NYT: İsrail, ateşkes altında Gazze’deki işgalini genişletiyor

YDH- New York Times’ın (NYT) uydu görüntülerine dayanan incelemesi, İsrail ordusunun Gazze’de ateşkes kapsamında belirlenen çekilme hattını aşarak kontrol ettiği alanı genişlettiğini ortaya koydu.

Ordu, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana en az 12 yeni askerî mevzi kurdu; beton sınır işaretlerini ileri taşıdı, toprak setler inşa etti ve bazı bölgelere girişi kısıtladı.

Ekim 2025’te başlayan ateşkes, Gazze’nin yüzde 53’ünü İsrail kontrolünde bırakmıştı. İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu ise mayıs ayında ordunun bölgenin yaklaşık yüzde 60’ını kontrol ettiğini ve daha fazla alan almayı planladığını söyledi. NYT’ye konuşan uzmanlar, diplomatlar ve Gazze sakinleri, geçici olması öngörülen ayrımın kalıcı hâle getirildiği görüşünde.

“Sarı” Hat ileri taşındı, yeni mevziler kuruldu

Ateşkes uyarınca İsrail güçlerinin çekildiği sınır “Sarı Hat” olarak adlandırılıyor. NYT’nin uydu görüntüleri incelemesine göre İsrail ordusu, hattı gösteren beton blokları bazı noktalarda Gazze’nin içlerine doğru taşıdı. Ayrıca Filistinlilerin ve yardım kuruluşlarının geçiş için İsrail ordusuyla koordinasyon kurmasını gerektiren, erişimi kısıtlı bir “turuncu bölge” oluşturdu.

Gazetenin güney Gazze’de incelediği alanda, bazıları Sarı Hat’ın yaklaşık 1,5 kilometre ötesine uzanan toprak setler ve ateşkes sonrasında inşa edilmiş altı yeni askerî mevzi tespit edildi. Mevzilerin bir bölümü yıkılmış evlerin ve köylerin kalıntıları üzerine kuruldu. Ateşkesten önce var olan başka mevziler de yeni çevre duvarlarıyla güçlendirildi.

İsrail’in kontrolündeki bölgelerde ateşkesten bu yana binlerce bina yıkıldı. Uydu görüntüleri, yalnızca Deyr Belah’ın güneyindeki turuncu bölgede ağustos sonu ile eylül başı arasında 100’den fazla yapının yerle bir edildiğini gösterdi.

İsrail ordusu, yıkımların askerî altyapıyı tespit etme ve ortadan kaldırma faaliyetlerinin parçası olduğunu savundu. Kurduğu üslerin de askerî ihtiyaçlara ve ateşkes anlaşmasına uygun olduğunu ileri sürdü.

Daralan alanda yaşam ve yeniden inşa belirsizliği

Gazze’deki yaklaşık iki milyon kişinin büyük çoğunluğu, kıyı şeridindeki dar alana sıkışmış durumda. İsrail’in kontrol ettiği bölgede ise yalnızca birkaç bin kişi yaşıyor. NYT’ye göre bunların çoğu, İsrail güçlerince desteklenip korunan silahlı çetelerle bağlantılı. Birleşmiş Milletler (BM), Gazze’deki konutların yaklaşık yüzde 80’inin hasarlı veya yıkılmış olduğunu bildiriyor.

İsrailli insan hakları örgütü Gisha’nın yöneticisi Tania Hary, aşırı kalabalıklaşma ve kamu hizmetlerinin çökmesinin hastalıklara yol açtığını söyledi. Hary, Gazze’deki tarım arazilerinin büyük bölümünün Sarı Hat’ın ötesinde kaldığını ve çiftçilerin bu topraklara ulaşamadığını da belirtti.

Hatlara yaklaşan Filistinliler, yanlışlıkla yaklaşmış olsalar bile İsrail askerlerinin ateşiyle karşı karşıya kalıyor. BM İnsan Hakları Ofisi’ne göre ateşkesten bu yana Sarı Hat yakınında, aralarında 18 kadın ve 43 çocuğun bulunduğu en az 196 Filistinli öldürüldü.

Nisan ayında UNICEF için çalışan iki kamyon şoförü de turuncu bölgedeki bir su toplama noktasında öldürüldü. İsrail ordusu, şoförlerin kendisiyle koordinasyon kurmadan bölgeye yaklaştığını söyleyerek sivillere verilen “kasıtsız zarardan” üzüntü duyduğunu açıkladı.

Yeniden inşanın nerede başlayacağı da belirsiz. ABD Başkanı Donald Trump’ın “Barış Konseyi”nden yetkililer, Birleşik Arap Emirlikleri’nin İsrail kontrolündeki bölgede yerinden edilen Filistinliler için bir konut yerleşimi kurmayı planladığını söyledi. Gazze’yi yönetmesi öngörülen Filistinli teknokratların başkanı Ali Şaas ise yeniden inşa yaklaşımının bölgeyi kontrol hatlarına göre ayırmayacağını belirtti. İsrailli yetkililer, Hamas silah bırakmadıkça Gazze’de geniş çaplı yeniden inşaya izin vermeyeceklerini söylüyor.

NYT’nin konuştuğu ABD’li yetkililere göre Washington, Refah yakınlarında uluslararası bir güç için üs kurmayı da planlıyor. Ancak proje, İsrail’den beklenen onaylar nedeniyle aylardır ilerleyemiyor.

Netanyahu, bu ay Gazze’de İsrail ordusunun kontrol ettiği bölgeyi ziyaretinde, Hamas silah bırakmadıkça ordunun burada oluşturduğu tampon bölgeden çekilmeyeceğini yineledi. NYT’nin incelemesi ise ateşkes sürerken bu bölgenin askerî mevziler, yıkımlar ve ileri taşınan sınır işaretleriyle genişlediğini gösteriyor.