İsrail’de seçim barajını aşmak neden zorlaşıyor?

YDH ― İsrail’de bugün yapılan 26. Knesset seçimlerinde seçmen katılımının yükselmesi, küçük partilerin parlamentoya girmesini zorlaştırıyor. 

Seçim barajı yüzde 3,25’te sabit kalsa da sandığa giden seçmen sayısı arttıkça bu oranı aşmak için gereken oy sayısı da yükseliyor. 

Saat 16.00 itibarıyla katılımın yüzde 55,7’ye ulaşması, aynı saat için şimdiye kadarki en yüksek oran olarak kayda geçti.

Katılım arttıkça gereken oy sayısı yükseliyor

Taub Merkezi’nin hesaplamalarına göre, 2022 seçimlerindeki gibi yüzde 70 katılım sağlanması halinde bir partinin seçim barajını aşabilmesi için en az 165 bin 635 oy alması gerekiyor. 

Katılımın daha yüksek olması bu eşiği yükseltirken, sandığa giden seçmen sayısının azalması barajı aşmak için gereken oy miktarını düşürüyor.

İçişleri Bakanlığı ve Merkez Seçim Komitesi’nin nihai seçmen kayıtlarına ilişkin verilerine göre, 27 Ekim’deki seçimlerde toplam 7 milyon 331 bin 981 İsrail vatandaşı oy kullanma hakkına sahip.

Taub Merkezi’nin demografi bölümü başkanı ve araştırma direktörü Prof. Alex Weinrev’in yayımladığı makalede, bir partinin seçim barajını aşabilmesi için yaklaşık 166 bin oy alması gerektiği belirtiliyor. 

Merkezin hesaplamaları, barajı geçmek için gereken oy sayısının daha önce yayımlanan tahminlerin biraz altında kaldığını gösteriyor.

Geçerli oyların yaklaşık yüzde 99,3’ünün geçerli sayılacağı varsayımına dayanan hesaplamalara göre, katılımın 2022 seçimlerindeki gibi yüzde 70 olması halinde bir partinin en az 165 bin 635 oy alması gerekiyor.

Katılım oranına göre oy eşiği değişiyor

Taub Merkezi’nin hesaplamalarına göre, seçmen katılımının yüzde 60’ta kalması halinde seçim barajını aşmak için 141 bin 973 oy yeterli oluyor. 

Katılımın yüzde 65’e yükselmesi durumunda ise gereken oy sayısı 153 bin 804’e çıkıyor. 26. Knesset seçimlerinde öğle saatlerinde açıklanan katılım verileri, seçmenlerin önceki seçimlere kıyasla daha yüksek oranda sandığa gidebileceğine işaret ediyor.

Katılımın yüzde 75’e ulaşması halinde bir partinin barajı aşabilmesi için 177 bin 466 oy alması gerekiyor. Katılım oranının 1990’lardaki seviyelere dönerek yaklaşık yüzde 80’e yükselmesi durumunda ise bu sayı 189 bin 297’ye çıkıyor.

Seçmen katılımındaki her bir puanlık değişim, seçim barajını aşmak için gereken oy sayısını yaklaşık 2 bin 370 artırıyor ya da azaltıyor.

Taub Merkezi, katılım oranı yaklaşık yüzde 65,5’in altına düşmediği sürece barajı aşmak için gereken oy sayısının 2022 seçimlerindeki 154 bin 854 oyluk seviyenin altına inmeyeceğini belirtiyor.

Seçmen nüfusundaki artış küçük partileri zorluyor

Taub Merkezi’ne göre, makul kabul edilen katılım senaryolarında bile İsrail’de seçmen nüfusunun hızla artması, seçim barajını aşmak için gereken oy sayısını önceki seçimlere kıyasla önemli ölçüde yükseltiyor.

Merkezin değerlendirmesine göre, 2022 seçimlerinde yaklaşık 420 bin oy, yani geçerli oyların yüzde 8,8’i, Knesset’teki sandalye dağılımına yansımadı. Bu oy miktarı, parlamentoda yaklaşık 10 sandalyeye karşılık geliyor.

Seçmen katılımının yükselmesi, küçük partilerin bir sonraki Knesset’e girme şansını azaltabilir. N12’nin son anketlerine göre, seçim barajının hemen altında kalan bazı listeler parlamentoya girememe riskiyle karşı karşıya.

Baraj riski taşıyan partiler

Bu partiler arasında Ofer Winter’ın Amach Yisrael partisi ile Yoaz Hendel’in liderliğini yaptığı Ekonomik Rezervler Listesi bulunuyor. Seçim barajından daha uzakta kalan Haredi Halk Partisi gibi listelerin de Knesset dışında kalabileceği değerlendiriliyor.

Jerusalem Post’un 22 Ekim tarihli haberinde de Ofer Winter’ın Amach Yisrael partisi ile Yoaz Hendel ve Yaron Zelekha’nın Ekonomik Rezervler listesinin barajı aşamama riski taşıdığı aktarılıyor. Ancak bu değerlendirmeler anketlere dayanıyor; 27 Ekim seçimlerinin kesin sonuçlarını yansıtmıyor.

Seçim barajını aşamayan partiler yalnızca parlamentoya girme fırsatını kaybetmekle kalmayabilir. Bu durum, İsrail siyasetindeki güç dağılımını ve özellikle siyasi bloklar arasındaki dengeyi de etkileyebilir.

Son anketlere göre, Amach Yisrael ile Ekonomik Rezervler Listesi’nin barajı aşamaması hem Benyamin Netanyahu karşıtı bloğun hem de Netanyahu’yu destekleyen bloğun sandalye hesaplarını etkiliyor. Bu partilerin barajın altında kalması, mevcut tahminlerde her iki bloğun da konumunu güçlendiren bir sonuç olarak öne çıkıyor.

Saat 16.00’da katılım yüzde 55,7’ye ulaştı

27 Ekim’de saat 16.00 itibarıyla seçmen katılımı yüzde 55,7’ye ulaştı. Bu oran, 2022 seçimlerinde aynı saatte kaydedilen yüzde 47,5’in 8,2 puan üzerinde bulunuyor ve söz konusu saat için şimdiye kadarki en yüksek katılım oranına karşılık geliyor.

Seçim gününde kaydedilen bu yüksek katılım, Taub Merkezi’nin küçük partilerin barajı aşmakta zorlanabileceğine ilişkin değerlendirmesini daha da önemli hale getiriyor. Ancak saat 16.00’da açıklanan katılım oranı tek başına, seçim barajını aşmak için gereken kesin oy sayısını ortaya koymuyor.

Taub Merkezi’nin verdiği 165 bin 635 oy eşiği, katılımın yüzde 70 olacağı varsayımına dayanıyor. Kesin eşik, seçimde kullanılan geçerli oyların toplamı belli olduğunda netleşecek. Bu nedenle hangi partilerin barajı aştığı ve kaç sandalye kazandığı konusunda nihai oy sayımının sonuçlarını beklemek gerekiyor.