Larek Adası saldırısı: ABD’nin taktik hamlesi, İsrail’in stratejik yükü

YDH ― Faslı gazeteci Emin Eyüb, Yediot Ahronot’ta kaleme aldığı değerlendirmede, ABD’nin İran’a yönelik askerî müdahalesini Washington’ın İsrail’e sunduğu bir güvenlik garantisi olarak değil, İsrail’in uzun vadeli caydırıcılığı açısından değerlendirilmesi gereken bir gelişme olarak ele alıyor. Eyüb, ABD ile istihbarat paylaşımı, savunma işbirliği ve stratejik koordinasyonun önemini kabul etmekle birlikte, İsrail’in güvenliğini Amerikan askerî kapasitesine bağımlı hâle getirecek bir yaklaşımın risklerine dikkat çekiyor. Yazara göre ABD’nin İran’a yönelik saldırıları kısa vadede askerî kazanım sağlayabilir ancak İran’ın misilleme kapasitesini İsrail’e yöneltme ihtimali, Tel Aviv’in kendi askerî gücünü ve bağımsız caydırıcılığını korumasını zorunlu kılıyor.

✱✱✱

Amerikan askerî güçleri, Hürmüz Boğazı yakınlarındaki Larek Adası'nda bulunan iki İran füze fırlatıcısına nokta atışı saldırılar düzenledi. Bu fırlatıcılar, hayati öneme sahip uluslararası deniz ticareti rotalarını tehdit eden kritik bir Devrim Muhafızları mevzisinde yer alıyordu. 

Washington bu taktiksel zaferi stratejik deniz ticaretini koruma yolunda kararlı bir müdahale olarak yorumlarken, üst düzey Amerikan komutanları gerilimin ucu açık bir bölgesel savaşa dönüşmemesi gerektiği konusunda peş peşe acil uyarılarda bulundu. 

Buna karşılık Devrim Muhafızları, düşmanlarına anında ve çok sert bir misilleme yapmaya ant içti. Ne var ki Washington askerî hamlelerini okyanus ötesinden hesaplarken, İsrail için stratejik denklemde değişen hiçbir şey yok.

Kinetik saldırının tetiğini Amerika Birleşik Devletleri çekiyor; ancak stratejik yükü kalıcı olarak omuzlamak yine İsrail'e düşüyor. Üstelik bu dinamik ne tesadüf ne de geçici bir durum; aksine İsrail'in jeopolitik konumunun yapısal ve kalıcı bir gerçeği. ABD, sınır ötesi harekât kabiliyetine sahip küresel bir süper güç olarak mesafe, zamanlama ve stratejik esneklik gibi eşsiz lükslerin tadını çıkarıyor.

Washington'daki siyasi rüzgârlar her yön değiştirdiğinde uçak gemisi taarruz gruplarını sahaya sürebilir, uzak platformlardan hassas saldırılar düzenleyebilir ve ardından güvenle kendi kıtasal savunma kalkanının ardına çekilebilir.

İsrail'in ise böyle bir coğrafi lüksü yok. O, Pentagon'da alınan her operasyonel kararın sarsıntısını tam merkezinde, yani patlama menzilinin hemen içinde yaşıyor. Amerikan füzeleri Bender Abbas açıklarındaki İran fırlatıcılarını imha ettiğinde Tahran yönetimi, millerce uzaktaki Amerikan deniz kuvvetlerine karşı riskli bir amfibi saldırıya kalkışmaz.

Bunun yerine İslam Cumhuriyeti, yerleşik asimetrik baskı senaryosunu devreye sokar: O şiddetli misillemeyi, anında ve ölümcül bir isabetle vurabileceği tek hedefe, yani egemen İsrail Devleti'ne yöneltir.

İşte tam da bu nokta, "stratejik yükü omuzlama" kavramının süslü bir metafor olmaktan çıkıp acil bir ulusal güvenlik alarmına dönüştüğü andır.

Amerikan güçleri İran'a ait askerî bir unsuru her vurduğunda Washington kısa vadeli taktiksel bir hedefe ulaşırken, uzun vadeli riskin tüm faturasını doğrudan İsrail'e kesiyor.

ABD ordusunun Fars Körfezi'ndeki hamleleri, İsrail'in güvenliğini anında artırmak şöyle dursun, tam aksine ülkenin ulusal tehdit seviyesini bir anda zirveye tırmandırıyor.

Hâl böyle olunca, İsrail hava savunma sistemleri ister istemez en yüksek teyakkuz seviyesine geçmek zorunda kalıyor.

