Politico: ABD ve Avrupa’nın Patriot stokları eriyor, Ukrayna kriz yaşıyor

YDH- Politico’nun haberine göre Avrupa ülkeleri, Rusya’nın kış aylarında Ukrayna’ya yönelik saldırılarını artırması beklenirken, Kiev’in acil olarak ihtiyaç duyduğu Patriot hava savunma füzelerini temin etmekte zorlanıyor.

Ukrayna yüzlerce Patriot önleyici füze talep ederken, yeni üretimin kıştan önce yetişmemesi ve ABD’nin İran savaşı nedeniyle kendi füze stoklarını yeniden oluşturmak zorunda kalması, Kiev’in seçeneklerini daraltıyor.

Ukrayna’nın hava savunma kapasitesindeki açığın özellikle Rusya’nın balistik füze saldırılarına karşı kritik hale geldiği belirtiliyor. Ukrayna Savunma Bakanlığı’na göre temmuz ayında Rusya tarafından fırlatılan 195 balistik füzenin yalnızca 29’u önlendi. 40 füzenin ise hedeflerine ulaşmadığı belirtilirken, Kiev bu kayıpların nedeninin ne olduğuna ilişkin ayrıntılı açıklama yapmadı.

Ukrayna’nın eski Savunma Bakanı Mihail Fedorov, son aylarda Rusya’nın bir haftada fırlattığı füze sayısının Ukrayna’nın müttefiklerinden aylarda aldığı füze sayısından fazla olduğunu söyledi.

Almanya da kendi savunmasını korumaya çalışıyor

Ukrayna’nın başlıca askeri destekçilerinden Almanya, daha önce Patriot sistemleri ve füzelerini Kiev’e gönderdi. Ancak Berlin şimdi Ukrayna’nın artan talepleri ile kendi savunması ve NATO yükümlülükleri için gerekli asgari stokları koruma ihtiyacı arasında sıkışmış durumda.

Almanya Savunma Bakanlığı yetkililerinden Tuğgeneral Jürgen Schrödl, NATO zirvesinin ardından Berlin’de düzenlenen bir toplantıda Avrupa ülkelerinin “sınırlarına ulaştığını” belirterek, Almanya’nın kendi savunmasını da güvence altına alması gerektiğini söyledi.

Norveç Savunma Bakanı Tore O. Sandvik de mevcut tablonun Avrupa açısından uzun vadede sürdürülebilir olmadığını savunarak tüm Avrupa ülkelerinin daha fazla katkı sunması gerektiğini belirtti.

Bu durum özellikle Polonya, İspanya ve Yunanistan gibi Patriot önleyicilerine sahip ülkeler üzerindeki baskıyı artırıyor.

Ukrayna’nın acil olarak ihtiyaç duyduğu sistemlerin başında Patriot PAC-3 ve PAC-2 füzeleri geliyor. Bu füzeler, Kiev’in Rusya’nın hızlı hareket eden balistik füzelerine karşı kullanabildiği az sayıdaki etkili savunma araçlarından biri olarak gösteriliyor.

Ukrayna’nın yerli sistemi henüz hazır değil

Ukrayna, insansız hava araçları ve seyir füzelerine karşı daha ucuz hava savunma sistemlerini kullanabiliyor. Ancak balistik füzelere karşı etkili savunma konusunda Patriot sistemlerine bağımlılık devam ediyor.

Kiev aynı zamanda yerli “Freyja” önleyici füzesini geliştirmeye çalışıyor. Ancak sistemin balistik füzelere karşı kullanılabilecek seviyeye gelmesi için yatırım, mühendislik çalışmaları ve testlerin tamamlanması gerekiyor.

Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi danışmanlarından Mihail Podolyak, öncelikli hedefin PAC-3 veya PAC-2 füzelerine ulaşmak olduğunu belirterek bunun stoklardan temin veya satın alma yoluyla gerçekleştirilmesi gerektiğini söyledi.

