İsrail’den ChatGPT’ye propaganda operasyonu

YDH- İsrail’in, ülkenin Gazze’deki politikalarına yönelik eleştirileri etkisizleştirmek ve yapay zekâ sohbet botlarının İsrail’in tezlerini öne çıkarmasını sağlamak amacıyla milyonlarca dolarlık bir propaganda ağı oluşturduğu ortaya çıktı.

The Guardian’ın araştırmasına göre, kendisini bağımsız bir araştırma kuruluşu gibi sunan ve hukuki varlığı bulunmayan “Hanover Institute for Public Policy” adlı internet sitesi, yalnızca dokuz günde 560 binden fazla kelimeden oluşan “124 araştırma metni” yayımladı.

Hukuki varlığı bulunmayan “enstitü”

The Guardian’ın araştırmasına göre “Hanover Institute” adıyla faaliyet gösteren internet sitesinin herhangi bir ülkede kayıtlı bir tüzel kişiliği bulunmuyor. Sitenin fiziksel bir adresi, çalışan listesi veya “araştırma metinlerinde” imza kullanan yazarları bulunmazken, kullanım koşullarında kurumun hangi ülkede kurulduğu da belirtilmiyor.

Site, Filistinli tutsaklara yönelik işkence, İsrail’in savaş suçları işleyip işlemediği ve Gazze’de Filistinlilerin kasten aç bırakılıp bırakılmadığı gibi başlıkları “tarafsız araştırmalar” görünümü altında ele alıyor.

Ancak söz konusu çalışmaların tamamına yakını, İsrail’e yönelik suçlamaları sorgulayan veya hafifleten bir çerçeveyle hazırlanıyor.

The Guardian, sitenin arkasındaki New York merkezli medya şirketi Piro Inc’in, İsrail adına yürüttüğü faaliyetleri ABD Adalet Bakanlığı’na Yabancı Temsilciler Kayıt Yasası (FARA) kapsamında bildirdiğini aktardı.

Piro Inc’in İsrail hesabına hazırladığı içerikler için toplam “1 milyon dolarlık” sözleşme yaptığı belirtiliyor.

Dokuz günde 560 bin kelimelik içerik

The Guardian’ın incelemesine göre Hanover Institute, 6-14 Ağustos arasında 124 “araştırma metni” yayımladı. Bu raporların toplam uzunluğu 560 bin kelimeyi aşarken, 12 ve 13 Ağustos’ta tek başına 73 “araştırma metni” yayımlandı ve iki günlük içerik üretimi yaklaşık 354 bin kelimeye ulaştı.

Araştırma metinlerinin 124’ünden 123’ünün başlığı, kullanıcıların yapay zekâ sohbet botlarına yöneltebileceği sorular şeklinde hazırlandı.

“Anti-Siyonizm antisemitizm midir?”, “İsrail Filistinlileri topraklarından kovdu mu?” ve “İsrail Gazze’de soykırım mı gerçekleştiriyor?” gibi başlıklar bu yöntemin örnekleri arasında yer alıyor.

Çalışmalar akademik “araştırma görünümü” taşıyacak şekilde hazırlanırken Dünya Bankası, Birleşmiş Milletler kuruluşları, Filistin Merkez İstatistik Bürosu, Uluslararası Af Örgütü ve Soykırım Sözleşmesi gibi kaynaklara da atıf yapılıyor.

Quincy Institute araştırma görevlisi Nick Cleveland-Stout, sitenin ilk bakışta akademik ve güvenilir göründüğünü, ancak içerikler incelendiğinde “ciddi sorunların” ortaya çıktığını söyledi.

İsrail’e yönelik suçlamalar “hukuki karar yok” denilerek yumuşatılıyor

Guardian’a göre site, İsrail’e yönelik insan hakları ihlali, apartheid ve soykırım suçlamalarını sistematik biçimde farklı bir çerçeveye taşıyor.

