The Economist: Putin savaşı tırmandırmaya hazırlanıyor

YDH ― Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Ukrayna savaşında geri adım atmak yerine çatışmayı tırmandırma yoluna gidebileceği iddia ediliyor.

The Economist, Kremlin’e yakın kaynaklara dayandırdığını iddia ettiği haberinde, Putin’in savaşın mevcut seyrinin Rusya açısından sürdürülebilir bir çözüm üretmediğini düşündüğünü ve çıkmazdan kurtulmak için yeni bir tırmanma arayışına girdiğini yazdı.

Derginin aktardığına göre Putin, 29 Ağustos’ta Moskova’daki bir üniversitede akademisyen ve öğrencilerle yaptığı görüşmede orkaların kutup ayılarıyla beslendiğini söyledi. Bilimsel açıdan doğrulanmış bir örneği bulunmayan bu iddiayı, “besin zinciri” ifadesiyle açıklayan Putin, çocukların dünyanın nasıl işlediğini ve Rusya’nın “özel askeri operasyon” olarak adlandırdığı Ukrayna savaşını neden yürüttüğünü anlamaları gerektiğini savundu.

The Economist, bu ifadeyi Putin’in dünyayı “yırtıcı” bir güç ilişkileri çerçevesinden değerlendirdiğinin göstergesi olarak yorumladı.

Dergiye göre NATO ülkelerinde, Putin’in savaşın giderek daha maliyetli hale gelmesine rağmen geri adım atmaması nedeniyle kaygılar artıyor.

Rus ordusunun cephede yıllardır belirleyici bir ilerleme sağlayamadığı, buna karşın Ukrayna’ya yönelik yoğun füze ve insansız hava aracı saldırılarının sürdüğü belirtiliyor.

The Economist, savaşın Ukrayna’da ağır yıkıma yol açarken Rusya’nın enerji altyapısı, lojistik merkezleri ve ekonomik hayatı üzerinde de giderek daha görünür bir baskı oluşturduğunu aktardı.

Batı’da Putin’in hamlesine ilişkin kaygı

Batılı ülkelerdeki endişenin son dönemde çeşitli gelişmelerle görünür hale geldiği değerlendiriliyor.

ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) Direktörü John Ratcliffe’in 25 Ağustos’ta Moskova’ya gerçekleştirdiği beklenmedik ziyaret de bunlardan biri olarak gösterildi.

The Economist, Ratcliffe’in Putin’i NATO ülkelerine yönelik herhangi bir saldırı konusunda uyarmak amacıyla mı, yoksa Rusya’nın savaşta karşı karşıya olduğu tabloyu aktararak müzakereye ikna etmek için mi Moskova’ya gittiğinin belirsiz olduğunu yazdı.

Dergi ayrıca Finlandiya’nın Rusya sınırının gözetlenmesi konusunda İsveç’ten uçak ve savaş gemileri desteği istemesine, Almanya’nın Leipzig Havalimanı’ndaki 4 Ağustos tarihli insansız hava aracı saldırısından Rusya’yı açıkça sorumlu tutmaya hazırlanmasına ve Romanya’nın kendi karasularındaki bir sondaj platformunu hedef aldığı belirtilen Rus deniz insansız hava aracını imha ettiğini açıklamasına dikkat çekti.

Slovakya’nın da 25 Ağustos’ta bir insansız hava aracı fabrikasına yönelik kundaklama girişimini engellediği aktarıldı.

Putin: “Sadece ilerleyeceğiz”

The Economist, Ukrayna’nın Rusya topraklarının derinliklerindeki petrol rafinerileri, lojistik merkezleri ve ticari tesislere yönelik insansız hava aracı saldırılarının da Kremlin üzerindeki baskıyı artırdığını belirtti.

Putin, 22 Ağustos’ta yaptığı açıklamada Ukrayna’nın saldırılarının bir “Pandora’nın kutusunu” açtığını savunarak Rusya’nın Ukrayna ekonomisinin “en hassas sektörlerine” karşılık vereceğini söyledi.

Aynı gün iktidardaki Birleşik Rusya Partisi’ne hitap eden Putin, savaşın sona erdirilmesine yönelik herhangi bir işaret vermedi.

“Özel askeri operasyon devam ediyor. Sadece ilerleyeceğiz.” dedi.

The Economist, Putin’in bu açıklamalarını savaşın mevcut koşullarına rağmen çatışmayı sürdürme kararlılığının göstergesi olarak değerlendirdi.

Kremlin kaynakları: Putin tırmanmayı seçmiş olabilir

Derginin Kremlin’e yakın kaynaklara dayandırdığı bilgilere göre Putin, yaz boyunca birkaç hafta süren değerlendirmelerin ardından savaşta tırmanma seçeneğine yönelmiş olabilir.

Putin’in uzun süredir birlikte çalıştığı bir isim ise CIA Direktörü Ratcliffe’in Moskova ziyaretinin Rus lider tarafından ABD’nin zayıflığının işareti olarak yorumlanmış olabileceğini söyledi.

Aynı kaynağa göre Putin, CIA Direktörü William Burns’ün Kasım 2021’de Moskova’ya gerçekleştirdiği ziyaretini de benzer şekilde değerlendirmişti.

