İran’ın kablo tehdidi Körfez’in internetini nasıl etkiler?

YDH ― El Cezire’ye göre İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen denizaltı internet kablolarını kesme tehdidini hayata geçirmesi, başta Körfez ülkeleri olmak üzere Arap ülkelerinde geniş çaplı internet kesintilerine yol açabilir. 

Boğazdan geçmeyen alternatif kabloların kapasitesi mevcut veri trafiğini karşılamaya yetmediği için bankacılık işlemlerinden ulaşım ve yemek siparişi uygulamalarına kadar pek çok dijital hizmet aksayabilir. 

Katar Dışişleri Bakanlığı Medya ve İletişim Dairesi Direktörü İbrahim bin Sultan el-Haşimi, haftalık basın toplantısında denizaltı kablolarının kesilmesinin yalnızca tek bir tarafı değil, İran’ı ve komşu ülkeleri de etkileyeceğini söyledi. 

Denizaltı kabloları bölge ve dünya interneti için kritik önemde

Starlink gibi uydu interneti hizmetleri yaygınlaşsa da bu sistemler, denizaltı kablolarının veri taşıma kapasitesini karşılayamıyor. ABD merkezli teknoloji sitesi Ars Technica’nın değerlendirmesi de küresel internet altyapısının bu kablolara bağımlılığına dikkat çekiyor. 

Hürmüz Boğazı’ndan geçen yaklaşık yedi ana denizaltı kablosu, Fars Körfezi boyunca Kuveyt, Irak ve bölgedeki diğer ülkelere uzanıyor. Bu hatlar, bölgedeki iletişimin yaklaşık yüzde 97’sini ve Avrupa, Asya ile Ortadoğu arasındaki internet trafiğinin yaklaşık yüzde 30’unu taşıyor.

İran’ın oluşturduğu tehdit Hürmüz Boğazı’yla sınırlı kalmayabilir. Suudi haber sitesi House of Saud’da yayımlanan habere göre tehdit, Fars Körfezi ile Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı arasındaki kablo hatlarını da kapsıyor.

Bu güzergâhlardaki kabloların toplam sayısı yaklaşık 17’ye ulaşıyor. İran’ın doğrudan etki alanı dışında kalan bazı hatların hedef alınması, Yemen’deki Husilerin veya başka aktörlerin desteğini gerektirebilir.

Bu kabloların güzergâhlarında yaşanacak kesintiler, bölgesel bağlantıların yanı sıra küresel internet trafiğini de etkileyebilir. Denizaltı kablolarının bazılarının saniyede 100 terabayta ulaşan veri taşıma kapasitesi bulunuyor.

Kızıldeniz’de daha önce üç kablonun devre dışı kalması, kesintilerin etkisini ortaya koydu: Güneydoğu Asya-Ortadoğu-Batı Avrupa 4 (SMW4), Hindistan-Orta Doğu-Batı Avrupa (IMEWE) ve Falcon kablolarındaki arızalar, Orta Doğu ve Avrupa’daki bazı ülkelerde internet hizmetlerini aksatırken Hindistan’da da bazı bağlantı sorunlarına yol açmıştı.

Alternatif hatlar internet trafiğini karşılamayabilir

Körfez ülkelerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçmeyen alternatif internet kabloları da bulunuyor. Bu hatların bir bölümü Hint Okyanusu üzerinden ilerleyerek Umman’da karaya çıkıyor, ardından Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Bahreyn kıyılarından yeniden denize ulaşıyor. Ancak alternatif güzergâhların kapasitesi, Hürmüz’den geçen kabloların taşıdığı toplam veri miktarını karşılamıyor.

Kabloların bir bölümünün devre dışı kalması halinde sağlam kalan hatların kapasitesi, öncelikle güvenlik, istikrar ve kurumların temel altyapı hizmetlerinin sürdürülmesi için kullanılabilir. Bu durumda sıradan kullanıcılar bazı hizmetlere erişemeyebilir veya bağlantılarda belirgin yavaşlamalar yaşayabilir.

Veri merkezleri ve günlük uygulamalar da aksayabilir

Fars Körfezi, Amazon, Microsoft, Oracle ve Huawei gibi büyük şirketlerin veri merkezlerine ev sahipliği yapıyor. Kablo hatlarındaki hasar, bu merkezlerin internet bağlantısını ve dolayısıyla sundukları dijital hizmetleri etkileyebilir. 

Gündelik yaşamda kullanılan ulaşım uygulamaları da risk altında. Körfez’deki veri merkezlerine bağımlı olan Careem ve DiDi gibi platformlarda hizmet kesintileri yaşanabilir.

Think Cloudly sitesine göre TikTok ve YouTube da Dubai ve Fars Körfezi çevresindeki veri merkezlerinden yararlandıkları için kesintilerden etkilenebilir. Bölgede yaygın kullanılan Talabat gibi yemek siparişi uygulamalarında da aksaklıklar görülebilir.

Sosyal medya platformlarının yerel veri merkezlerine dayanan hizmetleri de yavaşlayabilir veya geçici olarak kullanılamaz hale gelebilir.

Reuters’ın daha önce yayımladığı bir fotoğrafta yer verilen, Londra’daki bir Google veri merkezinde yaşanan arızanın Batı Avrupa’daki hizmetleri durdurması da tek bir merkezdeki sorunun geniş bir coğrafyaya yayılabileceğini gösteriyor.

Kesintilerin etkisi Körfez ülkeleriyle sınırlı kalmayabilir. İran dahil komşu ülkelerdeki dijital hizmetler de söz konusu kablolara ve veri merkezlerine bağımlılıkları ölçüsünde aksayabilir.

Uydu interneti kullananlar genel internete erişimlerini kısmen sürdürebilse de bağlantılı oldukları yerel hizmetler, bunları destekleyen veri merkezlerinin devre dışı kalması halinde çalışmayabilir.

İnternet tamamen kesilmese de hizmetler yavaşlayabilir

Hürmüz Boğazı’ndaki denizaltı kablolarının kesilmesi, bölgedeki internetin bütünüyle ortadan kalkacağı anlamına gelmiyor.

Küresel internet ağı, veri trafiğini alternatif güzergâhlara yönlendirebiliyor. Ancak bu hatların kapasitesi yetersiz kaldığında bağlantı kalitesi düşebilir, veri akışı yavaşlayabilir ve bazı dijital hizmetlere erişim kesilebilir.

Olası bir kesinti, bankacılıktan iletişime, ulaşımdan yemek siparişine kadar günlük yaşamın pek çok alanını etkileyebilir.

Dolayısıyla denizaltı kablolarına yönelik bir saldırının sonuçları, yalnızca internet altyapısıyla sınırlı kalmayıp bölgedeki sivillerin gündelik hayatına da doğrudan yansıyabilir.