Ukrayna’nın Patriot bağımlılığı Washington’a bağlanıyor

Patriot füzelerinin büyük bölümünün ABD’de üretilmesi, Ukrayna’nın hava savunma kapasitesini doğrudan Washington’ın kararlarına bağlı hale getiriyor.

Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy ile ABD Başkanı Donald Trump arasında geçen ay gerçekleştirilen görüşmede ana gündem maddelerinden birinin Patriot önleyicileri olduğu aktarıldı.

Trump, NATO’nun Ankara zirvesinde Ukrayna’nın ABD tasarımı Patriot önleyicilerini lisans altında üretmesine izin verilebileceğini söyleyerek Kiev’de beklenti oluşturdu. Ancak ABD’nin NATO Daimi Temsilcisi Matthew Whitaker, böyle bir üretim anlaşmasının kısa vadede Ukrayna’nın ihtiyacını karşılamayacağını belirtti.

Whitaker, uzun vadeli bir üretim anlaşmasının kıştan önce imzalanmasının beklenmediğini ve ilk füzelerin üretilmesinin daha da uzun süreceğini söyledi.

Trump ise daha sonra bu açıklamasını geri çekerek henüz böyle bir anlaşma yapılmadığını ve teknolojinin paylaşılmasının zor bir konu olduğunu ifade etti.

İran savaşı ABD’nin füze stoklarını da tüketti

ABD’nin Ukrayna’ya Patriot füzesi sağlama kapasitesi, İran savaşı nedeniyle daha da sınırlandı.

Reuters’ın ABD’nin İran savaşı sırasında uzun menzilli hassas füze stoklarının büyük bölümünü kullandığı yönündeki haberinin ardından Trump rejiminin önceliği Amerikan silah stoklarını yeniden doldurmaya verdiği belirtiliyor.

Trump, Zelenskiy’nin daha fazla Patriot füzesi talebine ilişkin soruya “Bizim de füzelere ihtiyacımız var” yanıtını verdi.

Böylece Ukrayna’nın hava savunma ihtiyacı, yalnızca Avrupa ülkelerinin sınırlı stoklarıyla değil, ABD’nin kendi mühimmat ihtiyacıyla da rekabet etmek zorunda kalıyor.

Almanya’da üretilen PAC-2 önleyicileri için Ukrayna ile bir anlaşma imzalanmış olsa da bu füzelerin gelecek yıldan önce teslim edilmesinin beklenmediği belirtiliyor.

Avrupa ülkeleri kendi savunmalarından vazgeçmek istemiyor

Patriot stoklarının azalması, özellikle Rusya’ya yakın Avrupa ülkelerini zor durumda bırakıyor.

Polonya, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ve üst düzey ABD’li komutanların talepleri üzerine temmuz ayında bazı PAC-3 önleyicilerini Ukrayna’ya gönderdiğini doğruladı. Ancak Polonya basınında yer alan bilgilere göre gönderilen füze sayısı yalnızca beş oldu.

Bu sınırlı transfer dahi Polonya’da siyasi tartışmaya yol açtı. Muhalefet milletvekilleri, Rusya’ya ait füze ve insansız hava araçlarının ülke sınırlarını defalarca ihlal ettiği bir dönemde Ukrayna’ya füze gönderilmesinin Polonya’nın kendi savunmasını zayıflattığını savundu.

Rusya’ya coğrafi olarak daha yakın ülkelerin, kendi hava savunmalarının zaten yetersiz olduğunu düşünmeleri nedeniyle mevcut Patriot stoklarını Ukrayna’ya gönderme konusunda giderek daha isteksiz hale geldiği belirtiliyor.

Bu nedenle dikkatler, Ukrayna’ya Almanya ve Kuzey Avrupa ülkelerinden daha az askeri destek sağlayan Güney Avrupa ülkelerine çevrilmiş durumda.

