İsrail'de sandık çıkış anketlerinde bloklar kilitlendi

YDH — İsrailli yorumculara göre, önde gelen pek çok anketin önceden tahmin ettiği üzere hiçbir siyasi blok kesin çoğunluğu sağlayamadı. 

Benyamin Netanyahu liderliğindeki Likud'un tüm sandık çıkış anketlerinde birinci parti olarak çıkmasına rağmen, bundan sonraki süreçte ne yaşanacağı sorusu hâlâ yanıt bekliyor.

İsrailli analistler, mevcut tabloyu değerlendirirken erken tahminlerin taşıdığı risklere dikkat çekiyor. 

Bu temkinli yaklaşımın nedeni, 2015 seçimlerinden verilen bir örnekle açıklanıyor. O dönemki sandık çıkış anketleri de Likud ile İzak Herzog'un Siyonist Birlik listesini 27 veya 28'er sandalyeyle başa baş göstermişti. Her iki cephenin de zafer ilan ettiğini hatırlatan İsrailli gazeteciler, nihai sonuçta ise hiçbir sandık çıkış anketinin öngöremediğine dikkat çekiyor. 

O seçimde altı sandalyelik bir fark oluşmuştu, Likud 30, Siyonist Birlik'in ise 24 sandalye kazanmıştı. 

Anketlerin ortaya koyduğu tablo

İsrail medyasının haberlerine göre, yayımlanan altı sandık çıkış anketinin tamamı temelde aynı siyasi tabloyu ortaya koyuyor:

• Partilerin durumu: Likud 24 ila 30 sandalyeyle en büyük parti konumunu korurken, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot liderliğindeki Yaşar partisi 19 ila 23 sandalyeyle onu takip ediyor ve hiçbir blok 61 sandalyelik çoğunluğa ulaşamıyor.

• Blokların dağılımı: Altı anketten beşi Netanyahu bloğunu en az 50 en fazla 55, değişim bloğunu ise en az 49 en fazla 53 sandalye aralığında gösteriyor. İstisnai bir sonuç ortaya koyan Kanal 14 ise Netanyahu bloğuna 60 sandalye veriyor.

• Kilit partiler ve baraj altı kalanlar: Arap partileri 16 ila 18 sandalyeyle kilit rolü elinde tutarken, aşırı sağcı Ofer Winter ile eski İletişim Bakanı Yoaz Hendel'in partileri tüm anketlerde seçim barajının altında kalıyor.

Bu veriler hiçbir tarafın 61 sandalyeye ulaşamadığını gösteriyor.

Rejimin önündeki üç seçenek

İsrail medyasında yer alan anket sonuçlarının doğru kabul edilmesi hâlinde rejimin önünde üç seçenek bulunuyor:

1. Erken seçim: Hiçbir sandık çıkış anketinde blokların yeterli sayıya ulaşamaması sebebiyle, kimsenin hükümet kuramaması durumunda rejim 90 gün içinde yeniden sandığa gidecek. Netanyahu da o zamana kadar geçici başbakan olarak görev yapacak.

2. Azınlık hükümeti: Bu seçenekte ihtimaller şöyle: Değişim bloğu ile daha ılımlı bir çizgideki Ra'am'ın toplamını çoğu ankette yalnızca 59 veya 60 sandalyeye ulaşabiliyor. Birleşik Liste'nin çekimser kalması durumunda bu sayı, Netanyahu'nun 50 sandalyesini aşmaya yetiyor; ancak böyle bir adımla hükümet açıkça Siyonizm karşıtı bir partiye bağımlı hâle geliyor.

3. Ulusal birlik hükümeti: Seçim gecesi ortaya çıkan rakamların daha olası kıldığı son senaryo ise ulusal birlik hükümeti. Likud ve Yaşar koalisyonu 46 ila 49 sandalyeye sahip. Buna eski Başbakan Naftali Bennett'in Beyahad partisi de dahil edildiğinde ise 58 ila 62 sandalyeye ulaşıyor. Arap partilerinden destek almak oldukça sancılı gözükse de Netanyahu ve Eisenkot'un sonunda bunu tercih edebileceği de öngörülüyor.

Arap seçmenlerin tarihî katılımı

Arap seçmenlerin, Birleşik Liste'nin kendi iç anketleri de dahil olmak üzere tüm tahminleri altüst ettiğini belirten İsrailli analistler, Arap seçmen katılımının Yahudi seçmen katılımından daha yüksek olduğuna  dikkat çekiyor.

Arap seçmenlerdeki bu hareketliliğe karşın zorunlu askerlik konusundaki hayal kırıklığının sandığa katılım oranlarında düşüşe yol açtığı Haredi kenti Bney Brak'ta derin bir matem havasının hâkim olduğu ve tövbe çağrılarının yankılandığı bildiriliyor.

Geçen seçimde birlikte 18 sandalye kazanan Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği'nin (UTJ) bu geceki sandık çıkış anketlerinde 12 ila 16 sandalyede kaldığını belirten analistler, hem Kanal 12 hem de Kan televizyonunun UTJ'yi, kendi yetkililerinin de şaşırtıcı bulmayacaklarını ifade ettiği altı sandalyede gösterdiğini kaydediyor.

Çekingen seçmenler ve sürpriz ihtimali

İsrailli gazeteciler, bu kez tüm gözlerin Haredi Halk Partisi'nin üzerinde olduğunu ifade ediyor. Sandık çıkış anketlerinin bu partiyi seçim gecesindeki yüksek katılım oranıyla daha da yükselen seçim barajının altında gösterdiğini, ancak partinin yine de Netanyahu cephesindeki Haredi partilerini nefessiz bırakacak kadar oy koparmış olabileceğini belirtiyorlar.

Asıl belirleyici: 600 bin çift zarflı oy

İsrailli analistlere göre seçimdeki asıl belirleyici faktörü, "Knesset'te muhtemelen oldukça büyük bir yığın hâlinde bekleyen yaklaşık 600.000 çift zarflı oy pusulası" oluşturuyor.

Askerler, diplomatlar, hastanede yatan hastalar, mahkûmlar, sandık görevlileri ve erişilebilir sandıkları kullanan kişiler tarafından kendi kayıtlı oldukları sandıkların dışında kullanılan bu oyların rastgele bir örneklem oluşturmadığına (örneğin askerlerin genç olduğu ve genel seçmen kitlesi gibi oy kullanmadığına) ve geçmiş seçimlerde bir veya iki sandalyenin el değiştirmesine neden olduğuna işaret ediliyor.

Tüm sandık çıkış anketlerinin her iki partiyi de barajın altında göstermesi sebebiyle bu oyların, Hendel'in Yedek Askerler Partisi ve Winter'ın Amha Yisrael partisi için son umut niteliği taşıdığı belirtiliyor.

"Seçim henüz bitmedi"

İsrailli gazeteciler, yazılarını 2021 yılındaki ilk sandık çıkış anketlerinden bazılarının Mansur Abbas'ın Ra'am partisini barajın altında göstererek Netanyahu bloğuna yaklaşık 61 sandalye kazandıracak bir tablo ortaya çıkardığını, ancak nihayetinde Ra'am'ın dört sandalye kazanmasıyla Netanyahu'nun muhalefete düştüğünü hatırlatarak ve seçimin henüz bitmediğini, takipte kalınması gerektiğini vurgulayarak noktalıyor.