ABD'nin İran yaptırımlarındaki açık

YDH - ABD yönetiminin İran'ı küresel finans sisteminden tecrit etme hedefiyle yürüttüğü yaptırım politikası, Amerikan bankacılık ağındaki yapısal bir boşluğa takılıyor.

The Wall Street Journal gazetesinin Batılı yetkililere ve uzmanlara dayandırdığı haberine göre, Tahran yönetimi kurduğu gölge bankacılık mekanizması sayesinde Amerikan bankalarındaki takas ve muhabir hesapları üzerinden her yıl milyarlarca dolarlık fon transferi gerçekleştiriyor.

Yaptırımları aşmak amacıyla paravan şirketler ve döviz bürolarından oluşan karmaşık bir ağ oluşturan İran, özellikle Hong Kong ve Dubai merkezli aracılar üzerinden işlem yürütüyor.

Söz konusu paravan kuruluşlar Amerikan bankalarında doğrudan hesap açmak yerine; Çin, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve diğer üçüncü ülkelerde faaliyet gösteren ve ABD'deki finans kurumlarıyla muhabir bankacılık ilişkisi yürüten ortaklarla çalışıyor.

Aracı yapılar, Tahran bağlantısını gizleyerek paravan şirketler adına transfer başlatıyor; ABD merkezli bankalar ise gerçek hak sahibini tespit edemediği bu işlemleri onaylayarak takas sürecini tamamlıyor.

Gazetenin aktardığı somut bir örnek, sistemin işleyişini gözler önüne seriyor. İranlı bir mühendislik firması, Çinli bir tedarikçiye 150 bin adet baskılı devre kartı ve sensör siparişi verdi.

Tedarikçinin kestiği faturada Çin'deki bir banka hesabı yer alırken, 650 bin dolarlık ödemenin New York'taki bir muhabir banka kanalıyla yapılması planlandı.

Pekin yönetimi, Washington'ın tek taraflı yaptırımlarına başından bu yana karşı çıkarak bu adımları temelsiz ve yasa dışı olarak nitelendiriyor.

ABD'nin İran'a yönelik "Ekonomik Parya" adlı operasyonunun başlaması üzerine Çin Dışişleri Bakanlığı, ekonomik savaşın küresel ekonomiyi istikrarsızlaştırabileceği uyarısında bulunmuştu.

Hong Kong makamları da Birleşmiş Milletler yaptırımlarına titizlikle uyduklarını, ancak münferit devletlerin tek taraflı kısıtlamalarını bağlayıcı kabul etmediklerini vurguluyor.

Bankacılık temsilcileriyle yapılan kapalı görüşmelerde Donald Trump yönetimi yetkilileri, finans kurumlarına İran sermaye akışını daha sıkı takip etmeleri yönünde telkinde bulundu.

Terörizm ve Mali İstihbarattan Sorumlu Hazine Müsteşarı John E. Smith'in halefi konumundaki terör finansmanı ve mali istihbarat yetkilisi Jean Lang konuya dair şu değerlendirmeyi yaptı:

"Başkan Trump döneminde Hazine Bakanlığı net bir tutum sergiledi: ABD yaptırımlarına ve diğer yasal yükümlülüklere uymak bir tercih meselesi değildir; bu kuralların çiğnenmesi ağır sonuçlar doğurur. Finans kuruluşları bu konuda gereken uyarıyı aldı."

Lang, Hazine Bakanlığının İran ile ticari ilişkileri kolaylaştıran kurum ve aracıları saptamak, faaliyetlerini durdurmak ve sorumluları hesap vermeye zorlamak için her zamankinden daha hızlı ve kararlı davrandığını ifade etti.

ABD Hazine Bakanlığı, ağustos ayının sonunda Mısır devletine ait Banque Misr'in BAE şubesini yaptırım listesine dahil etmişti.

Washington, söz konusu şubenin Tahran'ın Amerikan bankacılık ağına girmesine zemin hazırladığını öne sürerek kurumu dolar takas mekanizmasından çıkarmakla tehdit etti.

Amerikalı yetkililer, BAE'deki bu şubenin İran'ın gölge bankacılık ağıyla bağlantılı olduğu değerlendirilen şirketler adına ABD'deki muhabir hesapları kullanarak 1,8 milyar dolara varan işlem gerçekleştirdiğini kaydediyor.

Mısır Dışişleri Bakanlığı Washington'ın iddiaları üzerine ABD tarafıyla müzakere yürüttüğünü duyururken, Banque Misr yönetimi ABD Hazine Bakanlığı ile işbirliği içinde olduklarını ve tüm yasal mevzuata tam uyum gösterdiklerini açıkladı.