İran dışişleri bakanı: Hakkımızdaki yanlış varsayımlar tehlikelidir

YDH — İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Financial Times için kaleme aldığı yazıda, Washington’ın diplomasi söylemi ile sahadaki askeri eylemleri arasındaki çelişkiye dikkat çekerek ABD ile müzakerelerin önündeki temel engelin güven eksikliği olduğunu vurguluyor. 

Geçen ay Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda pek çok dışişleri bakanıyla gerçekleştirdiğim görüşmelerin gündemleri farklılık gösterse de verdiğimiz mesaj hep aynıydı: İran, ABD ile adil ve onurlu bir anlaşma arayışındadır. Bu sonuca ulaşılması için Beyaz Saray, saldırganlığına kalıcı olarak son verme konusunda ciddiyet ve samimi bir irade ortaya koymalıdır.

İran, çatışmaya onurlu ve barışçıl bir çözüm bulma kararlılığını sıkı sıkıya korurken, kendisini savunmaya da tam anlamıyla hazırdır. Başkan Donald Trump bu savaşa, İran’ın direncine ve metanetine dair temelden yanlış varsayımlara dayanarak girmiştir.

Aksi yöndeki tüm kanıtlara rağmen, kendisine silahlı kuvvetlerimizin vatanı savunmaya hazırlıksız olduğu yönünde yanlış bilgiler verilmeye devam edildiği anlaşılmaktadır. Oysa korkusuz ordumuz, 2025 yılından bu yana İsrail ve Amerika tarafından gerçekleştirilen saldırganlık eylemlerinden çok değerli dersler çıkarmıştır.

Açıkça bilineni ifade etmek gerekirse, ABD yönetiminin İran ile barış istediği yönündeki beyanlarının samimiyetine zerre kadar güvenmiyoruz. Kanıtlar herkesin görebileceği kadar ortadadır: Haziran 2025 ve Şubat 2026’da, biz aktif olarak müzakere masasındayken bizi bombaladılar. Ve bu yılın haziran ayında, Cumhurbaşkanı Mesud Pizişkiyan ile Başkan Trump arasında imzalanan anlaşmadan hemen sonra üçüncü kez saldırıya uğradık. Bir ABD başkanına yeniden nasıl güvenebiliriz?

Beyaz Saray’ın bundan sonra izlenecek yol konusunda bir mutabakata varma isteği göstermemesi ve bir yandan da daha fazla şiddet tehdidinde bulunması göz önüne alındığında, şu aşamada bir ilerleme beklemek için pek az neden vardır.

Bölge genelinde yaşanan son tırmanış, bu çatışmanın ne kadar hızlı yayılabileceğini ve sonuçlarının ne denli uzağa erişebileceğini ortaya koymakta; uluslararası barış ve güvenliğe yönelik büyük riskin açık bir kanıtını oluşturmaktadır.

Tüm bunlara rağmen, meslekten bir diplomat olarak, başarı umudu ne kadar zayıf olursa olsun diplomasiye bir şans tanımak için elimden gelenin en iyisini yapmakla yükümlüyüm.

Son Genel Kurul toplantısında, arabulucular vasıtasıyla ABD’ye, savaşı sona erdirmek ve Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmak için her iki tarafın atması gereken adımları ana hatlarıyla belirleyen Yedi Günlük bir Plan sundum. Önemli bir husus olarak bu teklif kapsamında ABD’den, halihazırda mutabık kaldığı hususlar dışında herhangi bir adım atması beklenmemektedir. 

Çerçeve anlaşmasında belirlenen adımlar da varılacak sonuç da açıktır: Boğaz 6. günde yeniden açılacak ve nihai bir anlaşmaya yönelik müzakereler 7. günde yeniden başlayacaktır. Bu plan hayata geçirildiği takdirde, bölgedeki yaşam normale dönmeye başlayacaktır.

Öte yandan Beyaz Saray, savaşın sıradan Amerikalılar için giderek artan maliyetini kabul etmeyi reddetmektedir. Bunun için sadece benim sözüme itimat etmeye gerek yoktur; ABD’nin denizaşırı bir coğrafyada kendi tercihiyle yürüttüğü bir başka savaşın sekizinci ayında, Moody’s bile İran’a yönelik saldırganlığın bu yıl Amerikalı tüketicilere tahmini 265 milyar dolara, yani hane başına yaklaşık 2.000 dolara mal olduğunu belirtmektedir.

Hızla yükselen enerji fiyatları bu rakamın yaklaşık yarısını oluşturmakta olup, bu hesaplama küresel ekonominin geneli üzerindeki çok daha ağır faturayı kapsamamaktadır. Bölgede hasar gören çok sayıdaki ABD askeri üssünün ve devasa ekipman kaybının faturası da buna eklendiğinde, bu savaşın ABD çıkarları açısından yol açtığı yıkım son derece net bir biçimde ortaya çıkmaktadır.

Gerçek şudur ki İran, salt coğrafi konumu itibarıyla Hürmüz Boğazı’ndan geçen deniz trafiği üzerinde her zaman eşsiz bir nüfuza sahip olacaktır. Daha da önemlisi, alternatif güzergâhlara dair yapılan tüm abartılı söylemlere rağmen bu su yolu, hem bölge hem de dünya ekonomisi için vazgeçilmezdir. İyi haber ise İran’ın, Boğaz’ın ve buradan hukuka uygun biçimde geçiş yapanların koruyucusu olma yönündeki tarihi rolünü onurlandırma niyetinde olmasıdır.

İleriye dönük bir çıkış yolu mevcuttur; ancak bu yol, yalnızca ABD yönetiminin askeri bir seçeneği olmadığını samimiyetle kabul etmesi halinde gerçeğe dönüşebilir. İran’a saldırırken kamuoyuna açıkladıkları hedeflerin hiçbirine ulaşamadıkları yaklaşık sekiz aylık bir savaşın ardından, bu gerçek artık yeterince anlaşılmış olmalıdır.

Kendimizi bir kez daha tehlikeli bir dönüm noktasında bulduğumuz şu günlerde, Hürmüz Boğazı çevresinde veya bölgenin başka bir yerinde yaşanacak herhangi bir yeni gerilim tırmanışının, sivillerin hayatını, tüm bölge devletlerinin refahını ve küresel ekonomiyi büyük bir riske atacağı konusunda uyarıda bulunmayı görev addediyorum.

Geçmiş tecrübeler bunu göstermiştir ve gelecekte de durumun aynı olacağı muhakkaktır. Eğer ABD bir kez daha diplomasi yerine askeri eylemi seçerse, bunun çok daha büyük bir stratejik başarısızlıkla sonuçlanacağını tam ve mutlak bir güvenle söyleyebilirim. Kadim ve mağrur bir medeniyet olan İran, hiçbir gücün önünde diz çökmez.

Bununla birlikte İran, ABD tarafında bu çatışmayı kalıcı olarak sona erdirecek adil ve onurlu bir çözüme ulaşma yönünde samimi bir arzu olduğuna dair güçlü kanıtlar görmesi halinde, diplomasiye bir şans daha vermeye hazırdır.

Başkan Trump bu savaşa girerken İran hakkında hatalı varsayımlarda bulunmuştur. Bu hatayı şimdi tekrarlamak, yalnızca tarifsiz derecede daha acı verici bir sonuç doğuracaktır.