ABD'nin İran'ın Hürmüz üzerindeki kontrolünü aşmak için Irak petrolünü Suriye üzerinden Akdeniz'e taşıyacak tarihi Kerkük-Banyas boru hattını yeniden canlandırmaya hazırlandığı bildirildi.
YDH- Middle East Eye (MEE), Irak, Suriye ve ABD'nin, “İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünün etkisini azaltma çabaları” kapsamında Irak'ın kuzeyindeki Kerkük kentinden Suriye'nin Akdeniz kıyısındaki Banyas'a uzanan yaklaşık 800 kilometrelik tarihi petrol boru hattını yeniden faaliyete geçirmeyi planladığını bildirdi.
Üst düzey Iraklı ve bölgesel yetkililerin MEE'ye verdiği bilgiye göre, boru hattının yeniden canlandırılmasına ilişkin anlaşmanın, Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi'nin gelecek hafta Beyaz Saray'da ABD Başkanı Donald Trump ile yapacağı görüşme sırasında açıklanması bekleniyor.
Trump'ın Türkiye Büyükelçisi ve Suriye ile Irak Özel Temsilcisi Tom Barrack'ın, Zeydi'nin ziyareti öncesinde anlaşmanın ayrıntıları üzerinde çalıştığı belirtildi. Irak Başbakanı'nın ziyaret kapsamında ABD'nin enerji merkezi olarak bilinen Teksas eyaletine de gitmesi bekleniyor.
Üst düzey Iraklı bir yetkili, Barrack'ın Zeydi ile iyi bir çalışma ilişkisi geliştirdiğini ve boru hattını, ABD ile bölge hükümetlerine fayda sağlayacağını savunduğu Levant'taki ticari projeler için bir model olarak kullanmak istediğini söyledi.
Kerkük-Banyas boru hattı, 1952 yılında Iraq Petroleum Company tarafından günlük yaklaşık 300 bin varil taşıma kapasitesiyle tamamlandı.
Bağdat, Suriye'nin İran-Irak Savaşı sırasında İran'ın yanında yer almasının ardından 1980'lerde boru hattını kapattı. Hat, 2003'teki ABD'nin Irak işgalinden sonra ağır hasar gördü ve fiilen kullanılamaz hale geldi.
Hattın yeniden faaliyete geçirilmesi için yeni depolama tankları, pompalar ve elektrik sistemleri dahil olmak üzere kapsamlı onarımlara ihtiyaç duyulduğu belirtildi.
Üst düzey bölgesel bir yetkili, boru hattının muhtemelen tamamen yenilenmesi gerektiğini ve çalışmaların iki ila üç yıl sürebileceğini söyledi. Yetkili ayrıca, yeniden inşa çalışmaları için ABD'li şirketlerden oluşan bir konsorsiyumun şimdiden devreye sokulduğunu belirterek bunun “Washington'ın projeye verdiği önemin göstergesi” olduğunu ifade etti.
Hürmüz krizi projeyi yeniden gündeme taşıdı
Suriye ve Irak, HTŞ liderliğindeki güçlerin Beşşar Esed yönetimini devirmesinin ardından 2024'ün sonlarında boru hattını yeniden faaliyete geçirme ihtimalini değerlendirmiş ancak ön görüşmelerde ilerleme sağlanamamıştı.
MEE'ye göre, ABD-İsrail'in İran'a karşı başlattığı savaşın ardından Tahran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü güçlendirmesi, Banyas boru hattının yeniden faaliyete geçirilmesini daha acil hale getirdi.
Irak, savaş sırasında Suriye üzerinden tankerlerle ham petrol ihraç etmeye başlamış ancak taşınan miktarlar düşük seviyede kalmıştı.
Bağımsız Ortadoğu analisti Sarhang Hamasaeed, "Irak, Suriye'ye artık farklı bir gözle bakmaya başladı. Savaştan önce şüphecilik hakimdi. Savaşın gerçekliği, Irak'ın Suriye'ye “ihtiyacı” olduğunu açıkça ortaya koydu." dedi.
Bölgesel kaynaklara göre, HTŞ rejimi Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani'nin boru hattı anlaşmasının imza törenine katılmak üzere ABD'yi ziyaret etmesi bekleniyor.
Bağdat yönetiminde İran'a yakın Şii siyasi partiler ve direniş gruplarının önemli ağırlığa sahip olduğu belirtilirken, bu çevrelerin yaklaşık on yıl önce el-Kaide'nin Suriye kolu Nusra Cephesi'ni kuran Colani ile işbirliğine temkinli yaklaştığı kaydedildi.
Ancak Colani’nin Esed yönetimini devirmesinin ardından ABD'nin etki alanına girdiği ve Türkiye ile Katar ve Suudi Arabistan dahil Körfez ülkelerinin “güçlü” desteğini aldığı belirtildi.
Trump yönetimi, Colani’nin “eski” örgütü Heyet Tahrir eş-Şam (HTŞ) dahil olmak üzere Suriye'ye yönelik çeşitli yaptırımları kaldırdı.
Trump, geçen hafta Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi sırasında Colani’yi "muhteşem" ve "son derece saygın" olarak nitelendirerek övdü.
ABD ayrıca geçen hafta, 1979'dan bu yana "Teröre Destek Veren Devletler" listesinde bulunan Suriye'yi bu listeden çıkaracağını açıkladı.
Bu adımın ABD'li şirketlerin boru hattı projesinde çalışmasını kolaylaştırabileceği belirtildi.
Irak hükümeti bu ayın başlarında ABD'li Capital TI ve Chevron şirketleri ile Katarlı bir şirketin, Kerkük ve Irak'ın Enbar vilayetindeki petrol merkezi Hadise'den Banyas'a uzanacak boru hattı projelerini araştırmasına yönelik ön anlaşmayı onayladı.
Irak petrolünün yüzde 95'i Hürmüz'e bağımlı
MEE, Irak'ın İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünden en fazla etkilenen ülkelerden biri olduğuna dikkat çekti.
Irak, petrol ihracatının yüzde 95'ini Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriyor.
Enerji analiz şirketi Vortexa'nın geçen ay yayımladığı verilere göre, Irak'ın mayıs ayındaki deniz yoluyla petrol ihracatı, geçen yılki ortalamanın yalnızca yüzde 8'i seviyesinde kaldı.
Petrol satışları, Irak devlet bütçesinin yüzde 90'ını oluşturuyor.
