Lübnan’da genel af yasası: İsrail’e kaçanlar dönebilecek mi?

YDH- Lübnan’da çıkarılan genel af yasasına İsrail’e kaçanların da dahil edildiği yönündeki tartışmalar büyürken, yasanın bu kişilere doğrudan ve koşulsuz bir dönüş hakkı tanımadığı belirtiliyor.

Lübnan’daki el-Ahbar gazetesine göre, Maruni Hristiyanları temsil eden, ülkenin en büyük ve köklü sağcı siyasi partilerinden Lübnan Kuvvetleri Partisi milletvekillerinin açıklamaları, İsrail’e kaçanların ülkeye dönüşünün artık yalnızca “zaman meselesi” olduğu izlenimini oluşturdu. Ancak yasanın ayrıntıları, bu iddianın gerçeği tam olarak yansıtmadığını ortaya koyuyor.

Genel af yasası, İsrail’e kaçanların durumunu doğrudan düzenlemek yerine 2011 tarihli 194 sayılı yasaya atıfta bulunuyor. Söz konusu yasa ise gerekli uygulama kararnameleri çıkarılmadığı için bugüne kadar uygulanmadı.

İsrail’e kaçanlar iki gruba ayrılıyor

Parlamentodaki ortak komisyonların önceki görüşmelerinde, İsrail’e kaçanların meselesinin genel aftan ayrı tutulması konusunda uzlaşı sağlanmıştı.

194 sayılı yasa, İsrail’e kaçanları iki ayrı gruba ayırıyor.

İlk grubu, İsrail’in 1978 ve 1982’deki Lübnan işgalleri sırasında İsrail’le işbirliği yapan ve Güney Lübnan’da faaliyet gösteren İsrail destekli milis yapı Güney Lübnan Ordusu’nda (SLA) görev yapan Lübnan vatandaşları oluşturuyor. Bu kişilerin Lübnan’a dönmeleri halinde yürürlükteki Lübnan yasalarına göre adil yargılanmaya tabi tutulmaları öngörülüyor.

Yasaya göre bu kişiler işgal altındaki topraklardan geçiş noktasında yakalanarak Lübnan ordusuna teslim edilecek.

Bu gruptakiler genel aftan otomatik olarak yararlanamıyor. Zira vatana ihanet, casusluk ve İsrail’le yasadışı ilişkiler gibi suçlar genel af kapsamı dışında bırakılan suçlar arasında yer alıyor.

İkinci grupta ise askeri veya güvenlik yapılanmalarına katılmamış diğer Lübnan vatandaşları bulunuyor. Bunlar arasında ilk gruptaki kişilerin eşleri ve çocukları da yer alıyor.

194 sayılı yasa, bu kişilerin dönüşünü Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak uygulama mekanizmalarına bağlıyordu.

Bazı kaçaklar aftan yararlanabilecek

Avukat Melhem Halef’e göre yeni genel af yasası, ikinci gruptaki kişilerin durumunda önemli bir değişiklik getirdi.

Halef, genel af yasasının ikinci maddesinin dördüncü fıkrasında, normalde af kapsamı dışında bırakılan suçlara yönelik bir “istisnanın istisnası” getirildiğini belirtti.

Böylece askeri veya güvenlik yapılanmalarına katılmamış bazı İsrail’e kaçan Lübnanlıların genel aftan yararlanmasının önünün açıldığı ifade ediliyor. Ancak bu durum, söz konusu kişilerin Lübnan’a otomatik olarak dönebileceği anlamına gelmiyor.

Bunun temel nedeni ise İsrail’e kaçanların önemli bölümünün İsrail vatandaşlığına sahip olması.

Milletvekili Paula Yakubian da bu kişilerin genel aftan yararlanabilmesi için İsrail vatandaşlığından vazgeçmeleri gerektiğini belirtti.

İsrail vatandaşlığının korunması halinde, genel af yasasındaki söz konusu istisnanın uygulanamayacağı ve düzenlemenin fiilen işlevsiz kalacağı ifade ediliyor.

Lübnan yasaları İsrail vatandaşlığına engel oluşturuyor

Halef ve İsrail’i boykot konusunda faaliyet gösteren avukatlardan oluşan bir grup, Lübnan’ın İsrail’i boykot yasasının ilgili hükümlerine dikkat çekiyor.

Yasanın birinci maddesi, İsrail’de yaşayan veya İsrail’e bağlı kişi ve kuruluşlarla herhangi bir anlaşma ya da işlem yapılmasını yasaklıyor.

Yasanın yedinci maddesi ise bu yasağı ihlal edenler için 3 ila 10 yıl arasında geçici ağır hapis cezası öngörüyor.

Lübnan Ceza Kanunu’nun 278. ve 285. maddelerinin de benzer hükümler içerdiği belirtiliyor. Bu maddeler, düşmanla veya düşmana bağlı unsurlarla gerekçesiz iletişim kurulmasını ve düşman vatandaşlarıyla ya da düşman topraklarında yaşayan kişilerle anlaşma yapılmasını cezalandırıyor.

Bu nedenle İsrail vatandaşlığını koruyan kişilerin Lübnan’a dönüşü konusunda genel af yasasının tek başına yeterli olmadığı vurgulanıyor.

Haberde, İsrail’e kaçanların genel af sonrasında Lübnan’a dönebileceğini savunanların ya kendi kitlelerine gerçekçi olmayan bir beklenti sunduğu ya da yasanın ayrıntılarını yeterince incelemediği değerlendirmesine yer veriliyor.