BAE ve İsrail'in "Afrika Boynuzu" hesabı

YDH- Eritre Dışişleri Bakanı Osman Salih, Birleşik Arap Emirlikleri’nin Afrika’da liman yatırımları üzerinden ekonomik çıkarların ötesine geçen bir nüfuz ağı kurduğunu belirterek Abu Dabi’yi “liman emperyalizmi” yürütmekle suçladı.

Middle East Eye’a (MEE) konuşan Salih, BAE’ye bağlı DP World ve AD Ports şirketlerinin Afrika’nın özellikle Kızıldeniz ve Hint Okyanusu kıyılarındaki yayılmasına dikkat çekti.

“BAE’nin bölgenin her yerinde liman tesisleri var ve Afrika ülkeleri bunun nedenini sormalı.” diyen Salih, “Bu sadece ekonomi için mi? Hayır.” ifadelerini kullandı.

Eritre, BAE-İsrail ortak üssünü reddetti

BAE, 2016 yılında Eritre’nin güneyindeki Assab Limanı’nda bir askeri üs kurmuş ve burayı Suudi rejimiyle birlikte Yemen’e karşı yürüttüğü savaşta kullanmıştı. Ancak BAE ile Eritre arasındaki ilişkiler sonraki yıllarda bozuldu.

Üst düzey bir Eritreli yetkilinin verdiği bilgiye göre Abu Dabi, 2016 yılında Dahlak Takımadaları’nda BAE ve İsrail tarafından ortak kullanılacak bir askeri üs kurulmasını istedi.

Bu talebin, BAE ile İsrail’in ABD arabuluculuğundaki “İbrahim Anlaşmaları”yla ilişkilerini resmen normalleştirmesinden yaklaşık beş yıl önce yapılması dikkat çekti. Eritre yönetimi ise talebi reddetti.

Dışişleri Bakanı Salih, ülkesinin Emirliklere ait bir liman işletmesi olan DP World’ün Eritre’ye girmesine de izin vermediğini belirterek, “DP World’ü istemedik. Eritre’de hiçbir yabancı gücün bir ‘merkez’ oluşturmasını istemiyoruz.” dedi.

BAE, İsrail ve Etiyopya hattı

Eritre yönetiminin kaygılarının merkezinde BAE’nin Etiyopya ve İsrail’le geliştirdiği ilişkiler bulunuyor.

Son yıllarda Etiyopya, BAE’nin Afrika Boynuzu’ndaki başlıca müttefiklerinden biri haline geldi. Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed ile BAE Devlet Başkanı Muhammed bin Zayid arasında yakın ilişkiler bulunurken, Addis Ababa yönetimi BAE yapımı İHA ve diğer silah sistemlerini de kullanıyor.

Etiyopya aynı zamanda Sudan’daki BAE tarafından desteklenen Hızlı Destek Güçlerine üs imkanı sağlıyor.

Etiyopya ile Eritre arasındaki ilişkiler ise 2020-2022 savaşında kurulan geçici ittifakın ardından yeniden bozuldu.

Gerilimin başlıca nedenlerinden biri, denize kıyısı bulunmayan Etiyopya’nın Eritre üzerinden Kızıldeniz kıyılarına erişim talebi.

Eritre ticari bir düzenlemeye açık olduğunu belirtirken, Addis Ababa’nın Kızıldeniz’e erişim konusundaki söylemlerini egemenlik iddiasına dönüştürmesine karşı çıkıyor.

Eritreli Bakan Salih, “BAE ve İsrail, Somaliland’da zaten birleşmiş durumda.” diyerek Somaliland rejiminin İsrail’in bölgede askeri varlık oluşturmasını açıkça istediğini hatırlattı.

Eritreli Bakan, Abiy Ahmed’in Kızıldeniz politikasını İsrail’in yayılmacı yaklaşımıyla karşılaştırarak, “Abiy Ahmed’in de İsrail gibi ‘iki su’ stratejisi var. Onunki Nil Nehri’nden Kızıldeniz’e uzanıyor.” ifadelerini kullandı.

“İsrail Afrika Boynuzu’nu neden kontrol etmek istiyor?”

İsrail ile Etiyopya arasındaki askeri ilişkilerin geçmişi de Eritre yönetiminin kaygılarında önemli yer tutuyor.

İsrail, 1970’lerin sonu ve 1980’lerde Etiyopya’daki Derg yönetimine silah sağlamış, bu silahlar Eritre’nin bağımsızlığı için savaşan güçlere karşı kullanılmıştı.

Eritre’nin 1993’te bağımsızlığını kazanmasının ardından İsrail ile diplomatik ilişkiler kurulmasına rağmen iki ülke arasındaki ilişkiler son yıllarda giderek soğudu.

Salih, İsrail’in Afrika Boynuzu’ndaki askeri varlık arayışını sorgulayarak, “İsrail’in Afrika Boynuzu’nu kontrol etmek için neden harekete geçtiğini sormamız gerekiyor. Somaliland’da neden bir üsse ihtiyaçları var?” dedi.

Asmara’nın İsrail’le ilişkilerini fiilen dondurduğunu da açıklayan Salih, İsrail Büyükelçiliğinin Eritre’de faaliyet göstermesini istemediklerini söyledi.

“İsrail’e düşman değiliz ancak herhangi bir ilişki istemediğimize karar verdik.” diyen Salih’e göre BAE ve İsrail’in Somaliland’da başlayan çıkar ortaklığı artık Etiyopya üzerinde de şekilleniyor.