BAE yetkilisinden İran ve ABD’ye yeni anlaşma çağrısı

YDH ― New York Times’a göre, Birleşik Arap Emirlikleri’nin üst düzey yetkililerinden Enver Gargaş, pazartesi günü yaptığı açıklamada, haziran ayında İran ile ABD arasında varılan ateşkesin çatışmayı sona erdirmek için “uygulanabilir ve kabul edilebilir bir yol haritası ortaya koymakta başarısız olduğunu” söyledi.

Gargaş, Hürmüz Boğazı’nın savaş öncesindeki durumuna dönmesini sağlayacak yeni bir anlaşma yapılması çağrısında bulundu ancak bunun nasıl gerçekleştirilebileceğine ilişkin ayrıntı vermedi.

Gargaş, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Ne savaş ne de barış hâli sürdürülebilir bir çözüm olamaz” ifadelerini kullandı.

Hürmüz üzerinden ekonomik güç mücadelesi

ABD ile İran arasında savaşın başlamasından bu yana, İran’ın küresel enerji piyasaları üzerindeki baskıyı artırmak amacıyla kullandığı Hürmüz Boğazı’nın kontrolü etrafında şekillenen bir ekonomik güç mücadelesi yaşanıyor.

İran, bu su yolundan geçen gemilere ateş açarak ABD müttefiklerinin petrol ve doğal gaz ihraç etme kapasitesini ciddi ölçüde sınırlandırdı.

İranlı liderler, boğazın yeniden açılması karşılığında geniş kapsamlı ve derhal uygulanacak tavizler talep ederken, ABD’li yetkililer bu talepleri müzakere edilemez olarak nitelendirerek reddetti.

ABD’nin ekonomik ve askerî baskısı

Trump yönetimi ise İran limanlarına yönelik deniz ablukasını sürdürerek, Tahran’a yönelik yaptırımları ağırlaştırarak ve İran kurumlarıyla ticaret yapan ülkelere de benzer yaptırımlar uygulamakla tehdit ederek İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmaya çalıştı.

ABD kuvvetleri ayrıca Hürmüz Boğazı’nın Umman açıklarındaki güney sularından geçen gemilere rehberlik etmek amacıyla sessizce çalışmalar yürüttü.

ABD Merkez Komutanlığı’nın başındaki Amiral Brad Cooper, bu hafta yaptığı açıklamada, İran tarafından döşenen mayınların uluslararası deniz taşımacılığına açık geçiş güzergâhlarından başarıyla temizlendiğini söyledi.

Boğazdan güvenli şekilde geçen petrol tankerlerinin sayısında artış yaşansa da güzergâh hâlâ tehlikesini koruyor. Son iki hafta içinde en az iki deniz çalışanı hayatını kaybederken, bir kişi de kayboldu.

Karşılıklı saldırılar yeniden başladı

ABD ve İran, pazartesi gecesi, aradan geçen bir ayın ardından ilk kez karşılıklı saldırılar düzenledi. Bu gelişme, Başkan Donald Trump’ın kısa sürede sona ereceğini söylediği savaşın, çatışmayı bitirmeye yönelik girişimleri defalarca sekteye uğrattığını bir kez daha gösterdi.

ABD ordusu, pazar günü yaptığı açıklamada, kuvvetlerinin Hürmüz Boğazı’na mayın yüklü roketler fırlatmaya hazırlanan İran birliklerini Larak Adası’nda bombaladığını duyurdu. İran’ın abluka altında tuttuğu Hürmüz Boğazı, petrol ve doğal gaz taşımacılığı açısından hayati öneme sahip bir deniz geçiş güzergâhı.

İran’dan misilleme

İran Dışişleri Bakanlığı, saldırıda çok sayıda kişinin öldüğünü ve yaralandığını açıkladı ancak olayla ilgili ayrıntı paylaşmadı. İran Devrim Muhafızları Ordusu ise misilleme olarak Ürdün ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde ABD askerlerine ev sahipliği yapan üslere saldırdığını bildirdi.

Ürdün makamları, hava sahasına giren sekiz füzenin engellendiğini açıklarken, Birleşik Arap Emirlikleri ordusu İran’dan gönderilen bir insansız hava aracına “karşılık verdiğini” duyurdu. Saldırılarda herhangi bir hasar ya da can kaybı bildirilmedi.

Bir aylık gergin sükûnet sona erdi

Karşılıklı saldırılar, Trump’ın Suudi Arabistan başta olmak üzere Körfez’deki müttefiklerinin itidal çağrıları ve ABD’nin mühimmat stoklarının azalmasına ilişkin kaygıların ardından yeniden geniş çaplı bir savaşın eşiğinden geri adım atmasından yaklaşık bir ay sonra hüküm süren gergin sükûneti sona erdirdi.

Çatışmaların şiddeti azalmış olsa da Trump’ın İsrail’le birlikte şubat ayının sonlarında başlattığı savaşa kalıcı bir çözüm bulunacağına ilişkin çok az işaret vardı. İran ile ABD arasında haziran ayının sonlarında imzalanan kısa ömürlü bir “mutabakat zaptı” da yalnızca birkaç hafta sonra çöktü.