Enerji uzmanı: Dünya, Üçüncü Dünya Savaşı’na uyurgezer gibi ilerliyor

YDH- Enerji güvenliği uzmanı ve Yale Üniversitesi’nde öğretim görevlisi Paul Sullivan, İran’la savaş ihtimalinin ve Hürmüz Boğazı çevresindeki istikrarsızlığın uluslararası piyasalarda petrol ve petrol ürünlerinin fiyatlarını yükselten başlıca etkenler olduğunu söyledi.

Şafak News’e röportaj veren Sullivan, “Dünya, bu çatışmanın Üçüncü Dünya Savaşı’nı tetikleyen başlıca unsurlardan biri olabileceği bir savaşa adeta uyurgezer gibi ilerliyor.” uyarısında bulundu.

Sullivan, petrol fiyatlarını yüksek tutan temel etkenlerin İran’a karşı savaş tehditleri, Yemen ordusunun Suudi Arabistan’a ve deniz taşımacılığına yönelik saldırı ve tehditleri, bölgedeki enerji tedarik ve nakil güvenliğine ilişkin somut kaygıların artması ve Yemen ordusunun askerî operasyonlarını daha da tırmandırma ihtimali olduğunu belirtti.

Hürmüz ve bölgesel savaşın enerji piyasalarına etkisi

Sullivan, petrolün boru hatları ve kara yolu şebekeleri üzerinden taşınması gibi alternatif güzergâhların arzu edilen güvenliği sağlamadığını söyledi. Bu güzergâhların hava saldırılarıyla ya da sahadaki operasyonlarla hedef alınabileceğini, ayrıca siber saldırı riskleri bulunduğunu vurguladı.

Jeopolitik etkileri değerlendirirken Ukrayna savaşının sonuçlarının ABD’ye kıyasla Avrupa Birliği’ni daha fazla etkilediğini belirten Sullivan, İran’la bağlantılı gerilimlerin uluslararası piyasaların hareketleri üzerinde en fazla etkisi bulunan unsur olduğunu söyledi.

İran’ın Çin, Rusya ve Kuzey Kore’yle yakın ilişkilerinin çatışmanın beklenmedik biçimlerde genişlemesi ihtimalini artırdığı uyarısında bulunan Sullivan, savaşın bölge ve enerji piyasaları için ağır bir şok yarattığını belirtti. Savaşın sıvılaştırılmış doğal gaz üzerindeki etkisinin petrolden daha ağır göründüğünü söyleyen Sullivan, çatışmanın yol açtığı enflasyonun dünyanın geniş bölgelerindeki istikrarı tehdit ettiğini ifade etti.

Irak’ın enerji tercihi ve petrol arzı seçenekleri

Irak’ın İran’dan yüksek miktarda doğal gaz ve elektrik ithal etmesi ve Washington’ın bu bağımlılığı sona erdirmesi yönündeki baskısı karşısında ülkenin karşı karşıya olduğu karmaşık denkleme değinen Sullivan, “Bağdat son derece zor bir tercih yapmak zorunda ve çok dikkatli hareket etmeli” dedi. İran’ın Irak’ın geniş kesimlerinde güçlü nüfuzunu koruduğunu, ABD’nin de ülkede güçlü bir nüfuza sahip olduğunu belirten Sullivan, bu durumun Iraklı karar alıcıları zor tercihlerle karşı karşıya bıraktığını söyledi.

Irak’taki gaz sahalarının geliştirilmesinin mümkün bir seçenek olduğunu, ancak bunun bir gecede gerçekleşmeyeceğini belirten Sullivan, maliyetleri düşürme çabalarında “açık bir çelişki” bulunduğuna dikkat çekti.

Sullivan, ABD Başkanı Donald Trump’ın petrol fiyatlarını düşürmek istediğini, ancak İran’a yönelik tekrarlanan açıklama ve tehditlerinin her defasında ters sonuç vererek fiyatları yükselttiğini söyledi. Demokratların seçimlerde kazanacağı olası bir zaferin de fiyatlarda belirgin bir düşüş sağlamasını beklemediğini belirterek, fiyatların seçim öncesi ve sonrasındaki saha gelişmelerine bağlı olarak yükselme ihtimalinin bulunduğunu kaydetti.

Sullivan, Demokratların Kongre’de kazanabileceği ek sandalyelerin milletvekillerine gelecek ocak ayına kadar resmen oy kullanma ve görevlerini yerine getirme imkânı vermeyeceğini de hatırlattı.

Trump’ın Rus dizel yakıtı tedarikine ilişkin sözlerini önemsiz bulan Sullivan, bu yakıtın ABD tüketiminin çok küçük bir bölümünü oluşturduğunu söyledi. Rusya’ya yönelik geniş halk muhalefeti nedeniyle bu tür anlaşmalara içeride giderek artan bir karşı çıkış bulunduğunu belirten Sullivan, doğu kıyısında çok sayıda rafineriye ev sahipliği yapan New Jersey gibi eyaletlerin Rusya’dan gelen petrol ve yakıt tankerlerini engelleyebileceklerini açıkladıklarını aktardı.

Venezuela’dan ek arz sağlanması beklentisine de değinen Sullivan, bunun uzun zaman alacağını ve acil bir çözüm olmadığını söyledi. Özellikle Orinoco Kuşağı’ndan çıkarılan Venezuela petrolünün çok ağır ve yüksek kükürtlü olduğunu belirtti.

Sullivan, Caracas’taki petrol sahalarıyla altyapının uzun yıllar boyunca ciddi biçimde ihmal edildiğini, dünya piyasalarına kayda değer miktarda ek petrol sunabilmeleri için bu alanların geliştirilmesi ve yenilenmesinin uzun zaman alacağını söyledi. Petrol arzının bir düğmeye basarak kolayca artırılabileceğine inanan bazı siyasi liderlerin yaklaşımını eleştirdi.