İmza krizinin sebebi belli oldu

YDH- Türkiye ile Irak arasındaki ilişkileri yeni bir boyuta taşıması beklenen üst düzey temaslar, 28 Temmuz Salı günü Ankara'daki Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde beklenmedik bir diplomatik gerilime sahne oldu.

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Irak Başbakanı Ali Zeydi'nin huzurunda gerçekleştirilen imza töreninde, Irak Ulaştırma Bakanı Vahap el-Hasani'nin "Kalkınma Yolu" projesi mutabakat zaptını imzalamaktan kaçınması, günlerce sürecek tartışmaların fitilini ateşledi.

Salı günü düzenlenen törende, imza sırası kendisine gelen Bakan el-Hasani'nin kalemi bırakarak belgeyi imzalamayı reddetmesi şok etkisi yarattı.

Kriz Anı: 'Neden İmzalamadınız?'

Sosyal medyaya ve basına sızan görüntülerde, durumdan habersiz olduğu anlaşılan Irak Başbakanı Zeydi'nin kameralar önünde Bakan'a dönerek, "Sayın Bakan, Kalkınma Yolu'nu neden imzalamadınız? Sorun nedir?" şeklinde açıkça hesap sorduğu görüldü.

Bu diplomatik gaf, Irak kamuoyunda heyet içindeki koordinasyonsuzluğun bir "fiyasko" olarak nitelendirilmesine ve Bakan'ın İran'a yakın Bedir Örgütü ile bağları üzerinden çeşitli siyasi spekülasyonların yapılmasına neden oldu.

Krizin temelinde yatan sebeplere dair Irak cephesinden iki farklı "protokol ve yetki" açıklaması geldi.

Yanlış yere oturtulan bakan, yetki aşımını son anda önledi

Iraklı Gazeteci Üsame İbadi'nin aktardığı bilgilere göre olay, basit ancak vahim bir oturma düzeni hatasından kaynaklandı.

Bakan el-Hasani, yanlışlıkla Dışişleri Bakanlığı'nın siyasi bir mutabakat zaptı için ayrılan koltuğa oturtuldu.

Önüne gelen metnin kendi bakanlığının yetki sınırlarını aştığını fark eden Bakan, yasal mevzuata uyarak yetki aşımına düşmemek adına imza atmayı reddetti.

Gazeteci Üsame İbadi, bakanın yasal mevzuata tam uyum gösterme kararlılığı sayesinde yetki aşımının önüne geçildiğini belirtti.

Protokol skandalının perde arkası

Diğer taraftan Irak Ulaştırma Bakanlığı Sözcüsü Hüseyin Ahmed el-Kerbelayi ise sorunun Başbakanlık, Dışişleri Bakanlığı ve Petrol Bakanlığı arasındaki kopukluktan doğduğunu açıkladı.

El-Kerbelayi'nin aktardığına göre Petrol Bakanlığı, anlaşmanın doğrudan Irak Parlamentosu'nun onayına sunulması gerektiği gerekçesiyle metne itiraz etmiş ve belge Dışişleri Bakanlığınca ziyaret listesinden çıkarılmıştı.

Ziyaret öncesi muhataplarından yanıt alamayan Ulaştırma Bakanlığı heyeti, belgeyi tören esnasında aniden karşılarında görünce büyük bir şaşkınlık yaşadı ve imza atılamadı.

Tartışmaların alevlenmesinin ardından, 29 Temmuz Çarşamba günü Ulaştırma Bakanı Vahap el-Hasani'den resmî açıklama geldi.

Yaşananları "teknik ve protokole dair sorunlar" olarak özetleyen Bakan, anlaşmaya varılacak en uygun yöntemin belirlenmesinin ardından mutabakat zaptının resmen imzalandığını duyurdu.

Bakanlığının projeyi hayata geçirmeye daima hazır olduğunu vurgulayan el-Hasani, kendisine yönelik "asılsız karalama kampanyası" yürütenlere karşı hukuki yollara başvuracağını belirtti. 

"Irak'ı böylesine kritik ve stratejik projelerde kenara itilmiş bir figüran olmaktan çıkaran ulusal vizyonumuz doğrultusunda var gücümüzle çalışıyoruz" diyerek hakkındaki siyasi iddiaları kesin bir dille reddetti.

Körfez'den Türkiye'ye uzanan koridor şekilleniyor

Irak'ı Körfez ile Avrupa arasında dev bir ticaret koridoruna dönüştürmeyi hedefleyen "Kalkınma Yolu", yaklaşık bin 200 kilometre uzunluğunda stratejik bir ağ.

Irak'ın güneyindeki Büyük Fav Limanı'ndan başlayıp Türkiye sınırına kadar uzanan entegre bir demir yolu ve kara yolu hattını kapsayan proje; Nisan 2024'te Türkiye, Irak, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri arasında imzalanan dörtlü iş birliği mutabakat zaptı ile uluslararası bir boyut kazanmıştı.