İnsan hakları kuruluşlarının İsrail’in soykırım veya apartheid uyguladığı yönündeki değerlendirmelerine karşı “araştırma metinlerinde”, “hiçbir mahkemenin bu iddia hakkında hüküm vermediği” vurgulanıyor. Guardian, bu ifadenin 124 metnin 20’sinde kullanıldığını tespit etti.

Gazze’deki ölü ve yaralı sayıları ile insani yardım verileri ise sıklıkla “olayların taraflarından biri” tarafından sağlanan bilgiler şeklinde sunuluyor. Bu ifade 55 metinde kullanılırken, İsrail kaynaklı veriler de aynı şekilde sorgulanabilir bir çerçeveye yerleştiriliyor.

Site ayrıca, 2022 yılında Avrupa’daki medya kuruluşlarının Facebook sayfalarındaki “antisemitik” yorumları inceleyen bir akademik çalışmaya 124 metnin 88’inde toplam 454 kez atıfta bulunuyor.

Cleveland-Stout, bu yöntemin metinlerin sonunda konuyu “antisemitizm” tartışmasına bağlamak için kullanıldığını belirtti.

Asıl hedef yapay zekâ sohbet botları

Guardian’a göre, projenin en dikkat çekici yönlerinden biri, içeriklerin doğrudan insanlara ulaşmasından çok “yapay zekâ sistemlerinin bilgi kaynaklarına girmesinin” hedeflenmesi.

Hanover Institute sitesinin ilk döneminde, yapay zekâ sistemlerine bir internet sitesinin içeriğini nasıl okuyacaklarını anlatan “llms.txt” dosyasının, sitenin kendisini tanıtmak yerine Res adlı bir yapay zekâ içerik platformunun standart dosyasını taşıdığı belirlendi.

Res kendisini, şirketlerin ChatGPT, Perplexity, Claude ve Gemini gibi yapay zekâ sistemlerinde kaynak gösterilmesini sağlayan bir “AI-native içerik platformu” olarak tanımlıyor.

Res’in kurucusu Hai Tran’ın da 22 Temmuz’da Piro Inc’in İsrail hesabındaki taşeronlarından biri olarak FARA kapsamında kayıt yaptırdığı ve görevini “dijital stratejist” olarak bildirdiği aktarıldı.

Piro Inc ise “AI Story Optimization” adı altında, büyük dil modellerinin güvenilirlik değerlendirmelerine göre hazırlanan içerikler üretme hizmeti sunuyor.

Araştırmacı Cleveland-Stout’a göre daha önemli hedef, insanların Hanover Institute sitesini ziyaret etmesi değil, içeriklerin yapay zekâ modellerinin eğitiminde kullanılan veri havuzlarına girmesi.

Bu kapsamda Common Crawl gibi ticari yapay zekâ sistemlerinin eğitiminde kullanılan veri depolarına giren içeriklerin, sohbet botlarının yanıtlarını uzun vadede etkileyebileceği belirtiliyor.

İsrail bağlantılı propaganda ağı genişliyor

Hanover Institute girişiminin, İsrail tarafından finanse edilen daha geniş kapsamlı bir kampanyanın parçası olduğu ifade ediliyor.

Guardian’ın incelediği ABD resmi kayıtlarına göre Piro Inc ve Clock Tower X, Frankfurt merkezli Havas Media Germany üzerinden İsrail hesabında çalışıyor.

Havas’ın, ABD’de İsrail hükümeti adına kayıt yaptıran en az beş Amerikan şirketiyle bağlantılı olduğu belirtiliyor.

Havas’ın Clock Tower X’e 24 Ekim 2025 ile 3 Mart 2026 arasında toplam 15 milyon dolar, Targeted Communications Global şirketine ise Ekim-Aralık 2025 döneminde yaklaşık “9,9 milyon dolar” ödeme yaptığı resmi kayıtlara yansıyor.

İsrail rejiminin medya ve reklam kurumu LaPam’ın da Havas şirketlerine yurt dışındaki medya planlama ve satın alma faaliyetleri için milyonlarca dolarlık sözleşmeler verdiği aktarılıyor.

