ABD İran'ı kuşattı ama İsrail hemen saldırmak istemiyor

YDH — Mossad Başkanı Roman Gofman'ın Washington ziyaretinde ABD'li yetkililere İran'ın nükleer ve füze programları hakkında bilgi vermesi beklenirken İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir'in İran'a hemen saldırılmasına sıcak bakmadığı bildirildi. Zamir'in, acil bir tehdit görmediği ve uzun süreli bir savaşın İsrail'i yıpratabileceği görüşünde olduğu aktarıldı.

İsrail'in KAN televizyonu, güvenlik kaynaklarına dayandırdığı haberinde çatışmaların yeniden başlaması ihtimalinin son haftalardaki değerlendirmelere kıyasla azaldığını bildirdi.

Kanal 13'ün haberine göre İsrail ordusu, Donald Trump'ın İran'a saldırma kararı alması durumunda bu operasyona katılmayı, İsrail'in tek başına ve hemen harekete geçmesinden daha uygun bir seçenek olarak görüyor.

KAN televizyonu ayrıca İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun iki gün önce düzenlediği güvenlik bilgilendirme toplantısında Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot'a da danıştığını ortaya çıkardı. Netanyahu, Eisenkot'tan kendisine sunulan istihbarat ve güvenlik değerlendirmeleri hakkındaki görüşünü aldı.

ABD, İran çevresinde yaklaşık 50 bin asker, iki uçak gemisi, en az 15 savaş gemisi ve geniş bir hava, istihbarat ve lojistik destek ağı bulunduruyor.

Washington bu askeri güçle İran'a yönelik deniz ablukasını sürdürebilecek, hava ve deniz saldırılarının kapsamını genişletebilecek kapasiteye sahip. Ancak mevcut değerlendirmeler, kapsamlı ve uzun süreli bir savaştan ziyade ablukanın devam etmesi ve sınırlı saldırıların düzenlenmesinin şimdilik daha olası olduğunu gösteriyor.

ABD, İran çevresinde geniş çaplı deniz ve hava kuvvetleri konuşlandırdı

Söz konusu askeri yığınak, Washington'a deniz ablukasını sürdürme ve askeri saldırıların kapsamını genişletme imkânı veriyor.

Bu sırada bölgeye yeni takviye kuvvetleri de gönderiliyor. Söz konusu sevkiyatların bir bölümü, mevcut birliklerin yerini doldurmak ve askeri operasyonların kesintisiz devam etmesini sağlamak amacıyla yapılıyor.

ABD'nin askeri gücü, Avrupa'ya kadar uzanan geniş bir yakıt ikmali, keşif ve lojistik destek ağına dayanıyor. Bu yapı Washington'ın operasyonları yoğunlaştırmasına imkân tanırken mühimmat tedariki, ekipmanların bakım ve onarımı ile operasyonel personel ihtiyacı konusunda ülkeye giderek artan maliyetler ve yük getiriyor.

ABD ordusunun Merkez Kuvvetler Komutanlığına (CENTCOM) dayandırılan ve Allison Bath'ın Stars and Stripes gazetesinde yayımlanan haberine göre bölgede yaklaşık 50 bin ABD askeri bulunuyor. Bu askerler savaş gemilerinin, uçakların ve hava savunma sistemlerinin yönetimi ve işletilmesinin yanı sıra komuta ve operasyonel destek görevlerini de yürütüyor.

Bunlara ek olarak bölgede iki uçak gemisi ve en az 15 savaş gemisi daha bulunuyor. Bu askeri unsurlar ABD'ye aynı anda önleme, koruma ve saldırı operasyonları yürütme imkânı sağlıyor.

ABD Deniz Kuvvetleri Enstitüsünün yayımladığı Amerikan askeri konuşlanma haritasına göre George Washington ve George H. W. Bush uçak gemileri Umman Denizi'nde bulunuyor. Beşinci ve Yedinci Hava Kanatları da bu gemilerle birlikte görev yapıyor. Kızıldeniz'de iki muhrip, Akdeniz'de ise başka askeri gemiler konuşlandırılmış durumda.

El-Ahbar, söz konusu kuvvetlerin İran limanlarına yönelik deniz ablukasının uygulanmasında ve ABD'nin bölgedeki askeri varlığının korunmasında doğrudan görev üstlendiğini yazdı. Bu faaliyetler, Hürmüz Boğazı'ndaki çatışmaların devam ettiği bir dönemde yürütülüyor.

