Trump-Netanyahu görüşmesinde İran gerilimi tırmandı

YDH- ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, hafta sonu İran’ı ele alan bir telefon görüşmesi yaptı. Ynet’e konuşan ve görüşmenin içeriğine vakıf kaynaklardan biri, konuşmayı “cehennemden çıkmış bir bağrışma” diye niteledi. Netanyahu’nun ofisi ise görüşmenin gergin geçtiği iddiasını reddederek bunu “sahte haber, tamamen saçmalık” olarak tanımladı. Görüşmenin yapıldığını doğrulayan üst düzey bir İsrailli yetkili de konuşmanın zor geçmediğini savundu.

İki lider arasındaki görüş ayrılığının merkezinde İran’a yönelik saldırıların yeniden başlatılması ihtimali bulunuyor. Trump rejimi Tahran’la anlaşma olasılığını değerlendirmeyi sürdürürken Netanyahu, nükleer tehdidin İran yönetimi devrilmeden kalıcı biçimde ortadan kaldırılamayacağını savunuyor.

Netanyahu’dan İran’a saldırıları yeniden başlatma baskısı

Ynet’in haberinde, Netanyahu’nun salı günü Knesset’te yaptığı açıklamalar bu görüş ayrılığının göstergesi olarak aktarıldı. Netanyahu, 26. Knesset üyelerinin yemin töreninde İran’ın nükleer kapasitesini yeniden oluşturmaya çalıştığını öne sürdü ve “Varoluşsal tehdidi kalıcı biçimde ortadan kaldırmanın tek yolu ayetullahlar rejimini devirmektir.” dedi.

Netanyahu, İsrail’in yakında “nükleer İran’ı ve bizi yok etmeyi amaçlayan terör rejiminin varlığını kabul etmesi için uluslararası baskıyla” karşılaşacağını söyledi. Güvenlik bölgelerindeki kazanımlardan geri adım atılması için de baskı yapılacağını savundu. Bu açıklamalar telefon görüşmesinde değil, Knesset’teki konuşmasında yapıldı.

Netanyahu, güvenlik tehditlerini İsrail’deki siyasi çıkmazla da ilişkilendirerek ulusal birlik hükümeti kurulması çağrısını yineledi. “Tehditlerle mücadele” için diğer tüm hesapların bir kenara bırakılması gerektiğini savundu.

Trump şimdilik yeni saldırıya mesafeli

Trump, Katar başbakanıyla Beyaz Saray’da yaptığı görüşmenin ardından pazartesi günü, İran’a karşı yeni bir askerî harekâtın “şu aşamada gerekli görünmediğini” söyledi. Katar Başbakanı’yla, Doha arabuluculuğunda Washington ile Tahran arasında yürütülen temasları görüştüğünü belirten Trump, ABD kuvvetlerinin hazır beklediğini de ekledi. Çatışmayı sona erdirecek bir çözüm için “olumlu bir ivme” bulunduğunu ve “İsrail’in güvenliğin”i sağlayacak bir anlaşmaya ulaşılabileceğini düşündüğünü söyledi.

Financial Times ise Arap liderlerin Netanyahu’nun Trump’ı savaşı yeniden başlatmaya ikna etmeye çalışmasından giderek daha fazla kaygı duyduğunu yazdı. Görüşmelerden haberdar bir diplomat, Netanyahu’nun Trump’ı her gün arayarak saldırıların yeniden başlamasını istediğini, Beyaz Saray içinden ve dışından bazı isimlerin ise bu girişimi engellemeye çalıştığını belirtti. Aynı haberde, İsrail’deki duruma yakın başka bir kaynak Netanyahu’nun askerî harekâtın yeniden başlamasını istediğini, ancak Trump’ı ikna etmek için şu anda eşgüdümlü bir girişim olmadığını söyledi.

Trump, ara seçimlerde Cumhuriyetçilerin ağır yenilgi almasından beş gün sonra yayımlanan CBS’in 60 Minutes programına verdiği röportajda da savaşı tırmandırmayı düşünmediğini söyledi. İran’a yönelik ilk saldırı kararını ise savunarak Tahran’ın nükleer silah edinmesine izin verilemeyeceğini iddia etti.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da olası anlaşmaya ilişkin daha temkinli konuştu. Rubio, yakın zamanda bir ilerleme beklemediğini ve müzakerelerin verimli olmadığını savundu. İran’ın taleplerini “kabul edilemez” ve “gerçekçi değil” diye niteledi.