ABD'den İsrail için çözüm formülü: Netanyahu-Eisenkot koalisyonu

YDH ― ABD rejimi ve başta Ortadoğu olmak üzere uluslararası çevrelerden bazı isimler, bölgesel bir uzlaşma kapsamında kapsamlı diplomatik kararlar alabilecek geniş tabanlı bir “İsrail hükümeti” kurulması seçeneğini gündeme taşıyor.

Israel Hayom gazetesinin Danny Zaken imzalı haberine göre plan, İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’nun görevde sınırlı bir süre daha kalmasını, bölge ülkeleriyle diplomatik anlaşmaların ilerletilmesini ve Netanyahu’nun en fazla iki yılın sonunda siyasetten çekilmesini öngörüyor.

Washington mesajını İsrail’deki siyasi liderlere iletiyor

Üst düzey bir ABD’li yetkili, bu yöndeki mesajın İsrail siyasetinin üst kademelerine hem doğrudan hem de diplomatik kanallar aracılığıyla ulaştırıldığını söyledi.

İsrail Başbakanlık Ofisi ile Beyaz Saray düzenli temaslarını sürdürürken ABD’nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee de eylül ayında, Gadi Eisenkot’un da aralarında bulunduğu çok sayıda üst düzey parti lideriyle görüştü.

ABD’li yetkililer, İsrail seçimlerine müdahale görüntüsü vermemek için dikkatli davranıyor.

Bununla birlikte Washington ve uluslararası toplumun, aşırılıkçı unsurlardan arınmış, geniş tabanlı ve istikrarlı bir İsrail hükümetini memnuniyetle karşılayacağı mesajını açıkça veriyorlar.

Likud ile Eisenkot’un Yaşar hareketi aynı hükümette buluşabilir

Diplomatik yetkililerin edindiği bilgilere göre değerlendirilen seçeneklerden biri, Likud Partisi ile Gadi Eisenkot’un liderliğindeki ve kısa süre önce kurulduğu açıklanan Yaşar listesinin aynı hükümette yer alması.

Bu olası uzlaşma çerçevesinde Netanyahu, en fazla iki yıl daha başbakanlık görevini sürdürecek.

Bu süre boyunca hükümetin bütün cephelerdeki savaşları sona erdirmek için çalışması ve başta Suudiler olmak üzere bölge ülkeleriyle diplomatik anlaşmaları ilerletmesi planlanıyor. Sürecin sonunda Netanyahu’nun siyasi yaşamını noktalaması öngörülüyor.

Suudilerle normalleşme için hükümetin yapısı gündemde

Donald Trump yönetimi, Suudileri İbrahim Anlaşmaları’na katılmaya ikna etmek amacıyla Riyad’a güvenlik alanında işbirliği teklif ediyor. 

Bu teklifler arasında F-35 savaş uçaklarının satışı ve sivil amaçlı bir nükleer tesis kurulması da bulunuyor.

Ancak Israel Hayom gazetesinin daha önce yayımladığı haberlerde, Suudilerin İbrahim Anlaşmaları’na katılmayı İsrail hükümetinin yapısının değişmesi şartına bağladığı aktarılmıştı.

2020’de İbrahim Anlaşmaları’nın imzalandığı törende dönemin İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump, Birleşik Arap Emirlikleri Dışişleri Bakanı Abdullah bin Zayed Al Nahyan ve Bahreyn Dışişleri Bakanı Abdullatif ez-Zeyyani yer almıştı.

Washington bölgesel dengelerde stratejik değişim hedefliyor

Diplomatik yetkililer, öneriyi Ortadoğu’da stratejik bir değişim yaratma fırsatı olarak değerlendiriyor. Yetkililere göre böyle bir adım, dünya genelinde büyüyen İsrail karşıtı ve antisemitik atmosferle mücadeleye katkıda bulunabilir, genişleyen yaptırımların etkisini hafifletebilir ve güvenlik risklerini ele alabilir.

Ayrıca önemli ekonomik fırsatların önünü açabilir.

ABD yönetiminin İsrail’in Batı Şeria’da Filistinlilere yönelik Yahudi milliyetçi grupların şiddet olaylarını ele alış biçimini eleştirdiği görüşmelerde de bu konunun gündeme geldiği belirtildi.

İsrail’in ABD Büyükelçisi Mike Huckabee, Filistinli Hristiyanların yaşadığı Taybeh köyünü ziyaret etmişti. Huckabee, köyün Filistinli Belediye Başkanı Süleyman Huriyye ile birlikte, beşinci yüzyıldan kalma Aziz George Kilisesi’ni gezmişti.

Diplomatik fırsatın kaçırılabileceği uyarısı

Gelişmeleri yakından takip eden yabancı bir diplomatik yetkili, geniş tabanlı bir hükümet kurma fırsatının kaçabileceği uyarısında bulundu. 

Yetkili, “Dar tabanlı bir hükümet, Ortadoğu’nun hak ettiği değişimleri ve büyük diplomatik kararları hayata geçiremez” dedi.

Yetkili, girişimin amacının İran yönetiminin yenilgiye uğratılmasının ardından Donald Trump’ın kapsamlı Ortadoğu planını ilerletmek ve İbrahim Anlaşmaları temelinde geniş bir bölgesel ittifak kurmak olduğunu açıkladı.

Cumhurbaşkanı Herzog’un rolü tartışılıyor

Son günlerde yayımlanan haberlerde İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un da görüşmelere katıldığı öne sürüldü. Ancak Cumhurbaşkanlığı Ofisi bu iddiaları yalanladı.

Herzog, geçmişte Netanyahu ile Benny Gantz arasında birlik hükümeti kurulması için yürütülen arabuluculuk sürecinde rol almıştı.

Ayrıca başbakana af verme yetkisi de bulunuyor. Bu iki unsur, Herzog’un geniş tabanlı bir hükümet kurulması girişiminde önemli bir rol üstlenebileceği değerlendirmelerine dayanak oluşturuyor.

Herzog, son röportajlarında seçimlerin ardından kurulacak hükümet hakkında konuşurken, “Yeniden seçim yapılmaması için elimden gelen her şeyi, gerçekten ama gerçekten her şeyi yapacağım” dedi.

Eisenkot’un koalisyona katılmak için şartları var

Eisenkot’un Knesset’teki siyasi bloğunun, olası koalisyona katılmak için bir dizi koşul öne sürmesi bekleniyor. Bu koşulların başında Netanyahu’nun belirlenen takvim doğrultusunda siyasetten çekileceğine ilişkin kesin bir taahhüt vermesi geliyor.

Eisenkot’un bloğunun ayrıca yargı reformu kapsamında çıkarılan yasaların yürürlükten kaldırılmasını ve İsrail demokrasisindeki denge ve denetleme mekanizmalarının yeniden yapılandırılmasını talep etmesi bekleniyor.

Talepler arasında 7 Ekim olaylarını soruşturacak bir devlet komisyonu kurulması da bulunuyor.

Yetkililere göre Eisenkot’un siyasi bloğu, İsrail’de kapsamlı anayasal değişikliklerin ve diplomatik girişimlerin hayata geçirilmesi için hükümet bünyesinde geniş bir Siyonist çoğunluğa ihtiyaç duyuyor.