Reuters: Hizbullah, yerinden edilenlere yardım etmek amacıyla İran'dan 200 milyon dolar aldı

YDH ― Hizbullah’ın, İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırıları nedeniyle yerinden edilen yüz binlerce kişiye yardım etmek üzere İran’dan 200 milyon dolar aldığı öne sürüldü.

Transfer hakkında doğrudan bilgi sahibi iki kişi Reuters’a yaptığı açıklamada, "söz konusu paranın bu yılki çatışmaların en ağır yükünü taşıyan Hizbullah destekçilerine ulaştırılacak ilk büyük yardım olacağını" söyledi.

Ancak Trump rejimi bu iddiayı reddetti. 

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tommy Pigott, söz konusu paranın “mevcut olmadığını” savunarak Hizbullah’ı “İran’dan gelen nakit akışına ilişkin sahte hikâyelerle itibarını kurtarmaya çalışmakla” suçladı.

ABD Hazine Bakanlığı Sözcüsü de İran’ın “parasının ve parayı transfer etme yollarının tükenmekte olduğunu” ve Tahran’ın “terör kampanyasını finanse edecek paraya sahip olmadığını” söyledi.

Paranın transferi

Reuters’a konuşan kaynaklara göre Hizbullah, parayı geçen ay, ABD’nin İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırdığı ve Tahran’ın Lübnan’daki müttefikine para ulaştırmasının giderek zorlaştığı bir dönemde aldı.

Paranın transferinde aracılık eden kişiler, Hizbullah’la işlem yapmanın taşıdığı riskleri gerekçe göstererek yüzde 20 ücret aldı.

Kaynaklar, bunun normal ücretin dört katına denk geldiğini söyledi.

Kaynaklardan biri, Reuters’ın yorum talebine yanıt olarak bir Hizbullah yetkilisinin belirli bir miktarın güvence altına alındığını ve dağıtım planının önümüzdeki günlerde açıklanacağını söylediğini aktardı. 

Ancak söz konusu yetkili paranın kaynağı hakkında bilgi vermedi.

İran Dışişleri Bakanlığı, İran’ın Cenevre’deki Daimi Temsilciliği ve Lübnan hükümeti Reuters’ın yorum taleplerine hemen yanıt vermedi.

İki kaynak da paranın Lübnan’a nasıl ulaştırıldığı konusunda ayrıntı vermedi.

Kaynaklardan biri, Hizbullah’ın daha önce benzer transferlerde kullandığı finans şirketleri üzerinden para aktarmasının giderek zorlaştığını söyledi.

Kaynağa göre Irak ve Dubai merkezli şirketler artık seçenek olmaktan çıkarken Türkiye’deki şirketler de baskı altında bulunuyor.

Aynı kaynak, Hizbullah’ın düşmanlarının parayı grubun “oksijeni” olarak gördüğünü söyledi.

Kaynak, finansman sağlama konusunda yaşanan zorluklara rağmen Hizbullah’ın savaşçılarına ve çatışmalarda öldürülen mensuplarının ailelerine ödeme yapmayı durdurmadığını da belirtti.

50 bin aileye yardım

Kaynaklara göre Hizbullah, aldığı paranın bir bölümünü aile başına başlangıçta 3 bin dolar yardım yapmak için kullanacak.

Öncelik, köyleri yıkılan veya İsrail işgali nedeniyle bu bölgelere erişilemeyen ailelere verilecek.

Kaynaklardan biri, bu kapsamda yardım alması planlananların yaklaşık 50 bin aile olduğunu söyledi.

Hizbullah Genel Sekreteri Şeyh Naim Kasım da geçen ay yaptığı konuşmada, grubun savaş nedeniyle yerinden edilen binlerce kişinin barınmasını amaçlayan bir projeye yakında katkıda bulunacağını açıklamıştı. 

Şeyh Naim Kasım, bu katkının “mevcut kaynaklar ve bağışlar” kullanılarak yapılacağını söylemiş ancak ayrıntı vermemişti.