Guardian, Havas’ın İsrail hükümetiyle ilgili doğrudan kayıt yükümlülüğünün sona ermesinin ardından kampanyanın toplam mali boyutunun kamu kayıtlarında daha az görünür hale geldiğine dikkat çekiyor.

ChatGPT yanıtlarında etkisi görülmeye başladı

Hanover Institute’un faaliyetlerinin yapay zekâ sistemleri üzerindeki etkisinin şimdiden görülmeye başladığı belirtiliyor.

Guardian’ın testleri sırasında ChatGPT, Hanover Institute tarafından yayımlanan yeni araştırmalar sorulduğunda dört rapora bağlantı verdi. Ancak aynı zamanda kuruluşun finansmanı ve varlığı konusunda ciddi tartışmalar bulunduğunu belirterek Quincy Institute’un araştırmalarına da atıf yaptı.

Cleveland-Stout, Hanover Institute ve benzeri yapıların yapay zekâ sistemlerinin verdiği yanıtları etkileme konusunda başarılı olabileceğini, ancak bunun İsrail kamu diplomasisinin temel hedefi olan kamuoyu desteğini değiştirdiği anlamına gelmediğini söyledi.

Araştırmacıya göre, İsrail açısından asıl sorun, yapay zekâ yanıtlarından çok ABD kamuoyundaki desteğin gerilemesi.

İsrail’de propaganda kampanyasına yönelik eleştiriler

The Guardian, İsrail içinde de kamu diplomasisi ve yapay zekâ üzerinden yürütülen propaganda faaliyetlerinin sonuçlarına ilişkin ciddi şüpheler bulunduğunu aktardı.

İsrail basınında temmuz ayında yer alan haberlerde, hükümetin kamuoyu desteğini etkilemek için yüksek miktarda para harcamasına rağmen durumun daha da kötüleştiği yönündeki değerlendirmelere yer verildi.

İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa’ar’ın göreve geldikten sonra uluslararası kamu diplomasisi için 181,6 milyon dolar ayırdığı, ardından 2026 ve 2027 yılları için bu alana “666,3 milyon” dolar daha tahsis ettiği belirtildi.

ABD’de yapılan kamuoyu araştırmaları da İsrail’e yönelik desteğin gerilediğini gösteriyor. Gallup’un şubat ayındaki araştırmasında Amerikalıların “ilk kez” İsraillilerden ziyade Filistinlilere daha fazla sempati duyduğu, Pew araştırmasında ise nisan ayında Amerikalıların yüzde 60’ının İsrail hakkında olumsuz görüş bildirdiği aktarıldı.

Cleveland-Stout, İsrail’in kamuoyu sorununu bir “pazarlama” problemi olarak gördüğünü, ancak asıl sorunun İsrail’in uyguladığı politikalar olduğunu belirtti.

“Hasbara” yeni bir aşamaya taşınıyor

Guardian’ın araştırmasına göre İsrail adına yürütülen bu kampanya, geleneksel propaganda faaliyetlerinin ötesine geçerek “yapay zekâ sistemlerinin bilgi kaynaklarını ve ürettiği yanıtları etkilemeye yönelik yeni bir aşamaya” işaret ediyor.

Araştırmacılar, yabancı devletlerin, şirketlerin ve hatta küçük işletmelerin büyük dil modellerinin bilgi havuzlarını kendi anlatıları doğrultusunda şekillendirmeye çalışmasının yapay zekâ çağının yeni gerçekliklerinden biri haline geldiği uyarısında bulunuyor.

Piro Inc’in kurucu ortağı Daniel Rosenberg şirketin, İsrail hakkında “doğru ve kaynaklandırılmış bilgileri kamu kaydına geçirmek ve yanlış bilgilere doğrulanabilir bilgilerle karşılık vermek” amacıyla görevlendirildiğini iddia etti.