Trump rejiminde Rubio-Vance yarışı ve İran çıkmazı

YDH- El-Ahbar yazarı Hıdır Harubi, ABD’deki ara seçim yenilgisinin ardından Trump rejiminde gündeme gelen kadro değişikliklerini, 2028 başkanlık yarışı ve İran’la çatışmanın geleceğiyle birlikte ele alıyor.

Trump, hem Demokratların Kongre’de açacağı hesap verme sürecine hazırlanıyor hem de İran dosyasında karar aşamasına yaklaşıyor.

Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Başkan Yardımcısı JD Vance Cumhuriyetçi Parti’de ve başkanlık yarışında Trump’ın yerini almaya aday iki farklı siyasi çizgiyi temsil ediyor. “Hıristiyan Siyonizmi” çevresine yakın Rubio’nun karşısında, dış müdahalelere mesafeli bir geçmişten gelen Vance bulunuyor. Trump’ın yönetimde değişiklik yapma niyeti, bu olası rekabetin yanı sıra İran savaşının ABD iç siyasetinde giderek daha fazla tartışılmasının gölgesinde şekilleniyor.

Trump, CBS’e verdiği mülakatta seçim yenilgisinin ardından bazı yöneticilerin görevden alınmasını bekleyip beklemediği sorusuna, “Evet, bir ölçüde” yanıtını verdi ve bazı değişiklikler yapabileceğini söyledi. Geçen cuma görevinden ayrılacağı açıklanan Beyaz Saray Genel Sekreteri Susie Wiles, Cumhuriyetçilerin seçim yenilgisinden sonra yönetimden ayrılan ilk üst düzey isim oldu. Beyaz Saray Sözcüsü Katie Zacharia’nın görevden alınmasının ardından bu makam da boş kaldı.

Trump rejiminde değişim mi, daha sert mücadele mi?

Trump, Rubio ya da Vance’ten birini 2028’deki Cumhuriyetçi ön seçimlerde destekleyip desteklemeyeceği sorusuna “Belki, ama kesin değil” yanıtını verdi. Partide çok sayıda güçlü aday bulunduğunu söyleyen Trump, kendi desteğinin seçim yarışında “büyük ağırlık taşıyacağını” da ekledi.

Savaş Bakanı Pete Hegseth’in görevden alınacağı yönündeki haberler sürerken Trump, bakanın şimdilik değişiklikten muaf olduğunu ve güvenini koruduğunu söyledi. Bu tutumunu Venezuela ve İran’daki “zaferlere” bağlayan başkan, Rubio ve Ulusal Güvenlik Danışmanı’na desteğini de yineledi.

Trump, göç politikalarında aşırıya kaçılmış olabileceğini ve sınır dışı uygulamalarının Cumhuriyetçilere seçimlerde zarar vermiş olabileceğini kabul etti. Ancak Wiles’ın yerine göç politikalarının başlıca mimarlarından Stephen Miller’ı Beyaz Saray Genel Sekreteri olarak ataması, yönetimin bu alanda geri adım atmak yerine başkanın kontrolünü güçlendirmeyi hedeflediği yorumlarına yol açtı.

Bu atama, Trump’ın görev süresinin kalan iki yılında muhalifleriyle çatışmayı artırma hazırlığı olarak da değerlendiriliyor. Demokratların ocak ayında Kongre’de çoğunluğu devralmasıyla yönetim üyeleri ve başkanın yakın çevresi hakkında soruşturmaların açılması bekleniyor. Yeni dönemde danışmanlar arasındaki görev dağılımının yeniden yapılması; ekonomi, yargı atamaları ve Kongre soruşturmalarına karşı hazırlığın öne çıkması öngörülüyor.

Trump, Demokratlar arasındaki görüş ayrılıklarından yararlanarak partinin geleneksel kanadından bazı isimleri göç politikası ve İran savaşı gibi başlıklarda yanına çekmeye çalışabilir. Trump da seçim yenilgisinin ardından siyasi sahneye “her zamankinden daha büyük ve güçlü” döneceğini söyledi.

Demokrat vekil Robert Garcia ile Senatör Elizabeth Warren, Miller’ın göç politikaları, Trump’ın oğlu Eric’in yatırım anlaşmaları ve Elon Musk’ın geçen yıl federal çalışanların işten çıkarılmasında rol oynayan Hükümet Verimliliği Departmanı’ndaki faaliyetleri hakkında soruşturma açılmasını gündeme getirdi. Warren, Amerikan ailelerini aldatarak veya yatırımcıları dolandırarak kazanç sağlayan şirketlerin hesap vermesi gerektiğini söyledi.

Hegseth için Kongre’de hesap verme baskısı

Demokratların Temsilciler Meclisi lideri Hakeem Jeffries, İran savaşı sürecindeki rolü nedeniyle Hegseth’in hesap vermesi gerektiğini belirterek bakanı yetkilerini kötüye kullanmak ve ulusal güvenliği tehlikeye atmakla suçladı. Cumhuriyetçi Thomas Massie de Hegseth hakkında suçlama maddelerini yeniden sunacağını açıkladı. Massie, Adalet Bakanlığı’na Epstein dosyalarının daha fazlasını açıklaması için baskı yapan isimler arasında bulunuyor; bazı Cumhuriyetçiler de İran savaşındaki başarısızlıklardan Hegseth’i sorumlu tutuyor.

Trump, kendisi ve yönetim ekibine yönelik olası soruşturmaları “şantaj girişimi” olarak niteleyerek Adalet Bakanlığı’na harekete geçme talimatı verdi. Adalet Bakanı Todd Blanche, rejim yetkilileri ve müttefikleri soruşturmaların hedefi olursa onları savunmaya hazır olduklarını söyledi. Demokrat milletvekilleri ise Blanche’ı başkanın kişisel avukatı gibi davranmakla ve “Trump kartelinin” parçası olmakla suçladı.

Kongre’de çoğunluğun değişmesi dış politikada köklü bir dönüşümü zorunlu kılmayabilir. Bill Clinton ve Barack Obama dönemlerinde başkanların, partileri Kongre’de çoğunluğa sahip değilken de önemli dış politika kararları alabildiğini hatırlatıyor.

Trump, İran’a karşı savaşı tırmandırmak istemediğini söyledi; Tahran’ın nükleer malzeme taşıdığına ilişkin bir hareketlilik tespit edilmediğini savundu. Ayrıca Vance’in savaşın Cumhuriyetçilerin seçim yenilgisinde etkili olduğu yönündeki değerlendirmesine karşı çıkmadı.

Trump’ın Tahran’la siyasi maliyeti düşük bir anlaşmaya varma tercihi şu aşamada güç görünüyor. Rejim, bu nedenle askerî operasyonları yeniden başlatmak ya da askerî gerilimin yanı sıra ablukayı ve ekonomik baskıyı sürdürmek seçenekleriyle karşı karşıya kalabilir.