Hizbullah’ın yerel hizmetleri finanse etme ve çatışmaların ardından yardım sağlama kapasitesi, geçmişte grubun toplumsal desteğini güçlendiren unsurlardan biri oldu.

Grup, 2006’da İsrail’le yaşanan savaşın ardından savaştan etkilenenlere kısa sürede yüksek miktarlarda nakit yardım dağıtmış ve kalesi olarak görülen Beyrut’un güney banliyölerinin yeniden inşasına hızla katkı sağlamıştı.

Ancak bu kez yeniden imar konusunda çok az işaret bulunuyor.

Lübnan Başbakanı Nevaf Selam, geçen ay 2024’ten bu yana yaşanan iki savaşın toplam yeniden imar maliyetinin 27 milyar doları aşabileceğini söyledi.

İran’ın desteği tartışması

İran, yıllardır uygulanan ağır ABD yaptırımlarına rağmen Hizbullah’a mali desteğini sürdürdü.

ABD Hazine Bakanlığına göre İran, 2025’in ilk 10 ayında Hizbullah’a 1 milyar dolar aktardı. Tahran ise Hizbullah’ı finanse ettiğini hiçbir zaman kabul etmedi.

Konunun, İran’da ekonomik sıkıntıların ağırlaştığı mevcut dönemde daha da hassas hâle gelebileceği değerlendiriliyor.

Reuters’ın daha önce aktardığına göre İran, Tahran’ın haziran ayında Washington’la yaptığı ve İran’ın petrol satmasına izin veren geçici anlaşmanın ardından Hizbullah’a daha fazla finansman sağlayacağı sözünü vermişti. Ancak bu anlaşma temmuz ayında çöktü.

Washington bunun ardından İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırdı, yaptırımları sıkılaştırdı ve İran’ın petrol ihracatını engellemeyi amaçlayan deniz ablukası uygulamaya koydu.

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Pigott, Hizbullah’ın Lübnanlılara büyük sıkıntılar yaşattığını ve kendisinin de ağır darbe aldığını savundu. Pigott, grubun destekçisi Tahran’ın ise ABD’nin petrol ihracatına yönelik ablukasının baskısı altında olduğunu söyledi.

Pigott, “ABD, Lübnan’ın meşru hükümetinin güneyi yeniden inşa etme kapasitesini desteklerken, yaptırımlar yoluyla Hizbullah’ın mali kaynaklarını boğmaya devam edecek” dedi. 

Yeniden imarın maliyeti

Hizbullah’ın yerinden edilenlere yönelik yardım kapasitesi, grubun geçmişteki savaşlarda üstlendiği sosyal yardım rolünün yeniden gündeme gelmesine yol açtı.

Savaş muhabiri ve siyasi analist Elijah J. Magnier ise Hizbullah’ın ülke içinde yerinden edilen on binlerce aile için 600 milyon dolar ayırdığını belirtti.

Magnier’e göre bu miktar, İran’ın Hizbullah’a yönelik mali desteğini kesmeye dönük Washington baskısına doğrudan bir yanıt niteliği taşıyor. 

https://x.com/ejmalrai/status/2107901505432940885

Magnier, yaptırımlar ve finansal kanallara getirilen kısıtlamalara rağmen İran’ın Hizbullah’ı ve Lübnanlıları finanse etme kapasitesini koruduğunu savundu.

Ona göre söz konusu finansman, "Hizbullah’ın yerinden edilen destekçilerine" yönelik sosyal yardım rolünü yeniden üstlenmesine imkân sağlıyor ve bu rol grubun siyasi dayanıklılığının önemli unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.

Bununla birlikte Magnier, 600 milyon doların Lübnan’ın tahmini 27 milyar dolarlık yeniden imar ihtiyacıyla karşılaştırıldığında hâlâ küçük bir miktar olduğunu belirtti.