Roosevelt uçak gemisi Ortadoğu'ya geliyor

ABD'nin bölgeye göndermesi beklenen takviye kuvvetlerinin başında Theodore Roosevelt uçak gemisinin görev grubu bulunuyor. Habere göre grubun bu ayın sonuna kadar Ortadoğu'ya ulaşması bekleniyor.

ABD Deniz Kuvvetleri Enstitüsünden Heather Mongilio'nun yayımladığı değerlendirmede, Roosevelt uçak gemisinin George Washington'ın yerini alabileceği ihtimali üzerinde duruldu. Buna göre bölgede üç uçak gemisinin aynı anda bulunması, bir geminin bölgeye gelişiyle diğerinin ayrılışı arasındaki örtüşme süresine bağlı olacak. Üç uçak gemisinin uzun süre birlikte operasyon yürütmesi ise pek olası görünmüyor.

ABD'nin amfibi birliklerinin durumu da benzerlik gösteriyor. The War Zone internet sitesinde Ian Ellis-Jones'un geçen hafta yayımladığı habere göre Makin Island amfibi görev grubu hâlâ Japonya'da bulunuyordu. Grubun, birkaç gün önce Hint Okyanusu'nda görülen Boxer görev grubunun görevlerini devralması bekleniyordu.

Bu tür yer değiştirmeler, askeri birliklerin yenilenmesini, gemi mürettebatı ve ekipmanlar üzerindeki yükün azaltılmasını sağlıyor. Ayrıca belirli dönemlerde bölgedeki askeri yoğunluğu geçici olarak artırabiliyor. Ancak ABD'nin askeri kapasitesinde kalıcı bir artış sağlanması, bölgeye gelen kuvvetlerin sayısıyla buradan ayrılan kuvvetlerin sayısı arasındaki dengeye bağlı.

ABD'nin savaş uçakları ve yakıt ikmal ağı

Hava kuvvetleri bakımından uçak gemilerinde konuşlandırılan savaş uçakları, bölgedeki hava üslerinden operasyon yürüten savaş uçaklarıyla birlikte hareket ediyor. İsrail Ulusal Güvenlik Araştırmaları Enstitüsünde (INSS) Stephen Cohen'in hazırladığı araştırmaya göre bölgede F-15E, F-16C ve F-35A savaş uçaklarının yanı sıra sayıları açıklanmayan A-10 taarruz uçakları da bulunuyor.

Araştırmada, KC-135 ve KC-46 tipi yakıt ikmal uçaklarının Avrupa ve CENTCOM'un operasyon sahasındaki toplam sayısının yaklaşık 200 olduğu tahmin ediliyor.

Bu yakıt ikmal ağı, ABD savaş uçaklarının operasyon menzilini genişletmesine ve havada daha uzun süre kalmasına imkân veriyor. Böylece askeri uçuşların kesintisiz sürdürülmesi kolaylaşıyor.

Bu uçakların yanı sıra keşif, erken uyarı, iletişim ve deniz devriyesi sistemleri de faaliyet gösteriyor. Söz konusu unsurlar, hava ve deniz hareketliliğinin izlenmesini ve birbirinden uzak üsler arasında operasyonların eşgüdümünü sağlıyor.

Buna karşılık İsrail Ulusal Güvenlik Araştırmaları Enstitüsünün incelediği döneme ilişkin çalışmasında, ABD'ye ait stratejik bombardıman uçaklarının bölgeye yakın üslerde konuşlandırıldığına dair herhangi bir bulguya rastlanmadı. Ancak bu uçakların bölge dışındaki üslerden kullanılma ihtimali devam ediyor.

ABD'nin Katar'daki El-Udeyd Hava Üssü'ne ait uydu görüntüleri de Amerikan hava kuvvetlerinin buradaki faaliyetlerini sürdürdüğünü gösteriyor. Ortadoğu Enstitüsünden Greg Roman'ın bu ayın başında yaptığı araştırmada incelenen görüntülerde, üste askeri hareketliliğin devam ettiğine işaret eden unsurlar tespit edildi. Ancak mevcut görüntüler, uçakların türlerini kesin olarak belirlemek için yeterli bilgi sunmuyor.