Yunanistan ve İspanya’ya baskı

İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, 2024’te Ukrayna’ya Patriot füzeleri gönderildiğini doğrulamış ancak gönderilen füzelerin türü ve miktarı açıklanmamıştı.

Yunanistan ise Ukrayna’ya Patriot transfer ettiğini açıklamadı. Yunan basınında temmuz ayında Atina’nın Ukrayna’dan 200 kadar eski PAC-2 önleyici füze talebi aldığı yönünde haberler yayımlandı.

Ancak Yunanistan’ın da hava savunma kapasitesini koruma ihtiyacı bulunuyor. Özellikle “Türkiye’yi temel güvenlik tehdidi olarak gören” Atina’nın mevcut Patriot stoklarından vazgeçmesi, ülke içinde ciddi siyasi ve askeri tartışmalara yol açabilir.

Kiev Rus füze rampalarını hedef alma seçeneğine yöneliyor

Patriot füzelerindeki açığın kısa vadede kapatılamaması, Ukrayna’yı daha saldırgan bir karşılık stratejisine yöneltebilir.

Eski Ukrayna Savunma Bakanı Fedorov, Rusya’nın füze saldırılarının ardından fırlatma ekiplerinin doğrudan hedef alınması gerektiğini söyledi.

Bu yaklaşım, Ukrayna’nın hava savunma açığını Rusya’nın füze saldırılarını önleme kapasitesini artırarak değil, füze sistemlerini saldırıdan önce veya hemen sonrasında imha ederek kapatmaya çalışabileceğine işaret ediyor.

Ancak bunun savaşın daha da tırmanması riskini beraberinde getirebileceği değerlendiriliyor.

Avrupa’nın Patriot stokları tükeniyor

Avrupa ülkeleri daha önce de kendi sınırlı Patriot stoklarını bir araya getirerek Ukrayna’nın ihtiyaçlarını karşılamaya çalışmıştı.

Almanya kendi askeri stoklarından üç Patriot sistemi gönderirken, ABD’nin daha sonra Alman ordusunun stoklarını yenilemesini öngören bir düzenleme kapsamında iki sistem daha sağlandı. Hollanda ise beş fırlatıcı, radar ve füzeler dahil olmak üzere bir Patriot sistemini farklı bileşenleri bir araya getirerek oluşturdu.

Fakat Avrupa ülkelerinin elindeki stokların giderek azalması, yeni transferlerin önündeki en büyük engel haline geliyor.

Ukraynalı yetkililer ise İspanya, Yunanistan ve Patriot sistemlerine sahip diğer ülkelerle görüşmelerin sürdüğünü belirtiyor. Ancak Kiev’e göre nihai tablo büyük ölçüde ABD’nin siyasi iradesine bağlı.

Ukraynalı üst düzey bir yetkili, Washington’ın daha fazla yardım sağlayabilecek durumda olmasına rağmen bunu yapmamasının diğer ülkelerin tutumunu da etkilediğini söyledi.

“Her füze için mücadele ediyoruz”

Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sibiha, Kiev’in mevcut Patriot füzelerini satın almak, takas etmek veya müttefiklerden temin etmek için yoğun çaba harcadığını belirterek, ülkesinin “kelimenin tam anlamıyla her füze için mücadele ettiğini” söyledi.

Politico’ya göre, Ukrayna açısından zaman daralıyor. Patriot PAC-3 füzelerine yönelik talebin Ortadoğu’daki savaş nedeniyle artması, Pentagon’un kendi stoklarını yeniden doldurmaya çalışması ve Avrupa ülkelerinin olası bir Rus saldırısına karşı kendi hava savunmalarını koruma kaygısı, Kiev’in kış öncesinde ihtiyaç duyduğu füzeleri bulmasını giderek zorlaştırıyor.

Bu tablo, Ukrayna’nın hava savunmasında yıllardır devam eden dışa bağımlılığın savaşın yeni aşamasında ciddi bir kırılganlığa dönüştüğünü gösteriyor.