ABD’de “savunma” sanayii özel şirketlere emanettir. Savaş ABD için sadece tahakkümü yerli yerinde tutmak için değil, aynı zamanda en yeni nesil silahları göstermek, onların pazarlığını yapmak için de bir araçtır. Her savaş sonrası en yeni, en güçlü silahları almak için ülkeler sıraya girer. Yenilmez ABD’ye yenilmezliğini veren o güçlü silahlardan almak için yarışırlar. Bunun etkisi de gerilimden ve savaştan beslenen bu şirketlerin her savaş ve gerilimin kazananı olmaları.

ABD’de başlıca 3 savunma şirketi vardır. Bunlar ve yaptıkları silahlar şöyle:

Bu şirketlerin neden savaşlardan beslendiğini anlamak için savaşların olma olasılığı olduğundaki performanslarına bakmak yeterli olacaktır. Lakin, açıkçası bu çok kolay bir iş değil. Zira ABD yeni kutladığı bağımsızlığının 250 yılı boyunca neredeyse tam olarak barış içinde olduğu bir durum yok. Bunun için düşük yoğunluklu sürekli savaşlara değil, daha yüksek yoğunluklu savaşlara bakacağız.

Bu süre zarfında “Teröre karşı savaş” (ki Irak ve Afganistan savaşları bunun bir parçası ve devamı niteliğinde), Rusya/Ukrayna savaşı, ve nihayet ABD ve İsrail’in İran’a 28 Şubat saldırısına bakacağız.

11 Eylül saldırısı ve “Teröre Karşı Savaş”

11 Eylül 2011’de ABD’ye El Kaide saldırısı bir taraftan halkı büyük bir korkuya salarken, silah şirketlerinin hisselerindeki hareketler çok farklı bir hikaye söylüyordu. 11 Eylül salı günü saldırı olduğunda borsalar tatil edildi, ve bir sonraki haftanın pazartesi gününe (17 Eylül) kadar da açılmadı. Aşağıdaki tabloda bu şirketlerin saldırıdan hemen önceki hisse fiyatları ile borsa tekrar açıldıktan sonraki fiyatlarını karşılaştıracağız.

RTX’in öncülü olan şirket o dönemde bir savunma değil bir havacılık şirketi idi. Ve 11 Eylül’ün şoku insanların artık uçmaktan korkacağı düşüncesiyle hisselerini olumsuz etkiledi. 11 Eylül ABD’nin 20 yıl boyunca önce Afganistan ile başlayıp, ardından Irak ile devam eden, ve arada başka “küçük” savaşlar ile devam eden bir sürekli savaş durumuna soktu. ABD’nin 30 Ağustos 2021’de Afganistan’dan resmen ayrılması ile bu dönemi nispeten kapanmış oldu. Bu süre zarfında United Technologies Raytheon ile birleşip onun adını aldı. Görülecektir ki, bütün bu adı geçen şirketlerin hisse fiyatları ilk gün (o dönemde silah şirketi olmayan RTX dışında) %15 civarında, geçen 20 sene içinde de neredeyse %900’lere varan artışlar göstermiştir. Önemli bir detay, bu sirketlerin yılda 4 defa temettü dağıttıkları hesaba katıldığında artışın %900’lerin çok üzerinde olduğudur.

Rusya/Ukrayna Savaşı

Rusya 24 Şubat 2022’de Ukrayna’ya karşı “Özel Askeri Harekat” ismi ile bir operasyon başlattı. Operasyon beklentisi bir süredir devam ettiği için, 11 Eylül’deki gibi bir sürpriz yoktu. Daha da önemlisi harekatın ilk döneminde ABD’nin ne kadar müdahil olacağı belirsiz idi. Zaman geçtikçe ABD’nin müdahalesinin artacağı açığa çıkmaya başladı. Önemli tarihler olarak, gerilimin belirgin bir şekilde artmaya başlamasından öncesi olarak 3 Ocak 2022 (2022 yılındaki ilk işlem günü), harakatın başladığı gün olan 24 Şubat, ve ABD’nin Avrupalı devletlerle birlikte müdahil olacağının kesinlestiği 1 mart 2022 tarihlerini alacağız.

Temettüler de hesaba katıldığında getirilerinin yazılan miktardan daha da yukarıda olduğu anlaşılacaktır.

