İran savaşının seyri Washington ve Tel Aviv’deki siyasi dengelere bağlı

YDH- El-Ahbar yazarı Hüseyin İbrahim, Donald Trump’ın ara seçimlerdeki ağır yenilginin ardından seçmen mesajını dinliyor görünmesinin, rakiplerine taviz vereceği anlamına gelmediğini yazdı.

Trump, bu yenilgiyi aşarak yaklaşan başkanlık seçimi öncesinde kendi siyasi hareketini yeni bir görüntüyle sunmaya ve bölünmüş sağı yeniden bir araya getirmeye çalışıyor.

Ara seçimler ABD’deki toplumsal bölünmeyi gidermek yerine derinleştirdi; çoğunluk artık Trump karşıtlarının tarafında. Kongre’nin iki kanadını da kaybeden Cumhuriyetçilerin yenilgisi uzun süredir tırmanan siyasi çatışmayı sona erdirmeyecek, mücade Trump’ın Cumhuriyetçi Parti içindeki liderliğiyle zirveye çıkan ve MAGA hareketinde somutlaşan ABD kimliğini dönüştürme projesi etrafında sürecek.

Trump’ın yumuşak üslubu sağ kanadı toparlama hamlesi

Trump’ın birkaç gün önce CBS’in “60 Minutes” programında kullandığı uzlaşmacı dil, iç siyasi rakiplerine taviz vereceğinin işareti değil. Bu tutum, başkanın İran savaşı, İsrail’e sınırsız destek ve düzensiz göçmenlere yönelik politika gibi konularda kendi içinde ayrışan sağ kanadı yeniden birleştirme çabasının parçası.

Trump, daha önce savunduğu tüm düzensiz göçmenleri sınır dışı etme hedefinin gerçekçi olmadığını kabul etti; çok çalışan göçmenlerin topluma katılmasının yolunun bulunması gerektiğini söyledi. Ancak ikinci başkanlık döneminin ilk iki yılında, özellikle Netanyahu’nun İran’a karşı savaşı sürdürme baskısına karşı koyamadı. Kendi siyasi çevresinden ve Başkan Yardımcısı JD Vance’ten gelen uyarılara rağmen savaşa bağlı kaldı.

Trump, buna karşın kendisini yeniden “anlaşma yapan adam” olarak sunabilecek esnekliğe sahip. Hayatını anlaşmalar yaparak geçirdiğini söyleyen Trump, ara seçimlerde çok sayıda Cumhuriyetçi adayın kaybetmesini seçmenlerin kendilerini sevmemesine bağladı. Kendisi aday olsaydı Cumhuriyetçilerin kaybetmeyeceğini de savundu.

Trump’ın bu esnekliği, Gazze’de kanalizasyon şebekesini onarmak için gerekli ekipmanların girişine izin vermesi amacıyla İsrail’e baskı yapmaya kadar varabilir. Böyle bir adım, kış aylarında yaşanabilecek su baskınlarının kamuoyunun gözü önünde tekrarlanmasını önleme hesabına dayanabilir.

Bununla birlikte Trump’ın ABD kimliğini dönüştürme projesinden ya da içerideki temel ittifaklarından vazgeçmesi beklenmiyor. Trump’ın özellikle son seçimlerde ağır darbe alan Hristiyan Siyonist hareketle ittifakını koruyacağı görünüyor. Bu çevrelerden başkana, fırtınanın geçmesini beklerken bir süre geri çekilmesi tavsiye edilmiş olabilir. Demokrat Parti içinde de İsrail’le ittifakı destekleyen güçlü bir Siyonist kanat bulunuyor; bu kesimin tutumunu Hristiyanlık değil, siyasi yönelimi belirliyor.

İsrail’in Cumhuriyetçilerin son seçimlerdeki, Demokratların ise 2024’teki seçim kayıplarında rol oynaması, Tel Aviv’le müttefik lobi gruplarının ABD’deki etkisini yitirdiği anlamına gelmiyor. İki parti açısından temel sorun İsrail’den ziyade Netanyahu ve hükümetindeki aşırı sağcı müttefikleriydi. Bu çevreler, 7 Ekim’i gerekçe göstererek dünyayı değiştirmeye ve ABD’yi sonuç alamayacağı bir savaşa sürüklemeye çalıştı.

İran dosyası ve İsrail’de hükümet hesabı

Ara seçimlerin ardından oluşan siyasi hava, İran’a karşı savaşın yeniden başlaması ihtimalini şimdilik zayıflattı ve Tahran’ın elini güçlendirdi. İran mevcut dönemi ABD’den mümkün olan en fazla tavizi almak için uygun bir fırsat olarak gördü. Ancak ABD’deki bu siyasi değişim kalıcı olmayabilir; Trump koşulların yeniden değişmesini bekleyerek manevra yapabilir.

Trump’ın önündeki seçenekler, savaşı yeniden başlatmak ya da kendisine uygun olmayan bir anlaşmayı kabul etmek. Her iki adım da başkanın siyasi konumunu daha fazla zayıflatabilir. Trump, İran savaşı ve İsrail’e sınırsız desteğin seçim yenilgisindeki başlıca etkenler olduğunu kabul etti. Vance’in bu değerlendirmesine de karşı çıkmadı. Buna rağmen İran’ın nükleer silah edinmesini önlemek için savaş kararını bugün de vereceğini söyledi.

İran savaşı ve Ortadoğu’yu yeniden şekillendirmeyi hedefleyen aşırı sağcı programın bundan sonraki seyri, İsrail’de kurulacak yeni hükümete bağlı. Netanyahu, İsrail’deki seçimlerde yaşadığı göreli kaybın ve ABD’deki müttefiklerinin yenilgisinin ardından iktidarda kalmak için mücadele ediyor. Rakipleri onu görevden düşürme hedefinde birleşmiş görünse de hükümet kuramamaları ve ülkenin yeniden seçime gitmesi Netanyahu’ya bir çıkış yolu bırakıyor.

Netanyahu’yu düşürecek bir koalisyon kurulmadan Ortadoğu’daki gelişmelerin yönü hakkında kesin bir sonuca varılamayacak. Trump görevde kalırken İsrail’deki siyasi belirsizlik, Trump-Netanyahu ittifakını yeniden güçlendirebilir. Netanyahu’nun iktidardan düşmesi ise bölgedeki gelişmelere farklı yaklaşan yeni bir ABD-İsrail ittifakının önünü açabilir.