Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Amerika ve İsrail'in İran'ı hedef alan haydutluk eyleminin AB'ye on günde 3 milyar euro ek fosil yakıt maliyeti yüklediğini açıkladı; gaz fiyatları yüzde 50, petrol fiyatları yüzde 27 yükseldi.
YDH - Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Strazburg'daki Avrupa Parlamentosu genel kurulunda yaptığı konuşmada, İran'a yönelik savaşın patlak vermesinin ardından küresel enerji fiyatlarında yaşanan sert yükselişin bloğun ithalat maliyetlerini önemli ölçüde artırdığını vurguladı.
"Çatışmanın başından bu yana gaz fiyatları yüzde 50, petrol fiyatları ise yüzde 27 arttı" diyen von der Leyen, rakamı somutlaştırarak ekledi:
"Euro cinsinden ifade edecek olursak, 10 günlük savaş Avrupalı vergi mükelleflerine fosil yakıt ithalatında 3 milyar euro ek maliyet yükledi. Bu bağımlılığımızın bedelidir."
Söz konusu sıçrama, AB'de enerji fiyatlarının jeopolitik krizler nedeniyle keskin biçimde yükseldiği ikinci kez yaşanan durumu temsil ediyor; ilki, 2022'de Rusya'nın Ukrayna'ya askeri müdahalesinin ardından gerçekleşmişti.
Von der Leyen, son yıllarda fosil yakıt tedarikçilerini çeşitlendirme çabalarının Ortadoğu krizinin etkisini sınırladığını kabul etti; ancak "enerji piyasalarının küresel olduğunu ve fiyat şoklarına karşı bağışık olmadıklarını" da vurguladı.
AB'nin 2024 yılında enerjisinin yüzde 57'sini ithal ettiğini ve bu ithalatın yüzde 90'ından fazlasının petrol ile doğalgazdan oluştuğunu hatırlatan von der Leyen, krizin yerli enerji kaynaklarının önemine de ayna tuttuğunu belirtti:
"Yenilenebilir enerji ve nükleer enerji gibi yerli kaynaklarımız var. Bu kaynakların fiyatları, kriz süresince aynı kaldı."
AB acil müdahale seçeneklerini değerlendiriyor
Von der Leyen, Komisyon'un gaz fiyat tavanı, enerji satın alma sözleşmelerinin ve fark sözleşmelerinin daha etkin kullanımı ile devlet destekli destek mekanizmalarını kapsayan farklı seçenekler hazırladığını duyurdu.
Komisyon Başkanı, "Haneler ve şirketler şu anda baskıyla karşı karşıya. Bu nedenle rahatlama sağlamalıyız" diye ekledi.
Komisyon ayrıca 2027 yılına kadar belirlenen takvimlerle "Bir Avrupa, Bir Piyasa" başlıklı bir yasal yol haritası hazırlayacağını duyurdu.
Açıklama, 19-20 Mart 2026 Avrupa Konseyi zirvesi öncesinde geldi ve enerji güvenliği, şebeke altyapısı ile iç piyasa gündemini tek bir Avrupa ekonomik dayanıklılığı stratejisi olarak çerçeveliyor.
Von der Leyen, bazı çevrelerin Rus fosil yakıtlarına geri dönme çağrısına da karşı çıktı: "Bu, Avrupa'yı daha bağımlı, daha kırılgan ve daha zayıf kılacak stratejik bir hata olur" dedi.
Hürmüz'de nakliye fiilen durdu
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birini taşıyan Hürmüz Boğazı, 28 Şubat 2026'dan bu yana küresel enerji ticareti açısından kritik bir tıkanma noktasına dönüştü.
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik koordineli hava saldırılarının ardından başlayan süreçte, Devrim Muhafızları Muhafızları boğazdan geçiş yasağı ilan etti; bu gelişme tanker trafiğinin yaklaşık yüzde 70 düşmesine yol açtı ve 150'den fazla gemi boğaz dışında demirleyerek saldırı riskini beklemeye koyuldu. Bir süre sonra trafik fiilen sıfıra indi.
Boğazın kapanması, yaklaşık 20 gemi ve petrol/gaz tankerinin 1 Mart'tan bu yana mahsur kalmasıyla sonuçlandı.
Nakliye durunca çevredeki sularda demirleme yapmak zorunda kalan yaklaşık 150 gemi bulunuyor.
Pentagon, ticari deniz trafiğini yeniden başlatmaya yönelik seçenekleri değerlendiriyor; Genelkurmay Başkanı General Dan Caine, "Ticari deniz taşımacılığını mümkün kılacak askeri koşulları oluşturmaya yönelik bir seçenekler yelpazesini değerlendireceğiz" dedi.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ise çarşamba günü tarihin en büyük stratejik rezerv serbest bırakma operasyonunu başlatarak acil rezervlerden 400 milyon varil petrol salındığını duyurdu.
"Kriz derinleşirse fatura katlanır"
Peterson Enstitüsü'nden kıdemli araştırmacı Maurice Obstfeld, "Uzun süredir ABD'nin İran'a saldırısını caydıran ve İsrail'i dizginlemelerine neden olan kabus senaryosu, İranlıların Hürmüz Boğazı'nı kapatmasıydı" dedi.
Argus Media'ya göre ABD açık deniz ham petrolünün Asya teslimatı fiyatları, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'taki ilk saldırısından bu yana yüzde 47 artışla varil başına 115 dolara ulaştı.
ABD sıvılaştırılmış doğalgazı (LNG) için navlun ücretleri ise dörtten fazla katlandı; en az dört LNG yükü Avrupa'dan Asya'ya yönlendirildi.