ABD/İsrail’in İran’a Saldırısı

ABD ve İsrail’in İran’a saldırısı gergin bir süreçte, diplomasi mi saldırı mı ikileminin olduğu bir anda, ama gerginliğin yüksek olduğu bir süreçte, oldu. Haziran 2025’te 12 gün savaşı ile gerginlik zaten yüksekti. Harekatın olacağına dair hisler olsa da, Trump her zamanki gibi riyakarlık yapıp diplomasiye şans verdiğini iddia ediyordu. Ama silah şirketlerinin hisseleri bir kaç ay boyunca sürekli yükseliyordu. Bu süreci en iyi anlatacak tarihleri seçmek zor olduğu için, hem de veriler yeterince yeni olduğundan detaylı grafikleri bulduğum için her üç şirketin 1-ocak 2026 ile 24-nisan 2026 (sıcak çatışmalara ara verildikten yaklaşık iki hafta sonrasına kadar) grafiklerini ekliyorum.

Grafikler sırasıyla LMT, RTX, ve NOC şirketlerinin. İstisnasız hepsinin tepe noktası 2 mart 2026 (28 Şubat 2026 ABD/İsrail saldırısının ardından ilk borsa işlem günü). Ve ondan sonrası sürekli düşüş.

Verilerin yorumu

ABD silah tekellerinin savaş sevdiğine şüphe yok. Zira her satıcı malını satmak ister. Bunların satışı da silah ve savaşlar silah satışını yükseltmenin en iyi yolu. Ancak İran’a karşı olan savaş sıradışı bir sonuç yarattı ve bunun sebeplerine bakmak lazım.

Savaşın ilk gününde İran Dini Lideri Ali Hamenei'nin öldürülmesi bir zafer sarhoşluğu yarattı. ABD silahlarının ne kadar etkili olduğunu dosta düşmana ispatlamış, dostların alışveriş sırasına girmesi, düşmanların da korku içinde yaşaması bekleniyordu. Lakin üçüncü gün İran’ın yenilmek bir yana çok etkili silahlarla, askeri liderlerin bir kısmı öldüğü halde çok şiddetli ve etkili bir direniş sergilediği açık bir şekilde ortaya çıkmaya başladı. Aylar sonra gerek BBC[1], gerek Wall Street Journal[2], ABD’ye verilen cevabın ne kadar etkili olduğunu, üslerin kullanılamaz durumda olduğunu, hatta ABD’nin üsleri boşaltma arzusunda olduğunu yazmaya başladı. Bu sadece silahların etkisizliğini değil, ABD’nin savaş doktrinini sorgulatmaya başlattı. Silah tekelleri yapacakları karların hayalini kurarken, silahlarının etkisizliğini göstermişti dosta da düşmana da.

Savaşın ardından gelişmeler ve sonuç

Ateşkes yapıldıktan sonra Trump müttefiklerine silah harcamalarını artırmaları konusunda baskıyı artırmaya başladı. ABD ordusu İran’ın insansız hava araçlarını taklit ettiği LUCAS isimli dronun üretimini artıracağını söyledi. Bu hem silahların ancak zorla aldırılabileceğini hem de ABD’nin var olan savaş doktrininin etkisizliğinin bir itirafı oldu. ABD’nin NATO’yu terketme tehditlerine kadar varan söylemleri karşısında silah tekellerinin hisseleri yükselmeye başlamış olsa da eski yöntemin ve pahalı silahların sonuç verici olmadığı da gözler önüne serilmiş oldu. Bir anlamda İran savaşı kralın çıplak olduğunu göstermiş oldu.

Not: Bu yazıdaki bütün veriler Yahoo Finance sitesinin tarihsel verilere erişimi kullanılarak derlenmiştir.  Günlük fiyatlar için anılan günün kapanış fiyatı kullanılmıştır.

 

 

---

[1] BBC, 1 Haziran 2026, Uydu görüntülerine göre, İran'ın düzenlediği saldırılar savaşın başlangıcından bu yana 20 ABD askeri tesisine zarar verdi

[2] WSJ, 26 Haziran 2026, ABD, İran tarafından hasar gören bazı Körfez üslerini İsrail'e taşımayı düşünüyor