısa vadede çekilmesini istemediğini ancak geçen yıla kıyasla Trump'a yönelik yaklaşımlarında “belirgin bir değişim” yaşandığını ifade etti.
Uzman, Trump'ın Almanya'dan asker çekme planlarında geri adım atması ve Grönland konusundaki söylemlerini hayata geçirememesi nedeniyle Avrupalı müttefiklerin bu tür tehditlere artık “daha kuşkuyla” yaklaştığını söyledi.
İsmi açıklanmayan ikinci bir NATO diplomatı da Trump'ın son eleştirilerinin ittifak içinde şaşkınlık yaratmadığını belirterek, "Bunları hâlâ ciddiye almak gerekiyor ancak artık eskisi kadar ciddiye alınmıyor." değerlendirmesinde bulundu.
Diplomat, Trump'ın sık sık benzer tehditlerde bulunmasını "yalancı çoban" hikâyesine benzetti.
Belçika Savunma Bakanı Theo Francken ise Avrupa'nın mevcut savunma yatırımlarıyla beş ila on yıl içinde kendi konvansiyonel savunmasını büyük ölçüde üstlenebilecek kapasiteye ulaşacağını söyledi.
Francken, zirvenin ardından sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, geçen yıl NATO Zirvesi'nde Trump'ın tepkisinden duyulan korkunun bu yıl büyük ölçüde ortadan kalktığını belirterek, "Avrupa orduları hızla ve güçlü biçimde kendini yeniden inşa ediyor. Bunu artık Trump'ı yatıştırmak için değil, yeniden kazandığımız Avrupa özsaygısı için yapıyoruz. Bu kıta bizim evimiz." ifadelerini kullandı.
