MAKALELER    Alptekin DURSUNOĞLU
ARAP DÜNYASI | SURİYE | FİLİSTİN | IRAK | İRAN | İSRAİL | LÜBNAN | ASYA | RUSYA | KÜRDİSTAN | ANALİZLER | KİMDİR? | RÖPORTAJ |
16/12/2012 - 18:46 tarihinde eklendi
Suriye politikası ve Ankara’nın arabesk romantizmi
Alptekin DURSUNOĞLU
Erdoğan yönetiminin “ya benimsin ya toprağın” anlayışına dayalı arabesk romantizmi Suriye'yi gerçekten Türkiye'nin bir iç meselesi haline getirdi.

 

Ankara’nın Suriye’deki olaylarla ve Şam yönetimini ilgilendiren gelişmelerle ilgili ortaya koyduğu tavır, Suriye meselesinden en çok etkilenen devletin Türkiye olduğunu gösteriyor.

Ankara, “ikili angajman” adını verdiği süreçte[1] “Cumhurbaşkanı Beşşar Esed’e reform tavsiye etme ve kan dökülmeden krizi çözme” söylemiyle Suriye’ye müdahil olurken Suriye sorununu bir iç mesele[2] olarak nitelemişti.

Suriye ile ilişkilerinin her aşamasını abartılı bir romantizm üzerine kuran Erdoğan hükümetinin “iç mesele” vurgusuyla attığı her adım; Suriye’yi de, Türkiye’yi de bölgeyi de savaş iklimine sokan sonuçlar doğurdu.

Erdoğan hükümetinin Suriye ile ilişkilerinin her aşamasını abartılı bir romantizm üzerine kurduğu algısını oluşturan gelişmeler şunlar:

1- Muhteşem ilişki dönemi: Erdoğan yönetimi, Türkiye’nin 1990’ların sonunda savaşın eşiğinden döndüğü Suriye ile ilişkilerini kısa sürede sınırları kaldırıp ortak bakanlar kurulu toplantıları yapacak ölçüde geliştirdi.

Ancak çok kısa sürede varılan bu muhteşem seviye iki devlet arasındaki iyi ilişkileri sürdürülebilir kılan en temel faktör olan karşılıklı bağımlılık ilkesine dayanmıyordu.

Sadece ekonomik verileri göz önünde bulunduracak olursak, TÜİK verilerine göre Ankara-Şam ilişkilerinin zirvede olduğu 2010’da 2. Milyar 297 bin Dolar, 2011’de ise 1. Milyar 946 bin Dolarlık bir ticaret hacmi söz konusuydu. Öte yandan iki ülkenin bölgesel stratejileri ve uluslar arası müttefiklik ilişkileri de hiçbir benzerlik içermiyordu.

Karşılıklı bağımlılığın ve uluslar arası müttefiklik ilişkilerinin ikili ilişkilerin sürdürülebilir olmasında ne kadar önemli olduğunu anlayabilmek bakımından 2009’dan bu yana İsrail’le siyasi kriz yaşayan Erdoğan yönetiminin İsrail’le ekonomik ilişkilerde nasıl rekordan rekora koştuğunu ve 2012 yılı itibariyle ticaret hacmini 4 milyar Dolara[3] taşıdığını görmek gerekiyor.  

Özetle Şam’la ilişkilerinin en iyi olduğu dönemde Suriye ile ekonomik ilişkilerini, Tel Aviv’le ilişkilerinin en kötü döneminde İsrail’le ekonomik ilişkilerinin yarısı kadar geliştiremeyen Erdoğan yönetiminin “muhteşem Suriye dostluğunun” altyapısal bir gerçekliğe dayanmayan abartılı bir romantizm üzerine kurulduğu söylenebilir.

Dolaysıyla ikili ilişkilerin karşılıklı bağımlılığa dayanmayan salt abartılı bir romantizmden ibaret olmasının, Erdoğan yönetiminin “ikili angajman” aşamasında Şam üzerinde etkili olamamasının en önemli sebeplerinden biri olduğu ifade edilebilir.  

2- “İkili angajman” dönemi: Erdoğan yönetimi, Suriye’de isyanın başlamasından sonra ikili ilişkilerini kullanarak “Suriye’de kan akmasın” söylemiyle soruna tek taraflı olarak müdahil oldu. Herhangi bir dış müdahale talebi olmamasına rağmen başlangıçta Erdoğan yönetiminin müdahalesini Suriye’ye bir destek olarak gören Şam, Erdoğan yönetiminin tavsiyelerini müzakere etti.