Bölge ülkelerine hava savunma takviyesi

ABD'nin askeri yığınağı sürerken Ürdün, Suudi Arabistan, Katar ve İsrail'e askeri personel ve ekipman sevkiyatı da devam ediyor. Yalnızca geçen ayın sonunda ABD'ye ait 10 askeri nakliye uçağı İsrail'deki Ovda ve Nevatim hava üslerine iniş yaptı.

İbranice yayın yapan medya kuruluşları, bu uçuşları hava savunma sistemlerinin güçlendirilmesi ve mühimmat stoklarının yenilenmesiyle ilişkilendirdi. Bu değerlendirmede, uçakların ABD'nin Teksas eyaletindeki Fort Bliss üssünden hareket etmesi etkili oldu. Söz konusu üs, ABD'nin hava savunma birliklerine ev sahipliği yapıyor.

İsrail Ulusal Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü, bölgede konuşlandırılan hava savunma sistemlerinin sayısını 7 ila 9 Patriot bataryası ve 2 ila 3 THAAD bataryası olarak tahmin ediyor.

Bu sistemler, ister deniz ablukası ve sınırlı operasyonlar devam etsin ister askeri saldırılar genişlesin, olası İran saldırılarına karşı ABD askerlerini ve askeri tesislerini koruma görevini üstleniyor.

Ancak konuşlandırılan bataryalara ilişkin yaklaşık sayılar, geriye ne kadar önleyici füze kaldığını göstermiyor. Oysa bu bilgi, ABD'nin uzun süreli saldırılara karşı koyma kapasitesini değerlendirmek açısından belirleyici önem taşıyor.

Sınırlı saldırılar ve deniz ablukasının devamı daha olası

ABD'nin askeri konuşlanma biçimi ve son dönemdeki hareketliliği, Washington'ın İran'a yönelik operasyonları genişletmek için gerekli askeri kapasiteye sahip olduğunu gösteriyor. Üstelik bunun için mutlaka çok sayıda yeni asker göndermesi gerekmiyor. Son dönemdeki askeri hareketliliğin bir bölümü de mevcut birliklerin yerini doldurmayı ve bölgedeki askeri varlığın kesintisiz sürmesini amaçlıyor.

Mevcut kuvvetlerin yapısı dikkate alındığında kısa vadede en olası senaryo, deniz ablukasının sürmesi, buna önleme operasyonlarının ve sınırlı saldırıların eşlik etmesi. Özellikle uçak gemileriyle amfibi görev gruplarının yer değiştirmesi ve hava savunmasının güçlendirilmesi, devam eden operasyonların daha uzun süre sürdürülmesi ihtiyacıyla örtüşüyor.

Bununla birlikte hava ve deniz saldırılarının daha geniş çaplı bir aşamaya geçmesi de ihtimaller arasında bulunuyor. Böyle bir operasyon, ABD'nin mevcut askeri kapasitesine, uçak gemilerine, savaş uçaklarına, yakıt ikmal ve keşif ağına dayanarak yürütülebilir.

Ancak haftalar boyunca devam edecek geniş çaplı ve kesintisiz bir askeri harekâtın önünde hâlâ ciddi engeller bulunuyor. Yayımlanan bilgiler, böyle bir operasyonun bütün gereksinimlerinin karşılandığını göstermiyor. Özellikle mühimmat stoklarının yeterliliği, uçakların ve savaş gemilerinin operasyonel hazırlık düzeyi, tüketilen ekipman ve mühimmatın yenilenmesi, ayrıca İran'ın aralıksız karşı saldırılarına karşı üslerin korunması konularında soru işaretleri bulunuyor. Mevcut ABD askeri konuşlanmasında, geniş çaplı bir kara harekâtına hazırlık yapıldığına dair bir işaret de görülmüyor.

Bu nedenle ABD'nin mevcut askeri konuşlanma tablosu, öncelikle İran üzerindeki askeri baskının ve deniz ablukasının sürdürülmesine, aynı zamanda hava ve deniz saldırılarını hızla genişletme seçeneğinin hazır tutulmasına işaret ediyor. Uzun süreli bir savaşa girilmesi ise Washington'ın operasyonları gereken düzeyde ve yoğunlukta sürdürme kapasitesine bağlı olacak.