“Barış Konseyi”nin Gazze planında UNRWA’ya yer yok

YDH- ABD’nin Gazze için oluşturduğu “Barış Konseyi”nden bir yetkili, Birleşmiş Milletler Filistinli Mültecilere Yardım Ajansı’nın (UNRWA) bölgedeki geleceğine ilişkin “UNRWA’nın dönemi sona erdi” dedi.

Associated Press’e (AP) isminin açıklanmaması şartıyla konuşan yetkili, ajansın bazı programlarının sürdürülmesini ise çalışanların Hamas’la bağlantılı olmadıklarını belirlemeye yönelik güvenlik soruşturmasından geçirilmesine bağladı.

Açıklama, İsrail’in uzun süredir UNRWA’nın faaliyetlerini sona erdirme çabalarıyla örtüşüyor. Ajansın eski Genel Komiseri Philippe Lazzarini ise bir yandan UNRWA’yı Gazze planlarının dışında tutup diğer yandan kurumun lojistik imkânlarından ve mültecilerle çalışma deneyiminden yararlanmak isteyen yaklaşımı “absürt bir çelişki” olarak nitelendirdi.

UNRWA’yı dışlarken deneyiminden yararlanmak istiyorlar

Lazzarini, görevinden ayrılmasının ardından AP’ye verdiği ilk mülakatta, “Barış Konseyi” ile UNRWA arasında perde arkasında görüşmeler yapıldığını açıkladı. AP’nin kaynaklarına göre taraflar bu yıl en az üç kez bir araya geldi; son toplantı eylülde yapıldı. Görüşmelerde, mülteci kamplarının yeniden inşası dahil Gazze’ye yönelik planlarda ajansın üstlenebileceği rol ele alındı. Lazzarini, Gazze’nin yönetimini devralması öngörülen Filistinli teknokrat komite üyelerinin de UNRWA’yla çalışmayı sürdürmek istediğini söyledi.

Bu temaslar, Konseyin UNRWA’ya Gazze planlarında yer olmadığını açıklamasına rağmen ajansın sahadaki kapasitesinden vazgeçmekte zorlandığını gösteriyor.

El-Ahbar’a göre yardım faaliyetlerinden “yatırım ve inşa” aşamasına geçiş söylemi, Filistinlilerin mültecilik statüsü ve Nekbe’nin doğurduğu siyasi sorunu aşılmış sayıyor. Haberde, ajansın bütçesinin daraltılması ve hizmetlerinin azaltılmasının da UNRWA’yı içeriden zayıflatabileceği değerlendirmesine yer verildi.

İsrail’in UNRWA’yı hedef alması savaşla başlamadı. Ajans, 1948’de yurtlarından sürülen Filistinlilerin mültecilik statüsünü kurumsal düzeyde temsil ediyor. İsrail geçmişte bu statünün yalnızca Nekbe’yi yaşayan kuşağa tanınması ve sonraki kuşaklara aktarılmaması için girişimlerde bulundu; Filistinlilerin çevre ülkelere kalıcı olarak yerleştirilmesini de gündeme getirdi.

Gazze’deki soykırım savaşının ilk aylarında İsrail Meclisi, UNRWA’nın faaliyetlerini durdurmaya yönelik bir karar aldı. ABD de bazı ajans çalışanlarının 7 Ekim olaylarına karıştığı yönündeki İsrail suçlamalarının ardından 2024 başında UNRWA’ya sağladığı finansmanı kesti. Söz konusu iddialar daha sonra ajans bünyesinde inceleme ve soruşturmalara konu oldu.

Gazze’de yardım ve eğitim hizmetleri daralıyor

El-Ahbar’a konuşan, Cibaliye’den Gazze kentinin Nasr Mahallesi’ne göç etmek zorunda kalan Salih Asliye, UNRWA’nın çalışabildiği dönemde yardımların daha düzenli ulaştığını ve gıda paketlerinin niteliğinin daha iyi olduğunu söyledi. Ajansın eğitim ve sağlık hizmetlerindeki deneyimine dikkat çeken Asliye, alternatif kurumlarla arasında belirgin bir fark bulunduğunu belirtti. “Barış Konseyi”nin tutumunu da eleştirerek Filistinlileri suçlu, İsrail’i ise mağdur gibi gösterdiğini söyledi.

UNRWA, Gazze’de yaklaşık 1,7 milyon Filistinliye hizmet veriyordu ve bölgede yaklaşık 11 bin çalışanı bulunuyor. Sağlık çalışanları haftada on binlerce tıbbi danışmanlık sağlarken ajans su, temizlik, eğitim ve insani yardım hizmetleri de yürütüyor. Ancak İsrail’in getirdiği kısıtlamalar ve ağır finansman krizi hizmetleri en düşük düzeye indirdi. Okullar yerinden edilen ailelerin barınması için kullanılıyor; ajans ise aileleri taşıyabileceği bir yer bulamadığı için eğitimi eski düzeninde başlatamıyor.

Gazze’deki bir UNRWA kaynağı, el-Ahbar’a yaptığı açıklamada ajansın bugün sınıflara tahta, tebeşir ve sıra dahi sağlayamadığını söyledi. Kaynağa göre öğrenciler yerde veya hasırların üzerinde oturuyor; bulunabilen malzemeler kişisel çabalar ve yerel girişimlerle temin ediliyor.