Ancak Erdoğan yönetiminin Suriye sorununu bir “iç mesele” olarak tanımlaması ve sorunun çözümüne yönelik tavsiyelerini müzakere boyutundan çıkararak “Ankara’dan Şam valisine buyruk” düzeyine taşıması, Suriye’de iç “işlerine müdahale” algısı yarattı. Bu tavır da “iyiliğini buyurgan bir dayatmacılık”la yapmaya çalışan Erdoğan yönetimini, Suriye sorununa etki edebilecek bağımsız bir aktör olmaktan çıkardı.

3- “Arap Birliği ile birlikte hareket etme” aşaması: İkili ilişkilerini kullanarak Suriye üzerinde belirleyici olma niteliğini kaybeden Erdoğan yönetimi, bu aşamada, “Suriye’ye dış müdahale olmasın, sorunu aile içinde çözelim” söylemini kullanmaya başladı. Ancak Kasım 2011’de başlatılan Arap Birliği girişimi, Şam yönetimine “ya Yemen modeline uygun olarak gönüllü gidersin, ya da Libya modeliyle seni biz göndeririz” şeklinde bir “çözüm” sundu.

Muhaliflerin örgütlenmesi ve kurtarılmış bölge yaratma çabasıyla değerlendirilen müzakere süreçleri sonrasında “sorunu aile içinde çözmek” istediklerini belirten Türk ve Arap ortaklar, 4 Şubat 2012’de uluslar arası müdahale için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne koştu.

4- Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi aşaması: Suriye sorunun “dış müdahale olmadan aile içinde” çözülmesi söyleminin samimiyeti konusunda yeterince fikir veren bu aşamada Suriye’de Libya modeline uygun bir devrim için uluslar arası zemin oluşturulmaya çalışıldı. Erdoğan yönetiminin söylemi bu kez, “uluslar arası toplumun desteğiyle Suriye’deki insani trajediyi sona erdirmek, Suriye’yi demokrasiye kavuşturmak” şeklinde değişti. Bu aşamada Erdoğan yönetimine Suudi Arabistanlı ve Katarlı ortakları da eşlik etti.

5- Dostlar grubu aşaması: Çin ve Rusya’nın BM Güvenlik Konseyi’ndeki vetosu, Erdoğan yönetiminin Arap ve Batılı müttefiklerine Libya senaryosunu Suriye’de tekrar etme imkanı vermedi. Bu sebeple Erdoğan yönetiminin bu aşamadaki söylemi “Biz, Birleşmiş Milletler süreci tıkandı diye yerimizde oturup bu akan kanı seyredemezdik”[4] şeklinde değişti. 

Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu’nun Suriye konusunda izlediklerini açıkladığı dört aşamalı stratejik planın[5] dördüncü aşaması olan Dostlar grubunun oluşturulması aşaması, aslında Bush yönetiminin 2003 yılında Irak’ı işgal ederken kullandığı BM’yi bypass etme aşamasıydı. Ancak Erdoğan yönetiminin Arap müttefiklerinin Tunus’ta yapılan ilk Dostlar toplantısında Suriyeli muhalifleri silahlandırarak vekalet savaşı başlatılması önerisi, Suriye’de Libya şartları görmeyen Batılı müttefikler[6] tarafından kabul görmedi.

Batılı müttefikler bununla da kalmadı, Suriye sorununun yönetimle muhaliflerin diyaloguyla barışçı bir şekilde çözümünü öngören Annan planına destek verdi.[7]

6-Vekalet savaşı aşaması: Sorunun barışçı yollarla siyasi çözümünü öngören Annan planı, Erdoğan yönetimi ve Arap müttefiklerinin Suriye’de devrim hayalinin sonu anlamına geliyordu. Bu yüzden de Erdoğan yönetimi 10 Nisan’da yürürlüğe girecek Annan planını 9 Nisan’da “kadük ilan etti”[8] ve Amerika’daki başkanlık seçimleri öncesi iç siyasi şartları da kullanarak[9] 18 Temmuz itibariyle Suriye’de vekalet savaşı başlattı.