Burns o dönemde Putin’i Ukrayna’yı işgal etmemesi konusunda uyarmış, Rusya ise üç ay sonra Ukrayna’ya yönelik kapsamlı işgal harekâtını başlatmıştı.

Bununla birlikte The Economist, Putin’in zihninden geçenleri kesin biçimde bilmenin mümkün olmadığını vurguluyor.

Dergiye göre savaşın tırmandırılmasının ardındaki temel motivasyonlar, jeopolitik hedeflerin yanı sıra Putin’in kendi iktidarını ve siyasi geleceğini koruma kaygısıyla da bağlantılı.

Rusya’da savaşın toplumsal maliyeti artıyor

The Economist, Kremlin açısından en önemli sorunlardan birinin Rus toplumunun savaşa yönelik sessiz kabullenişinin zayıflaması olduğunu belirtti.

Ukrayna’nın Rusya’daki petrol rafinerileri ve ticari merkezlere yönelik saldırıları ile güvenlik kurumlarının internet üzerindeki kısıtlamaları, savaşın Rus halkının gündelik yaşamından uzak olduğu yönündeki algıyı zayıflatıyor.

Derginin aktardığı Levada Merkezi araştırmasına göre Rusların yüzde 57’si ülkedeki mevcut durumu “gergin” olarak tanımlıyor.

Katılımcıların savaş, can kayıpları, seferberlik, insansız hava aracı saldırıları ve geleceğe ilişkin belirsizlikleri temel endişe kaynakları arasında gösterdiği belirtildi.

The Economist, devlet televizyonlarına duyulan güvenin gerilediğini, gençlerin sosyal medyada savaşın sona erdirilmesi yönünde çağrılar yaptığını ve Putin’in kamuoyu desteğinde düşüş yaşandığını aktardı.

Dergiye göre Rusya’nın siyasi ve ekonomik elitleri arasındaki rahatsızlık ise daha da belirgin. Kremlin çevresinden bir isim, temel sorunun yalnızca ekonomik sıkıntılar veya cephedeki askeri başarısızlık olmadığını, savaşın Rusya’ya kaybettirdiği zamanın da giderek daha fazla sorgulandığını söyledi.

“Savaşın bitmesi Putin için risk taşıyor”

The Economist’in değerlendirmesine göre Putin, savaşın mevcut haliyle sürdürülmesinin ekonomik kaynakları tükettiğini ve siyasi sermayeyi aşındırdığını görüyor. Ancak savaşı Rusya’nın asgari hedeflerine dahi ulaşmadan sona erdirmek de Putin açısından daha büyük bir risk olarak değerlendiriliyor.

Dergi, Putin’in savaşın Donbas’ın tamamının ele geçirilmesi gibi temel hedeflere ulaşılmadan sona ermesinin kendi iktidarını ve hatta fiziksel güvenliğini tehlikeye atabileceğine inanabileceğini öne sürdü.

Bu nedenle savaşın mevcut biçimde sürdürülmesi Kremlin açısından bir çıkış yolu oluşturmazken, tırmanma seçeneği Putin açısından siyasi bir kaçış yolu olarak görülebilir.

Tırmanma nasıl gerçekleşebilir?

The Economist’e göre Rusya’nın Batı ile doğrudan bir NATO savaşı başlatması şu aşamada olası görülmüyor. Bunun yerine Moskova’nın hibrit savaş, sabotaj ve Ukrayna’ya yönelik silah ve mühimmat sevkiyatlarının aksatılması gibi yöntemlere ağırlık vermesi bekleniyor.

Batılı istihbarat servislerinin, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik savaş çabası için üretim yapan Avrupa’daki bazı fabrikaları hedef almasından endişe duyduğu belirtiliyor.

Ukrayna sahasında ise tırmanmanın büyük ölçüde Rusya’nın halihazırda yürüttüğü operasyonların genişletilmesi şeklinde gerçekleşebileceği değerlendiriliyor.

Rusya Savunma Bakanlığı 30 Ağustos’ta Ukrayna’nın enerji altyapısına yönelik kapsamlı bir saldırıya hazırlandığını açıkladı. Ancak Kiev, kış aylarında enerji altyapısının hedef alınmasını Rusya’nın Ukrayna toplumunun savaşma iradesini kırmaya yönelik geniş çaplı saldırı stratejisinin bir parçası olarak zaten bekliyor.

Rus kaynaklarına göre Putin ayrıca 300 bin ila 400 bin kişinin daha orduya alınmasını hedefliyor. The Economist, bunun yeni bir seferberlik ilanından ziyade bölgesel yönetimler üzerindeki baskıyla yürütülecek zorunlu askerlik ve personel toplama yöntemleriyle gerçekleştirilebileceğini yazdı.

Dergiye göre Penza bölgesinde yeni asker toplama sisteminin denenmeye başlanması da bu hazırlığın işaretlerinden biri.

Putin’in bir diğer seçeneğinin ise “iç düşman” olarak tanımlanan kesimlere yönelik baskıyı artırmak olduğu belirtiliyor. Ancak The Economist, bu tür bir tırmanmanın Rusya’nın temel sorunlarını çözmek yerine toplum üzerindeki ekonomik ve insani baskıyı artırabileceği ve hem ülke içinde hem de dışında istikrarsızlığı derinleştirebileceği değerlendirmesinde bulunuyor.