Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ve Lübnan Ulusal Bilimsel Araştırma Konseyinin ortak çalışmasında, Güney Lübnan'da tespit edilen bina hasarının ön maliyetinin 1,38 milyar dolar olduğu bildirildi
YDH - Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ile Lübnan Ulusal Bilimsel Araştırma Konseyinin dün yayımladığı hızlı hasar tespiti raporu, Lübnan'ın güneyinde meydana gelen yıkımın boyutunu ortaya koydu.
Uydu görüntüleri ve coğrafi yapay zeka (GeoAI) teknolojileri kullanılarak hazırlanan raporda; 11 bin 95 binanın tamamen yıkıldığı, 3,1 milyon metreküp enkaz oluştuğu ve binalardaki hasarın ön maliyetinin 1,384 milyar dolar olduğu belirtildi.
Ancak uzmanlar, bu verilerin nihai bilançoyu temsil etmediğini, yalnızca 23 Ekim 2025 ile 29 Nisan 2026 tarihleri arasında saptanan ve dışarıdan görülebilen hasarlarla sınırlı olduğunu vurguladı.
El-Ahbar gazetesinin aktardığına göre büyük ölçüde Litani Nehri'nin güneyindeki bölgeleri kapsayan, nehrin kuzeyinde ise sınırlı bir alana odaklanan çalışma, yüksek çözünürlüklü görseller üzerinden çöken çatılar, yapısal bozulmalar ve enkaz birikintilerini analiz etti.
Yapıların iç kısımlarında meydana gelen veya uydudan görünmeyen hasarlar değerlendirmeye dahil edilmedi.
Çalışmanın ilk bulgularına göre bölgede 11 bin 95 bina tamamen yıkılırken, 2 bin 242 bina kısmen, 9 bin 311 bina ise hafif derecede hasar gördü.
Ortalama 150 metrekarelik daire büyüklüğü esas alınarak yapılan teorik hesaplamada; tamamen yıkılan konut birimi sayısı tahminen 17 bin 891, kısmen hasar gören konut sayısı 5 bin 219, hafif hasarlı konut sayısı ise 18 bin 282 olarak belirlendi.
Raporda, 17 bin rakamının sahada tek tek sayılan konutları değil, teknik bir varsayıma dayanan tahmini değerleri yansıttığı not edildi.
Bölgedeki toplam enkaz hacmi ise standart teknik ölçütler çerçevesinde 3 milyon 107 bin 756 metreküp olarak hesaplandı.
Binaların yeniden inşası için metrekare başına belirlenen standart 450 dolarlık ikame maliyeti üzerinden yapılan ön hesaplamada toplam zarar 1,384 billion dolar olarak belirlendi.
Bu maliyetin 1 milyar 53 milyon doları Nebatiye vilayetinde, 331 milyon doları ise Güney vilayetinde kaydedildi. İlçe bazındaki dağılımda ise Bint Cübeyl'de 688 milyon dolar, Merceyun'da 333 milyon dolar, Sur'da 315 milyon dolar, Nebatiye ilçesinde 32 milyon dolar ve Sayda ilçesinde 16 milyon dolar değerinde bina hasarı tespit edildi.
Raporda, bu tutarın yalnızca üst yapı hasarlarını kapsadığı, altyapı onarımlarını veya toplam ekonomik kaybı içermediği hatırlatıldı.
Yıkımın yoğunlaştığı ilçeler ve beldeler
Veriler, en ağır yıkımın Bint Cübeyl ilçesinde yaşandığını gösterdi. İlçeye bağlı beldelerden Aytarun'da 1658, Bint Cübeyl kent merkezinde 1076, Ayta eş-Şaab'da 539, Beyt Lif'te 371, Yarun'da 242 ve Aynata'da 227 binanın yıkıldığı belirlendi.
Merceyun ilçesinde de yıkım oranları yüksek seyretti. Meys el-Cebel'de 969, Tayyibe'de 824, Havla'da 285, Markaba'da 199, Blida'da 184 ve Deyr Siryan'da 174 bina tamamen yıkıldı.
Nebatiye ilçesinde öne çıkan yerleşimlerden Yahmur el-Şakif'te 71, Zotar el-Şarkiye'de 69 ve Kefr Sir'de 37 bina yıkıldı. Sur ilçesinde ise Burc el-Şimali 370 yıkılan binayla ilk sırada yer alırken, onu 216 binayla Nakura, 162 binayla Abbasiye, 80 binayla Sur kent merkezi ve 65 binayla Mansuri izledi.
Sayda ilçesinde hasarın yoğunlaştığı noktalar ise 65 yıkık binayla Zırariye ve 62 yıkık binayla Arzi beldeleri oldu.
Raporda, açıklanan verilerin kesin sonuç olarak kabul edilmesini engelleyen teknik sınırlamalara yer verildi. İdari sınırlara göre değil, sadece uydunun görüntü sağlayabildiği alanlarda yapılan inceleme nedeniyle tüm Güney Lübnan çalışmaya dahil edilemedi.
Bazı beldelerde eksiksiz tarama yapılırken, bazılarında yalnızca belirli mahalleler görüntülenebildi. Bint Cübeyl ilçesinde tüm alanlar taranırken; Sur ilçesinde 75 bölgenin 74'ü tamamen, biri kısmen kapsandı.
Merceyun'da 33 bölgenin 17'si tamamen, 21'i kısmen; Nebatiye'de 52 bölgenin 4'ü tamamen, 15'i kısmen taranabildi. Sayda'da ise 77 bölgenin hiçbirinde tam tarama yapılamazken yalnızca 5 bölge kısmen incelenebildi.
Yol, köprü, elektrik, su ve iletişim şebekeleri gibi kritik altyapı unsurları ile binaların bodrum katları ve yeraltı tesisleri çalışmanın dışında tutuldu.
Yapıların konut, ticari veya sanayi ayrımı net olarak yapılamadığı gibi hafif hasarlı binalar enkaz hacmi ve maliyet hesaplamalarına dahil edilmedi. Ayrıca sokakların dar olması, gölgeler ve yapı yoğunluğu gibi faktörlerin analizi zorlaştırdığı belirtildi.
Çalışmanın tamamen masa başında uydu verileriyle yürütüldüğü, sahada bağımsız doğrulama yapılmadığı kaydedildi. Güvenlik koşulları ve metodolojiye duyulan güven nedeniyle Lübnan Ordusu veya BM Güvenlik Birimi (UNDSS) ile veri teyidi sürecine gidilmediği bildirildi.
UNDP, paylaşılan verilerin planlama amaçlı ön rapor niteliğinde olduğunu, ilerleyen süreçte yeni uydu görüntüleriyle çalışmanın güncelleneceğini ve genişletileceğini duyurdu.
Saha incelemeleri tamamlandığında ve hariç tutulan unsurlar eklendiğinde gerçek faturanın 1,38 milyar doların çok üzerine çıkacağı öngörülüyor.