Erdoğan yönetiminin Suriye politikasını “ya benimsin ya toprağın” anlayışına dayalı bir arabesk romantizm üzerine kurduğunu düşündüren bu gelişmeler sonunda Suriye kan gölüne döndüğü doğru; ama bu sürecin uzamasıyla batmakta olan Suriye’nin yarattığı ağırlığın Türkiye’yi de batağa sürüklediği ortada.

Şam yönetiminin 3 ay içinde gideceği hesabıyla 2011’de Suriye’yi “iç mesele” ilan eden Erdoğan hükümeti, Türkiye’yi Suriye’deki vekalet savaşının en önemli parçası haline getirerek bunu başardı. Suriye’deki bunalım sürdükçe yükü ağırlaşan Erdoğan yönetimi, devrilmediği için Şam yönetimine[10], müdahale etmediği için Batılı dostlarına[11], tavrını değiştirmediği için de Rusya’ya[12] kızıyor.

Erdoğan yönetimi, Batılı Dostlarından tıpkı kendisi gibi Suriye sorununu bir “iç mesele” olarak görmesini istiyor. Ancak Suriye’de yıkım süreci uzadıkça, Suriye tahrip oldukça Şam yönetiminin kaderi her ne olursa olsun İsrail’in güvenliği açısından kazancına kazanç katan Batılı dostların acele etmesini ve taşın altına elini sokmasını gerektirecek herhangi bir durum yok.

Çünkü Suriye’nin geleceğiyle ilgili şu üç muhtemel senaryodan başka seçenek yok:

1- Vekalet savaşının yıllara yayılarak uzaması,

2- Şam yönetiminin Pirus zaferiyle ayakta kalması,

3- Muhaliflerin Pirus zaferiyle Şam yönetimini devirmesi.

Batılı dostlar açısından tümü bir kazanç olan bu senaryolardan hangisi gerçekleşirse gerçekleşsin Suriye, Türkiye’nin iç meselesi olmaya devam edecek gibi gözüküyor.

   


[1]Suriye’deki isyanın başladığı 18 Mart 2011’den, Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu’nun 9 Ağustos tarihli Şam ziyaretine kadar olan ilk 6 aylık dönem.

