ABD’li STK’lardan İsrail’le askeri işbirliğine tepki

YDH - Çok sayıda sivil toplum ve hak örgütü, ABD ile İsrail arasındaki askeri teknoloji işbirliğini daha da derinleştirecek bir maddenin savunma yasa tasarısından çıkarılması için Kongre’ye çağrıda bulundu.

Reuters’ın gördüğü mektuba göre 56 kuruluş, söz konusu düzenlemenin ABD savunma sektörünün İsrail savunma sanayisiyle entegrasyonunu artıracağı uyarısını yaptı.

“İsrail savunma sektörüyle entegrasyon son derece tehlikeli”

Söz konusu madde, ortak askeri teknolojilerin geliştirilmesini ve diğer işbirliklerinin hızlandırılmasını sağlayarak ABD ile İsrail savunma sektörleri arasındaki işbirliğini güçlendirmeyi amaçlıyor. Temsilciler Meclisi yasa tasarısını Temmuz ayında kabul ederken, tasarı şu anda Senato’nun onayını bekliyor.

2027 Mali Yılı Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası’nın 219. maddesi, ABD merkezli ortak projeler, lisans anlaşmaları ve İsrail savunma sanayisiyle ortak üretim ortaklıkları için bir çerçeve oluşturulmasını öngörüyor.

56 kuruluş, perşembe günü Temsilciler Meclisi ve Senato Silahlı Hizmetler Komitesi başkanlarına gönderdikleri mektupta, “İsrail savunma sektörüyle daha derin bir entegrasyon son derece tehlikeli olacaktır” ifadelerini kullanarak milletvekillerinden maddenin tasarıdan çıkarılmasını istedi.

Mektuba imza atanlar arasında Uluslararası Af Örgütü’nün ABD şubesi, Ulusal Hukukçular Birliği adlı sivil haklar örgütü ile Arap ve Yahudi hak savunuculuğu kuruluşları bulunuyor.

Daha önce kamuoyuna açıklanmayan mektupta, “ABD’nin çıkarları İsrail’in çıkarlarından giderek daha fazla uzaklaşırken ve Amerikan kamuoyunun İsrail’e koşulsuz desteğe yönelik tutumu giderek değişirken, İsrail için ABD savunma teknolojisi ekosisteminde yeni nüfuz alanları oluşturmak son derece tehlikelidir” denildi.

İşbirliğinin riskleri neler?

Demokrat Senatör Chris Van Hollen da Reuters’a yaptığı açıklamada, Netanyahu hükümetiyle bu işbirliğinin derinleştirilmesinin ABD’nin ulusal çıkarlarına hizmet etmediğini söyledi.

Van Hollen, söz konusu maddenin hassas teknolojileri riske atabileceğini ve geçmiş deneyimlere dayanarak İsrail hükümetine ABD’nin savunma kararlarına müdahale etme imkânı sağlayabileceğini belirtti.

Mektupta İsrail, Gazze’de yürüttüğü savaşta uluslararası insancıl hukuku ihlal etmekle ve işgal altındaki Batı Şeria’da yerleşimci şiddetinin tırmanmasıyla eleştirildi. Mektupta, bu gelişmelerin askeri ilişkilerin daha da derinleştirilmesine ilişkin herhangi bir tartışmayı engellemesi gerektiği vurgulandı.

“ABD kamuoyunun İsrail’e desteği geriliyor”

Gazze savaşının 2023’te başlamasından bu yana ABD kamuoyunda İsrail’e verilen desteğin, özellikle Demokratlar arasında gerilediği belirtiliyor.

Quinnipiac Üniversitesi tarafından Haziran ayında yapılan bir ankete göre seçmenlerin yüzde 48’i, Demokratların ise yüzde 66’sı ABD’nin İsrail’i gereğinden fazla desteklediğini düşünüyor. Bu oranlar, aynı sorunun ilk kez yöneltildiği 2017 yılında sırasıyla yüzde 16 ve yüzde 20 seviyesindeydi.

ABD ile İsrail arasındaki askeri yardım mutabakatı kapsamında Washington’un İsrail’e yıllık 3,8 milyar dolar askeri yardım sağlaması öngörülüyor. Söz konusu mutabakat 2028’de sona erecek ve ABD’nin bu tarihten sonra İsrail’e yönelik askeri yardımının nasıl şekilleneceğine ilişkin görüşmeler sürüyor.

Kongre’nin bazı üyeleri daha önce de 219. maddenin 2027 Mali Yılı Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası’ndan çıkarılması için girişimde bulundu. Kentucky Cumhuriyetçi Temsilcisi Thomas Massie ile California Demokrat Temsilcisi Ro Khanna, bu düzenlemeyi engellemeye yönelik bir değişiklik önergesi sundu ancak önerge Temsilciler Meclisi’nin kabul ettiği yasa metnine dahil edilmedi.