İstihbarat servisleri eli kulağındaki olası vekil saldırılarını izlemek için seferber olurken, sivil halk ise binlerce mil ötedeki bir müttefikin planlayıp yürüttüğü gerginlik sarmalının kaçınılmaz sonuçlarına göğüs germeye hazırlanıyor.

Kısacası Washington, uluslararası ticaret yollarını korumanın getirdiği küresel prestiji cebine koyarken; İsrail bu işin uzun vadeli stratejik kırılganlığını tek başına sırtlıyor.
Üstelik bu stratejik tablo, Tahran'da hâlihazırda şekillenen iç siyasi dinamiklerle çok daha karmaşık bir hâl alıyor.

Güvenilir ve yoğun istihbarat raporlarına göre, süregelen bu çatışma ortamının yarattığı ağır ekonomik fatura, İran hükümet çevrelerinde giderek şiddetlenen bir tartışmanın fitilini ateşlemiş durumda.

Yıllardır süren yıpratıcı ekonomik yaptırımlar, kontrolden çıkan enflasyon ve bölgesel vekil örgütleri finanse etmenin yarattığı devasa mali külfet, rejim içinde artık gizlenemeyen bir çatlağa yol açtı.

İranlı yetkililer ve ekonomi kurmayları, yerel altyapının çöktüğü ve toplumsal öfkenin kabardığı bir ortamda, Batı ile ucu açık bir çatışmayı sürdürmenin ekonomik maliyetine daha ne kadar katlanabileceklerini artık yüksek sesle sorguluyorlar. Bu bütçe tartışmalarının detayları gün yüzüne çıktıkça, Batılı analistler ve İsrailli gözlemciler için bu ekonomik baskıları Tahran'daki radikal rejimin stratejik bir tükenişe sürüklendiğinin somut kanıtı olarak okumak oldukça cazip bir yaklaşım.

Ne var ki, ekonomik sıkıntıları stratejik bir teslimiyetle karıştırmak, İsrail'in güvenliği açısından felaketle sonuçlanacak tarihî bir hesap hatası olur. 

Devrim Muhafızları, stratejik başarıyı döviz kurlarıyla, enflasyon endeksleriyle veya tüketici memnuniyeti gibi ölçütlerle değerlendirmez.

İran rejiminin ideolojik çekirdeği; bölgesel hegemonya kurma ve İsrail'i sistematik bir biçimde kuşatma hedefine sarsılmaz, tek odaklı bir kararlılıkla bağlı kalmayı sürdürüyor. İslam Cumhuriyeti tarihi boyunca, bir yandan sınır ötesindeki askerî ağlarını finanse etmeyi sürdürürken diğer yandan kendi sivil halkını en ağır ekonomik zorluklara katlanmaya zorlama konusunda ne kadar soğukkanlı ve acımasız olabildiğini defalarca kanıtladı. Bu yüzden, Larek Adası'nda imha edilen tek bir füze fırlatıcısı ya da Tahran'da ekonomik öncelikler üzerine alevlenen hararetli bir tartışma, rejimi o temel doktrininden asla vazgeçirmeyecektir.

Aksine, Devrim Muhafızları operasyonel yöntemlerini yeni duruma uyarlayacak, kaynaklarını başka yönlere kaydıracak ve İsrail hedeflerine karşı daha düşük maliyetli asimetrik savaşlar yürütmeye aynen devam edecektir. Bu acı gerçek, İsrail'in uzun vadeli stratejik caydırıcılığını rüzgâra göre yön değiştiren Amerikan siyasi döngülerine ihale etmesinin ne kadar büyük bir tehlike barındırdığını gözler önüne seriyor.

Washington'ın dış politikası doğası gereği değişen iç siyasi dengelerin, kongre seçimlerinin, başkanlık kampanyalarının ve sürekli başkalaşan küresel stratejik önceliklerin rüzgârına tabidir.

Bugün İran'ın deniz hedeflerini vuran nokta atışı saldırılara onay veren bir Amerikan yönetimi; yarın küresel enerji fiyatları fırladığında veya dış askerî müdahalelere yönelik iç muhalefet arttığında, hiç zorlanmadan diplomatik gerilimi düşürme seçeneğine kayabilir.

Şayet İsrail, ulusal güvenlik duruşunun dönemsel Amerikan askerî hamlelerine bu denli bağımlı hâle gelmesine göz yumarsa, stratejik inisiyatifini fiilen yabancı siyasi karar alıcılara teslim etmiş olur.

Üstelik bu karar alıcıların uzun vadeli hayati çıkarları, İsrail'in ulusal beka zorunluluklarıyla hiçbir zaman tam olarak örtüşmemiştir ve asla da örtüşmeyecektir.