Paylaşım
Facebook da Paylaş
Yorum Yaz Yorum
Yorumlar
a.fuad tarafından 19-12-2012 20:59:20 Tarihinde yazıldı.
Hak karşısında susmak
Suriye olayları başladığından beri konuyu belge ve bilgiler ışığında ilkeli bir duruş sergileyerek açıklayan ve hür vicdanların sesi olan Alptekin beyi tebrik ediyorum. Allah iki cihanda aziz kılsın.Müthiş bir belgesel olma özelliğide taşıyan başta "Suriyede elde var sıfır" adlı kitabınız olmak üzere bu açık net belgeler ışığında, her biri resmen ifşaat mesabesindeki makalelerinizi tespitlerinizi görmezden gelen, özellikle etkin ve yetkinler başta olmak üzere suskunları oynamakta ısrar eden yığınlarıda hakkın değil, gücün yanında yer alma sorumluluğuyla Allaha havale ediyorum. Oysa herkes biliyorki güç ; içi boş bir balonun korkaklar, suskunlar ve geçici dünya zevklerine meyletme sefihliklerini maslahatcı tevillerle kamufle edenlerin, kendi elleriyle şişirdikleri bir balondur.Bu balon er veya geç patlamaya mahkumdur. Aziz kardeşim eline diline yüreğine sağlık, sıhhat, afiyet diliyorum. Hakkı hukuku merkeze alarak gerçekleri ortaya çıkarmaya devam et ki ; hür vicdanlı hak perestlerin yürekleri ferahlasın ve aynı zamanda hüccet tamamlanmış olsun. Gerçek güç "La havle ve la kuvvete illa billah" dır ve izzet arayanların dayanağı sığınağıdır. Ezilen halkların yeraltı ve yerüstü zenginliklerini sömürerek ayakta kalabilen küresel güç ve güçlülerin yanında izzet arayanların akibeti zilletten başka bir sonuç değildir. Selam ve dua ile..
Diğer İlgili Başlıklar
[ Tümü ]
Amerikan jokerleri 08/12/2019 - 14:24 tarihinde eklendi
Barış Pınarı’nda neye niyet neye kısmet 18/10/2019 - 22:53 tarihinde eklendi
İdlib için ‘yeni bir sayfa’ mümkün 11/07/2019 - 03:21 tarihinde eklendi
İsrail, Trump yönetiminden ne kadar korksa yeridir! 22/05/2019 - 03:10 tarihinde eklendi
Tahran ve Şam’dan Amerika’ya uyarı, Rusya’ya ayar 02/03/2019 - 01:40 tarihinde eklendi
Adana mutabakatı, Türkiye’nin 'berat belgesi' 29/01/2019 - 09:22 tarihinde eklendi
Sahi kim Kürt düşmanı? 26/12/2018 - 15:41 tarihinde eklendi
Suudi makamında Yemen ağıtları 17/12/2018 - 03:36 tarihinde eklendi
Yemen savaşı biter mi? 25/11/2018 - 21:26 tarihinde eklendi
‘Şii İran Hilali’ne karşı ‘Sünni Siyon Yıldızı’ 04/11/2018 - 14:06 tarihinde eklendi
Bir acayip zirve 29/10/2018 - 16:26 tarihinde eklendi
Netanyahu’yu kim işletti? 30/09/2018 - 01:47 tarihinde eklendi
Soçi anlaşması, Fırat’ın doğusu ve Türkiye’nin İdlib rolü 23/09/2018 - 01:25 tarihinde eklendi
Suriye’ye müdahale ihtirasının acı meyvesi İdlib 15/09/2018 - 15:42 tarihinde eklendi
İran Rusya ortaklığında neler oluyor? 02/06/2018 - 03:54 tarihinde eklendi
Sadr’ın ‘zaferi’ Irak’ın belirsizliği 20/05/2018 - 02:23 tarihinde eklendi
Mağluplar cephesinin savaş tehdidi 03/05/2018 - 03:26 tarihinde eklendi
‘Doğu Guta’dan ‘Doğu Fırat’a Suriye’nin toprak bütünlüğü 26/02/2018 - 14:02 tarihinde eklendi
İsrail’in ‘panik atak’ sorunu 12/02/2018 - 03:44 tarihinde eklendi
Meğer İran halkı ne istiyormuş? 04/02/2018 - 20:45 tarihinde eklendi
Güncel
13:35 (24.10.2019)
Reuters: Rusya Dışişleri Bakanlığı, Türkiye güçlerinin Suriye'de bulunması konsunda belirli bir zaman çizelgesi olmadığını açıkladı.
23:53 (14.04.2019)
İsrail Kanal-12 TV: Birleşik Arap Emirlikleri uçakları ve subayları ile İsrail hava kuvvetleri Yunanistan'da ortak askeri tatbikat yaptı.
23:36 (25.03.2019)
İsrail kabinesi, ateşkesi reddetti, Gazze'ye yönelik saldırıların sürdüğünü açıkladı.
22:44 (25.03.2019)
SANA: Terörist gruplar, Halep'in el-Cedide mahallesine roket saldırısı yaptı.
22:22 (25.03.2019)
El Kuds: İşgalci rejim uçakları Cibaliya'nın doğusunu vurdu.
22:11 (25.03.2019)
El Hades: Halk Cephesi: İsrail bombardımanı, ateşkes ilan edildikten sonra durdu.
22:06 (25.03.2019)
El Cezire: İsrail Han Yunus'un batısındaki balıkçı limanına hava saldırısı yaptı.
21:50 (25.03.2019)
Direniş Grupları Ortak Operasyon Odası: Mısır'ın çabaları ile ateşkes anlaşması gece saat 10'da başlayor.
Haftanın Yorumu
Alptekin DURSUNOĞLU
Amerikan jokerleri
Siyasi Analizler
En Çok
Okunan Yorumlanan Paylaşılan
Hava Durumu
İstanbul Ankara İzmir
ISTANBUL ANKARA IZMIR
Piyasa Verileri
Anket
Türkiye'nin Irak politikasının hedefi ne olmalıdır?
Üç ayrı devlete bölünmesini desteklemek.
Ulusal birliğini ve toprak bütünlüğünü korumak.
Yeni federal bölgelerin kurulmasını sağlamak.
Mevcut durumun devamını desteklemek.
Yakın Doğu Haber ® 2006 - 2012
Sitede bulunun içerikler ve analizler kaynak gösterilerek alıntılanabilir  RSS Tasarım & Yazılım : Network Yazılım