Dahası, periyodik olarak gerçekleşen Amerikan askerî müdahaleleri, İsrail'i gerçek bir stratejik caydırıcılığa kavuşturmak yerine sonu gelmez bir taktiksel baskılama döngüsüne hapsetme riski taşıyor.

Uzak bir adadaki iki füze fırlatıcısının imha edilmesi, karşı tarafın anlık operasyonel kapasitesini zayıflatabilir; ancak İran rejiminin çekirdek kadrosuna, endüstriyel füze üretim altyapısına ve ideolojik motivasyonuna zerre kadar dokunmaz.

Her bir taktiksel müdahale ancak kısa bir nefes alma aralığı sunar ve kalıcı bir stratejik çözüm olmaktan ziyade, geçici bir güvenlik ağrı kesicisi (palyatifi) işlevi görür.

Washington uluslararası sularda elde ettiği bölgesel operasyonel başarıyı kutlarken; İran arka planda sessizce tahrip edilen donanımlarını yenilemek, hedefleme taktiklerini geliştirmek ve bir sonraki saldırıya hazırlanmak için çalışır.

Bu bitmek bilmeyen etki-tepki döngüsünde kısa vadeli taktiksel kazanımları Washington hanesine yazdırırken, uzun vadede biriken stratejik zafiyetin tüm faturasını Kudüs üstlenmek zorunda kalır. Bu yapısal tuzaktan kurtulabilmek için İsrail'in kapsayıcı ulusal güvenlik duruşunu baştan aşağı yeniden değerlendirmesi şarttır.

Amerika Birleşik Devletleri ile derin bir stratejik koordinasyon, istihbarat paylaşımı ve savunma entegrasyonu sürdürmek, Yahudi devleti için elbette vazgeçilmez bir güç olmaya devam ediyor. Ancak Amerikan askerî desteğini, egemen İsrail caydırıcılığının kalıcı bir alternatifi gibi görmek çok derin bir stratejik hatadır.

İsrail'in ulusal savunma doktrininin temel dayanağı, her zaman tartışmaya kapalı tek bir ilkeye yaslanmıştır: İsrail, bölgedeki her türlü tehdit senaryosuna karşı kendini bizzat savunacak bağımsız operasyonel kapasiteyi ve siyasi iradeyi daima elinde tutmalıdır. 

Caydırıcılık ne zaman dışarıdan gelecek askerî hamlelere bağımlı hâle gelirse, ulusal bağımsızlığın ana omurgası da o ölçüde zayıflar. Fars Körfezi'nden gelen askerî saldırı haberlerini dikkatle okuyan İsrail kamuoyu, kendi siyasi ve askerî liderliğinden tavizsiz bir stratejik dürüstlük talep etmelidir.

Hürmüz Boğazı'nda kazanılan yabancı askerî zaferler, hiçbir zaman aktif ve kararlı bir İsrail savunma planlamasının psikolojik ikamesi olmamalıdır. İsrail ulusal savunma teşkilatı; operasyonel kırmızı çizgilerin, istihbarat toplama önceliklerinin ve kuvvet hazırlığının Amerikan siyasi kısıtlamalarına göre değil, kayıtsız şartsız İsrail'in güvenlik ihtiyaçlarına göre belirlenmesini sağlayarak tam bir stratejik esnekliği korumak zorundadır. 

Alınan her askerî karar ve yapılan uzun vadeli stratejik değerlendirme şu zorlu testten geçmelidir: Bu duruş, egemen İsrail Devleti'ni kalıcı olarak güvence altına mı alıyor, yoksa sadece giderek daha tehlikeli ve istikrarsız hâle gelen bir güvenlik ortamını günü kurtararak mı idare ediyor?

Larek Adası'na yönelik son saldırılar, bölgesel çatışmaların ne denli değişken olduğunun açık bir hatırlatıcısıdır. Washington, küresel deniz ticareti tehdit edildiğinde İran hedeflerini vuracak askerî kapasiteye sahip olduğunu bir kez daha kanıtladı.

Ne var ki günün sonunda bölgesel fatura kesildiğinde, o ağır stratejik bedeli ödeyenler Amerikan kuvvetleri olmayacak. Bu ağır yük, her zaman olduğu gibi doğrudan İsrail vatandaşlarının ve savunma güçlerinin omuzlarına binecek.

Bu gerçeği dile getirmek siyasi bir sinizm veya izolasyonizm değildir. Aksine bu, gerçek stratejik olgunluğun en temel gereğidir. Bölgesel çatışmalar alevlenirken İsrail; öngörülü, tam donanımlı ve tavizsiz bir biçimde kendi kendine yetebilen bir güç olarak kalmak zorundadır. Zira acımasız bir Ortadoğu'da, mutlak öz yeterlilik ulusal bekanın yegâne gerçek garantisidir.